Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 czerwca 2022 roku

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie Wydział II Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Sałaj- Alechno

Protokolant: Agnieszka Bugalska

po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 roku na rozprawie

sprawy z powództwa E. G. i A. G.

przeciwko (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.

o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego i zapłatę

I. ustala, że pomiędzy E. G. i A. G. a (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w W. nie istnieje stosunek prawny wynikający z umowy o kredyt na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawartej dnia z 9 czerwca 2008 r.;

II. zasądza od pozwanego (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz powoda E. G. kwotę 107 789,91 zł (sto siedem tysięcy siedemset osiemdziesiąt dziewięć złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 14 533,77 CHF (czternaście tysięcy pięćset trzydzieści trzy franki szwajcarskie siedemdziesiąt siedem centymów) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty;

III. zasądza od pozwanego (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz powoda A. G. kwotę 107 789,91 zł ( sto siedem tysięcy siedemset osiemdziesiąt dziewięć złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 14 533,77 CHF (czternaście tysięcy pięćset trzydzieści trzy franki szwajcarskie siedemdziesiąt siedem centymów) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty;

IV zasądza od pozwanego (...) Bank (...) Spółka akcyjna z siedzibą w W. na rzecz powodów E. G. i A. G. kwotę 12 000 zł (dwanaście tysięcy złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu oraz na rzecz każdego z powodów kwotę po 34 ( trzydzieści cztery złote ) tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictw.

Sygn. akt II C 579/20

UZASADNIENIE

W dniu 30 kwietnia 2020r. powodowie E. G. i A. G., wytoczyli powództwo przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej w W. (poprzednio: Bank (...) Spółce Akcyjnej we W.) wnosząc o zasądzenie :

1)  od pozwanego na rzecz powodów kwoty 142.537,66 zł (sto czterdzieści dwa tysiące pięćset trzydzieści siedem złotych 66/100) w ten sposób, że:

a)  na rzecz powoda E. G. kwotę 71.268,83 zł (siedemdziesiąt jeden tysięcy dwieście sześćdziesiąt osiem złotych 83/100) tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez pozwanego rat kapitałowo-odsetkowych w wyższej wysokości niż rzeczywiście powodowie powinni spłacić w okresie od 4 listopada 2009 r. do dnia 7 października 2019 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty z tytułu umowy kredytu nr (...) z dnia 6 czerwca 2008 r.

b)  na rzecz powódki A. G. kwotę 71.268,83 zł (siedemdziesiąt jeden tysięcy dwieście sześćdziesiąt osiem złotych 83/100) tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez pozwanego rat kapitałowo-odsetkowych w wyższej wysokości niż rzeczywiście powodowie powinni spłacić w okresie od 4 listopada 2009r. do dnia 7 października 2019r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty z tytułu umowy kredytu nr (...) z dnia 6 czerwca 2008 r.

2)  od pozwanego (...) Bank (...) S.A. w W. solidarnie na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości oraz kosztów postępowania pojednawczego, a także opłaty skarbowej od pełnomocnictw.

( dowód: pozew k. 4-60)

Pismem z dnia 16 marca 2021 r. powodowie zmodyfikowali powództwo wnosząc o:

1)  zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 215.579,82 zł (dwieście piętnaście tysięcy pięćset siedemdziesiąt dziewięć złotych osiemdziesiąt 82/100) oraz kwoty 29.067,54 CHF (dwadzieścia dziewięć tysięcy sześćdziesiąt siedem franków szwajcarskich 54/100) z tytułu zwrotu nienależnych świadczeń z uwagi na bezwzględną nieważność umowy, spełnionych przez powodów na rzecz pozwanego w okresie od dnia 04 listopada 2009 r. do dnia 07 października 2019 r. w związku z wykonaniem umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 6 czerwca 2008 r. w ten sposób, że

a)  na rzecz powoda E. G. kwotę 107.789,91 zł (sto siedem tysięcy siedemset osiemdziesiąt dziewięć złotych 91/100) oraz kwotę 14.533,77 CHF (czternaście tysięcy pięćset trzydzieści trzy franki szwajcarskie 77/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty ;

b)  na rzecz powódki A. G. kwotę 107.789,91 zł (sto siedem tysięcy siedemset osiemdziesiąt dziewięć złotych 91/100) oraz kwotę 14.533,77 CHF (czternaście tysięcy pięćset trzydzieści trzy franki szwajcarskie 77/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty;.

2)  ustalenia nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z dnia 6 czerwca 2008 r.

Ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd zawiązania stron umową kredytu co do zasady, powodowie wnosili o :

3)  zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 142.537,66 zł (sto czterdzieści dwa tysiące pięćset trzydzieści siedem złotych 66/100) tytułem zwrotu nienależnych świadczeń z uwagi na nieważność umowy spełnionych przez powodów na rzecz pozwanego w okresie od dnia 04 listopada 2009 r. do dnia 07 października 2019 r. w związku z wykonaniem umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 6 czerwca 2008 r. w ten sposób, że

a)  na rzecz powoda E. G. kwotę 71.268,83 zł (siedemdziesiąt jeden tysięcy dwieście sześćdziesiąt osiem złotych 83/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty;

b)  na rzecz powódki A. G. kwotę 71.268,83 zł (siedemdziesiąt jeden tysięcy dwieście sześćdziesiąt osiem złotych 83/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty;

Ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd związania stron umową kredytu co do zasady oraz uznania że świadczenia spełnione przez powodów bezpośrednio w walucie indeksacji nie mogą być uznane za spłatę kredytu i nie istnieją podstawy do pełnego uwzględnienia wyżej wymienionego żądania z uwagi na to, że świadczenia spełnione przez powodów w walucie indeksacji nie mogą być zwrócone w walucie polskiej, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów:

1) kwoty 56 442,02 zł w ten sposób , że :

a)  na rzecz powoda E. G. kwotę 28 221,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty;

b)  na rzecz powódki A. G. kwotę 28 221,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty;

2. kwoty 29 067,54 CHF w ten sposób, że:

a) na rzecz powoda E. G. kwotę 14 533,77 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po dniu doręczenia niniejszego pisma pozwanemu do dnia zapłaty;

b) na rzecz powódki A. G. kwotę 14 533,77 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po dniu doręczenia niniejszego pisma pozwanemu do dnia zapłaty.

W przedmiocie kosztów postępowania sądowego, bez względu na przyjęty do rozpoznania wariant żądania, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictw, a także kosztów postępowania pojednawczego.

( dowód: pismo z dnia 16 marca 2021r. k. 267- 283)

W uzasadnieniu pozwu oraz piśmie zawierającym zmianę powództwa z dnia 16 marca 2021r. wskazano, że w dniu 6 czerwca 2008 roku powodowie zawarli z (...) Bank Spółką Akcyjną w W. umowę kredytu, na mocy której bank udzielił powodom kredytu w kwocie 470.000,00 zł. Kredyt został udzielony na pokrycie kosztów zakupu działki nr (...) położonej w miejscowości P., gm. R. (współwłasność powodów w częściach po ½) oraz refinansowanie poniesionych nakładów. Umowa miała charakter kredytu indeksowanego walutą franka szwajcarskiego (CHF). W ocenie powodów, w umowie kredytu znalazły się liczne zapisy stanowiące klauzule niedozwolone, rażąco naruszające ich interesy jako konsumentów, a dotyczące mechanizmu przeliczeniowego kredytu względem kursu CHF. Ich zdaniem, bank uprawniony został w umowie do stosowania własnych kursów waluty obcej, tak przy wypłacie, jak i przy spłacie kredytu, a ponadto nie poinformował rzetelnie powodów, jako konsumentów, o zasadach przeliczania kredytu i nieograniczonym ryzyku kursowym. Niedozwolone postanowienia umowne powodują znaczną nierównowagę stron umowy, rażąco naruszają interesy konsumentów skutkując nieważnością umowy kredytu w całości. Jednocześnie powodowie wskazali, że godzą się na skutki związane z nieważnością umowy polegające na obowiązku natychmiastowego zwrotu wszystkich otrzymanych świadczeń. Ponadto, powołali się na sprzeczność umowy kredytu zawartej przez strony z zasadami współżycia społecznego i jej nieważność w myśl art. 58 § 2 k.c. Dochodzone w sprawie tytułem zapłaty należności stanowią wpłaty uiszczone przez powodów na rzecz pozwanego w wyniku wykonania umowy. Kwoty te powinny, zdaniem powodów, podlegać zwrotowi w oparciu o przepisy o nienależnym świadczeniu. Kredytobiorcy wskazali, że mają interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu, albowiem istnieje stan niepewności co do tego, czy umowa obowiązuje strony. Pozwany bank kwestionuje jej nieważność, powodowie muszą nadal spłacać raty kredytu by nie narazić się na wpisanie do rejestru dłużników.

( dowód: pozew k. 4-60, pismo z dnia 16 marca 2021r. k. 267- 283))

Pozwany (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu. Zakwestionował istnienie klauzul niedozwolonych w umowie kredytu i nieważność umowy kredytu z jakichkolwiek przyczyn. Wskazał, że powodowie nie wykazali zasadności i wysokości dochodzonego roszczenia. Dodał, że brak jest podstaw do żądania przez powodów zwrotu wpłaconych świadczeń, jako nienależnych. Wyjaśnił, że nawet gdyby przyjąć istnienie klauzul niedozwolonych, na które powołują się powodowie, to umowa i tak może być wykonywana poprzez spłatę rat kredytu bezpośrednio w walucie CHF. Zakwestionował, by powodowie mieli interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wobec nieważności umowy kredytu. Jednocześnie pozwany wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 177§ 1 pkt 3 ^{( 1)}k.p.c. wobec uzależnienia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej pod sygn. akt C-19/20, zainicjowanego na skutek wniosku o wydanie przez TSUE orzeczenia w trybie prejudycjalnym sformułowanego przez Sąd Okręgowy w Gdańsku, XV Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 roku (sygn. akt XV C 458/18). Z ostrożności procesowej i na wypadek przyjęcia przez Sąd dopuszczalności ,,odfrankowania’’ umowy kredytu pozwany podniósł zarzut przedawnienia w zakresie obejmującym odsetkową część rat kapitałowo- odsetkowych, powstałych w okresie od dnia zawarcia umowy kredytu do dnia 29 kwietnia 2017r. z uwagi na fakt, że roszczenia te powstały na więcej niż 3 lata przed wniesieniem pozwu. Na wypadek unieważnienia umowy pozwany podniósł ewentualny zarzut potrącenia wierzytelności powoda o zapłatę dochodzonej w niniejszej sprawie kwoty z wzajemną wierzytelnością pozwanego o zwrot kwoty udzielonego kredytu – tj. kwoty 470 000zł oraz wierzytelności pozwanego z tytułu tzw. wynagrodzenia z tytułu korzystania z kapitału, tj. kwoty 160 195,72 zł, czyli łącznie kwoty 630 195,72 zł. Na wypadek unieważnienia umowy i nieuwzględnienia zarzutu potrącenia pozwany podniósł ewentualny zarzut zatrzymania kwoty 470 000 zł stanowiącej roszczenie pozwanego w stosunku do powoda z zwrot kwoty udzielonego kredytu – tj. kwoty 470 000zł oraz wierzytelności pozwanego z tytułu tzw. wynagrodzenia z tytułu korzystania z kapitału, tj. kwoty 160 195,72 zł, czyli łącznie kwoty 630 195,72 zł.

( dowód: odpowiedź na pozew k. 65-235, pismo procesowe pozwanego z dnia 7 czerwca 2021r. k. 300-302)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

E. G. i A. G. w 2006 roku poszukiwali środków finansowych na pokrycie kosztów zakupu działki nr (...) położonej w miejscowości P., gm. R. (współwłasność w częściach po ½) . W celu uzyskania pomocy w wyborze korzystnego rozwiązania finansowego powodowie udali się do firmy (...), zajmującej się pośrednictwem kredytowym. Doradca kredytowy poinformował powodów, że najkorzystniejszy będzie dla nich kredyt waloryzowany kursem CHF. Oferta tego rodzaju kredytu została im przedstawiona jako bardzo intratna, w szczególności w związku z niską ratą miesięczną, niskim oprocentowaniem, jak również niższym wymaganym progiem zdolności kredytowej. Wskazywano, że kredyt jest bezpieczny i tani z uwagi na stabilność waluty CHF. Kredytobiorcom nie przedstawiono oferty kredytu w złotówkach, a jedynie kilka ofert różnych banków kredytów indeksowanych do CHF. Nie omawiano z powodami szczegółowo kwestii związanej z ryzykiem kursowym, jak też ze sposobem ustalania przez bank kursu kupna i sprzedaży oraz nie omawiano tego, w jaki sposób kształtował się średni kurs CHF w ciągu ostatnich lat przed zawarciem umowy. Nie tłumaczono dlaczego, będzie stosowany inny kurs do wypłaty kredytu a inny do spłaty. Doradca kredytowy informował, że zaproponowane przez bank warunki kredytu i wzór umowy są typowe dla tego rodzaju umów. Powodowie nie byli informowani co to jest spread walutowy, nie zostali wprost poinformowani, że z kredytem wiąże się nieograniczone ryzyko w związku ze zmiennością kursu waluty. Nie zwracano im uwagi, że wraz ze wzrostem kursu waluty wzrośnie nie tylko rata kredytu, lecz także saldo, od którego naliczane są odsetki. Nie informowano kredytobiorców o możliwości negocjowania warunków umowy. Powodowie, po zapoznaniu się z treścią umowy w siedzibie banku, złożyli pod nią podpisy. Pracownik banku nie omawiał z kredytobiorcami poszczególnych zapisów umowy, nie informował nieograniczonym ryzku kursowym ani nie oferował żadnych form zabezpieczenia aby to ryzyko ograniczyć.

(dowód: przesłuchanie powodów k. 356-358)

Powodowie w dniu 9 czerwca 2008 roku zawarli z (...) Bank Spółką Akcyjną w W. (następnie Bank (...) S.A. z siedzibą we W., obecnie (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. – informacje z KRS) umowę kredytu ( sporządzoną w dniu 6 czerwca 2008r.) na cele mieszkaniowe (...) Nr (...) na kwotę 470.000,00 zł denominowanego (waloryzowanego ) w walucie CHF ( § 2 ust.1). Celem kredytu miał być zakup działki położonej w miejscowości P. oraz refinansowanie poniesionych nakładów ( § 3 ust. 1 umowy ). Kredytobiorcy zobowiązali się do wykorzystania kredytu i spłaty zgodnie z warunkami umowy w ciągu 360 miesięcy w równych ratach kapitałowo-odsetkowych.

Oprocentowanie kredytu miało być zmienne i w stosunku rocznym w dniu zawarcia umowy wynosiło 5,03%. Jako całkowity koszt kredytu w dniu zawarcia umowy wskazano kwotę 466.774,17 zł.

Kwota kredytu w CHF została określona według kursu kupna dewiz dla waluty CHF zgodnie z „tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu wykorzystania kredytu lub transzy kredytu (§ 2 ust. 2 umowy). O wysokości wykorzystanego kredytu wyrażonej w walucie CHF, wysokości odsetek w okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo-odsetkowych w walucie CHF bank miał poinformować kredytobiorców w terminie 7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych w ogólnych warunkach kredytowania (§ 2 ust. 3). Uruchomienie kredytu miało nastąpić jednorazowo w terminie do dnia 11 czerwca 2008r.

Kredyt wykorzystywany miał być w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu kwoty kredytu według kursu kupna dewiz dla CHF zgodnie z „tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu wykorzystania kredytu (§ 4 ust. 1a umowy).

Wskazano, że wysokość rat kapitałowo-odsetkowych określana jest w CHF (§ 9 ust. 2 zd. 2 umowy). Spłata rat kapitałowo-odsetkowych dokonywana jest w złotych po uprzednim przeliczeniu rat kapitałowo-odsetkowych według kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty (§ 9 ust. 2 zd. 3 umowy). Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych w złotych zależy od wysokości kursu sprzedaży dewiz dla CHF obowiązującego w banku w dniu spłaty, a tym samym zmiana wysokości w/w kursu waluty ma wpływ na ostateczną wysokość spłaconego przez kredytobiorcę kredytu (§ 9 ust. 2 zd. 4 umowy).

Elementem wzorca umowy było oświadczenie kredytobiorców, iż zostali poinformowani przez bank o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut i rozumieją wynikające z tego konsekwencje, a także akceptują zasady dotyczące określenia kwoty kredytu w CHF, sposobu uruchomienia i wykorzystania kredytu i warunków jego spłaty (§ 11 ust. 5 umowy).

W dniu, w którym zawierana była umowa kredytu obowiązywały Ogólne Warunki Kredytowania (...) w (...) Banku S.A. (dalej: (...)), które stanowiły integralną część umowy kredytu (§ 1 ust. 2 umowy).

Zgodnie z § 5 ust. 4 (...), w przypadku kredytów denominowanych w walucie obcej ustalona w złotych kwota pobranej przez Bank prowizji za udzielenie kredytu, o której mowa w umowie jest denominowana (waloryzowana) w walucie kredytu i wyliczona według kursu sprzedaży dewiz dla danej waluty, zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w dniu pobrania prowizji.

(umowa kredytu – k. 29-31, (...) k. 34-36)

Bank uruchomił kredyt w dniu 19 czerwca 2008r. wypłacając powodom kwotę 470 000 zł, co stanowiło kwotę 231 915,53 CHF.

(dowód: zaświadczenie z dnia 30.10.2019r.)

W dniu 6 czerwca 2008 r. strony zawarły aneks do wskazanej umowy kredyt zastępując wyrażenie ,, kredyt denominowany ( waloryzowany ) ” wyrażeniem ,,kredyt indeksowany ’’ oraz dokonali zmiany § 8 ust. 6, § 9 ust. 2 , § 12 ust.2, w § 9 umowy skreślono ustęp 4, w § 9 dodano ust. 6-9, dodano § 9a i §9 b, w § 12 dodano ust. 7.

(dowód: aneks do umowy – k. 32-33)

W połowie stycznia 2015 roku, w wyniku decyzji Szwajcarskiego Banku Narodowego o tzw. „uwolnieniu kursu franka szwajcarskiego”, czyli zaprzestaniu polityki polegającej na sztywnym uregulowaniu kursu tej waluty, kurs CHF ulegał systematycznemu umacnianiu się względem PLN. W krótkim czasie, zaledwie kilku dni średni kurs CHF w NBP uległ drastycznemu wzrostowi nawet o kilkadziesiąt procent. Kurs ten od tamtego czasu ulega dalszemu systematycznemu wzrostowi. Wzrost kursu CHF istotnie wpłynął na wysokość rat kredytów udzielonych przez bank w walucie wymiennej, skutkując w przypadku pozwanych nagłym wzrostem raty kredytu o kilkaset złotych.

(fakt powszechnie znany)

W związku z umową kredytu powodowie uiścili na rzecz pozwanego w okresie od 4 listopada 2019r. do dnia 7 października 2020 r. kwotę 215 579,82 zł i kwotę 29 067,54 CHF tytułem rat kapitałowo-odsetkowych .

(dowód: historia spłat przedstawiona przez pozwanego – k. 37- 39, wyliczenie k. 281 -282, oświadczenie pozwanego - protokół z dnia 19 maja 2022r, k.358 v, 01:40: 38). )

Pismem z dnia 30 grudnia 2019 r. powodowie skierowali do pozwanego reklamację wzywając pozwanego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z uwagi na nieważność umowy kredytu. Pismem z dnia 23 stycznia 2020r. pozwany nie uznał twierdzeń powodów za zasadne. Powodowie w październiku 2019 r. złożyli do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli wniosek o zawezwanie pozwanego do próby ugodowej. Na rozprawie w dniu 4 lutego 2020r. nie doszło do zawarcia ugody, wobec stanowiska uczestnika z pisma z dnia 22 stycznia 2020r.

(dowód: reklamacja – k. 40- 43, odpowiedz pozwanego z dnia 23 stycznia 2020r., wniosek o zawezwanie do próby ugodowej k.46-48, protokół rozprawy k52, pismo uczestnika k.51 )

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w odparciu o dokumentację dołączoną do akt niniejszej sprawy, jak również w oparciu o dowód z przesłuchania stron ograniczony do przesłuchania strony powodowej. Przeprowadzone dowody przedstawiają wiarygodny ciąg zdarzeń a wnioski z nich wypływające układają się w logiczną całość. Zeznania świadka K. D. i E. S. nie wniosły nic do sprawy, gdyż świadkowie nie uczestniczyli w zawieraniu umowy kredytu (protokół k. 332, 00:07:27, k. 333, 00:23:27). Z kolei świadek L. K. nie pamiętała okoliczności zawarcia umowy z powodami ( k.355, 00:04:06). Dla oceny roszczeń powodów zbędnym był dopuszczenie dowodu z opinii biegłych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo okazało się zasadne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że pomimo użycia w § 2 ust.1 umowy określenia ,, kredyt denominowany ( waloryzowany) w walucie CHF’’, to należy uznać iż udzielony powodom kredyt był kredytem indeksowanym CHF, albowiem kwota kredytu została określona w złotych polskich, a kurs CHF stanowił jedynie przelicznik, po którym kwota uruchomionego kredytu została przeliczona do CHF ustalając wysokość salda kredytu w CHF, podczas gdy kredyt denominowany charakteryzuje się określeniem w umowie kwoty kredytu bezpośrednio CHF z przeliczeniem na złotówki w chwili uruchomienia kredytu.

Powodowie oparli żądanie zapłaty na przepisach art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i § 2 k.c., wskazując, że umowa kredytu nr (...) z dnia 9 czerwca 2008 r. ( a sporządzona w dniu 6 czerwca 2008r.) z poprzednikiem prawnym pozwanego banku (...) Spółką Akcyjną w W. jest nieważna, domagając się jednocześnie na podstawie art. 189 k.p.c ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z tej umowy. Pozwany stoi na stanowisku, że umowa jest ważna i podlega wykonaniu, zaś wszystkie kwoty uiszczane przez powodów w wyniku spełnienia świadczenia są mu należne.

Zdaniem Sądu, powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu. Niewątpliwie istnieje obecnie niepewność i spór między stronami co do tego, czy umowa kredytu kreuje ważny stosunek prawny między nimi. Pozwany domaga się od powodów dalszej spłaty rat kredytu wraz z nadejściem terminów wymagalności, co potwierdza stanowisko procesowe pozwanego w niniejszej sprawie. Powodowie z kolei chcieliby zaprzestać spłacania rat kredytu i dokonać ostatecznego rozliczenia z bankiem, czego wyrazem są żądania zapłaty zgłoszone w niniejszej sprawie. Zaprzestanie spłaty kredytu przez powodów w chwili obecnej bez posiadania prawomocnego orzeczenia sądu przesądzającego nieważność umowy, narażałoby powodów na ryzyko wytoczenia powództwa o zapłatę przeciwko nim przez pozwanego, jak również na podjęcie przez pozwanego próby wpisania powodów do rejestrów dłużników. Samo wytoczenie powództwa o zapłatę przez powodów nie przesądziłoby całkowitej nieważności umowy kredytu, zwłaszcza, gdy powodowie domagają się obecnie zwrotu świadczeń jedynie za część dotychczasowego okresu obowiązywania umowy. Dopiero zatem jednoznaczne ustalenie przez sąd nieistnienia stosunku prawnego na skutek nieważności całej umowy kredytu pozwoli powodom na definitywne zakończenie sporu z pozwanym w kwestii ważności, czy nieważności umowy oraz pozwoli na podejmowanie działań mających na celu usunięcie skutków jakie umowa wywołała dotychczas (np. co do obciążenia hipotecznego nieruchomości).

Sąd stoi na stanowisku, iż zapisy §2 ust.2, §4 ust. 1a oraz § 9 ust.2 zd. 3 i 4 umowy i § 5 ust. 4 (...) stanowią klauzule niedozwolone w rozumieniu art. 3851 k.c w zw. z art. 58 § 1 k.c oraz że owa wadliwość umowy skutkuje nieważnością umowy. Zastosowanie abuzywnej klauzuli dotyczącej ustalania wysokości świadczenia kredytodawcy i kredytobiorcy w PLN i ryzyka kursowego z tym związanego stanowi samoistną i wystarczającą przesłankę nieważności umowy w kontekście jurydycznym tworzonym przez normy prawa materialnego interpretowane zgodnie z normami prawa europejskiego tworzącymi system ochrony konsumenta.

Bezwzględną nieważności umowy kredytu sąd uwzględnia z urzędu. Zastosowanie w przedmiotowej sprawie znajdzie zarówno art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz art. 385 ¹ k.c. ( w zw. art. 58 § 1 k.c. ), który powinien być interpretowany w zgodzie z dyrektywą, umożliwiając sankcję nieważności całej umowy. Nie ulega wątpliwości, że powodowie zawierając umowę kredytu występowali w roli konsumentów w rozumieniu art. 2 lit. b dyrektywy Rady 93/13/EWG oraz art. 22 ¹ k.c. Zawarli bowiem umowę kredytu w celu pozyskania środków na zakup nieruchomości, a nie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą czy zawodową. Rozważając zatem kwestie wynikające z ważności bądź nieważności umowy kredytu należy uwzględnić szczególną ochronę konsumenta wynikającą z prawa UE oraz polskiego.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG, Państwa Członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Według art. 2 a) wskazanej dyrektywy, do celów dyrektywy „nieuczciwe warunki” oznaczają warunki umowne zdefiniowane w art. 3, który z kolei w ust. 1 stanowi, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Art. 3 ust. 3 dyrektywy wskazuje przy tym, że przykładowy katalog nieuczciwych warunków umownych znajduje się w załączniku do dyrektywy. Zgodnie z załącznikiem, nieuczciwie są między innymi warunki, których celem lub skutkiem jest: 1.j) umożliwienie sprzedawcy lub dostawcy według własnego uznania jednostronnej zmiany warunków bez uzasadnionego powodu wymienionego w umowie; 1.k) umożliwienie sprzedawcy lub dostawcy dokonywania jednostronnych zmian w cechach dostarczanego produktu lub usługi bez uzasadnionego powodu. Z kolei art. 4 dyrektywy wskazuje, że nie naruszając przepisów art. 7, nieuczciwy charakter warunków umowy jest określany z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczy i z odniesieniem, w czasie wykonania umowy, do wszelkich okoliczności związanych z wykonaniem umowy oraz do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna. Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.

Z kolei, zgodnie z art. 385 ¹ kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeśli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, przy czym nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Pozwany w niniejszym postępowaniu nie udowodnił, iż postanowienia umowne, w tym dotyczące indeksacji, były indywidualnie negocjowane. Ewidentnie zostały sporządzone przez bank w postaci wzoru umowy, zaś powodowie w żaden sposób nie mieli wpływu na ich treść. Z zeznań powodów wynika, że ich rola ograniczała się jedynie do akceptacji narzuconych warunków umowy i uzgodnieniu okresu kredytowania oraz wysokości kredytu. Postanowienia w/w umowy nie podlegały indywidualnej negocjacji z powodami, w tym postanowienia dotyczące zasad indeksacji, rodzaju kursu przyjmowanego przez bank do wypłaty kredytu i spłat rat kredytu (kurs kupna i kurs sprzedaży), zasad ustalania kursów przez bank w Tabeli kursów. Ciężar wykazania faktu indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy spoczywał na stronie pozwanej. Art. 3 ust.2 dyrektywy 93/13/EWG stanowi, iż warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej.

Umowa kredytu, o czym mowa powyżej, została ukształtowana jako tzw. kredyt indeksowany, którego wartość została wyrażona w złotych polskich, powodom jako kredytobiorcom wypłacono należności w walucie polskiej, jednak ich zadłużenie było księgowane przez pozwanego w walucie obcej poprzez ustalenie salda w walucie obcej, jak też rat, które były spłacane poprzez ustalania równowartości raty wyrażonej w CHF na złote polskie według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej banku obowiązującego na dzień spłaty. Do rozliczeń z klientem bank stosował kurs CHF ustalany samodzielnie w oparciu o własne wewnętrzne procedury. Ponadto, w umowie stosowany był innego rodzaju kurs dla wypłaty kredytu (kurs kupna) a innego rodzaju dla spłaty kredytu (kurs sprzedaży). Powodowie podpisali umowę, w której treści zamieszczono oświadczenie, iż kredytobiorca akceptuje zasady funkcjonowania kredytu waloryzowanego w walucie wymienialnej, w szczególności zasady określenia kwoty kredytu w walucie wskazane w §2 umowy, sposobu uruchomienia i wykorzystania kredytu określone w §4 umowy, warunków jego spłaty określone w §9 umowy (§11 ust. 5). Nie pozwala to jednak uznać, że kwestionowane postanowienia umowne są efektem wspólnych pertraktacji.

Reasumując, należy uznać, iż postanowienia umowy nie zostały indywidulanie uzgodnione z powodami na etapie poprzedzającym jej zawarcie. Doradca finansowy zapoznał powodów z ofertą kredytową zdecydowanie preferując kredyt indeksowany do CHF, nie poinformował powodów, że jest możliwość negocjacji zapisów umowy. W sposób nieodpowiadający wymaganiom z Dyrektywy 93/13/EWG doradca finansowy przedstawił powodom ryzyko kursowe związane z wykonywaniem umowy tego rodzaju przez okres 360 miesięcy, z pominięciem kalkulacji dotyczących faktycznego ciężaru jego spłacenia na wypadek, gdyby kurs z tabeli uległ wzrostowi.

Przez „postanowienia określające główne świadczenia stron” rozumie się zapisy umowy dotyczące świadczeń ją charakteryzujących. Art. 69 ust.1 ustawy Prawo bankowe, stanowi iż przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. W ocenie Sądu, przy umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej, klauzula indeksacyjna przewidująca „przeliczenie” wypłacanych i wpłacanych kwot ze złotych polskich na franki szwajcarskie i określająca kurs wymiany CHF, dotyczy głównego zobowiązania kredytobiorcy. Służy ona bowiem do ustalenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy w walucie obcej i do ustalenia wysokości poszczególnych rat kredytu podlegających spłacie w złotych polskich, a więc – decyduje o wysokości podstawowego świadczenia kredytobiorcy i wysokości tzw. spreadu walutowego, stanowiącego element wynagrodzenia banku za udzielony kredyt. Ponadto, istotą umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej jest istnienie ryzyka kursowego, a kwestionowane przez powodów klauzule tworzą mechanizm indeksacji i różnic kursów walutowych (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 20 września 2018 roku w sprawie C 51/17).

Analizowanych zapisów zamieszczonych w §2 ust.2, §4 ust. 1a oraz §9 ust.2 zd. 3 i 4 umowy i § 5 ust. 4 (...) nie można potraktować jako jednoznacznie sformułowanych, w rozumieniu art. 385 ^{( 1)} kc, ponieważ nie precyzują one w jakikolwiek weryfikowalny sposób metod ustalania przez pozwany bank „tabelowych” kursów kupna i sprzedaży CHF. Kurs ten miał zaś służyć do określenia wysokości zadłużenia kredytobiorcy i określenia wysokości rat spłaty kredytu, czyli podstawowych elementów zobowiązania. Sprecyzowanie tak istotnych elementów umowy pozostawione zostało decyzji strony pozwanej, jako że parametry uwzględniane przez pozwany bank przy kształtowaniu kursów nie zostały opisane ani w umowie ani w towarzyszącym jej regulaminie. Zapisy § 2 ust. 2; § 4 ust. 1a; § 9 ust. 2 zd. 2, 3 i 4 umowy kredytu, jak też § 5 ust. 4 (...), nie zostały sformułowane prostym i zrozumiałym językiem. Nie wyjaśniono bowiem kredytobiorcom w przejrzysty sposób mechanizmu ustalania kursu waluty przez bank, jak też nie poinformowano ich dostatecznie o możliwości wystąpienia w zasadzie nieograniczonego ryzyka związanego z kredytem indeksowanym i kosztach kredytu jakie mogą wystąpić z uwagi na wahania kursu CHF. Ponadto, zapisy o kursie sprzedaży i kursie kupna, które występowały w umowie były niezrozumiałe dla przeciętnego potencjalnego kredytobiorcy. Konsumenci nie mieli zatem możliwości podjęcia świadomie decyzji odnośnie tego, czy godzą się na ryzyko walutowe, ustalanie przez bank samodzielnie kursu waluty obcej, jak też na zastosowanie przez bank „spreadu walutowego”. Zeznania powodów nie wykazują, by poprzednik prawny pozwanego banku przedstawił powodom rzetelne informacje o zakresie ryzyka walutowego, a to zaniechanie uniemożliwia przyjęcie, by klauzule zamieszczone w §2 ust.2, §4 ust. 1a oraz §8 ust.2 zd. 3 i 4 umowy wyrażone były prostym i zrozumiałym językiem w rozumieniu art. 385 ^{( 1)}§1 kc interpretowanego zgodnie z art. 4 ust.2 wskazanej dyrektywy .

Jak wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, przywołanego trafnie w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie XXV C 2514/19 Sądu Okręgowego w Warszawie:

1)  przez umowę kredytu kredytodawca zobowiązuje się głównie udostępnić kredytobiorcy określoną kwotę pieniężną, zaś kredytobiorca - głównie spłacać tę sumę w przewidzianych terminach, zasadniczo z odsetkami. Świadczenia podstawowe tej umowy odnoszą się zatem do kwoty pieniężnej, która musi być określona w stosunku do waluty wypłaty i określonej spłaty. W konsekwencji okoliczność, że kredyt musi zostać spłacony w określonej walucie, nie ma związku z posiłkowym sposobem płatności, lecz związana jest z samym charakterem zobowiązania dłużnika, przez co stanowi podstawowy element umowy kredytowej (pkt 37 wyroku C-186/16),

2)  wyrażenie "określenie głównego przedmiotu umowy" obejmuje wprowadzony do zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem umowy kredytu denominowanego w walucie obcej warunek, który nie był przedmiotem indywidualnych negocjacji, zgodnie z którym to warunkiem do celów obliczenia rat kredytu stosowany jest kurs sprzedaży wspomnianej waluty, jedynie pod warunkiem, że zostanie ustalone, iż wspomniany warunek określa podstawowe świadczenie w ramach danej umowy, które jako takie charakteryzuje tę umowę, przy czym ustalenia tego powinien dokonać sąd odsyłający (pkt 59 wyroku C-26/13),

3)  klauzule dotyczące ryzyka wymiany walut określają główny przedmiot umowy kredytu (pkt 44 wyroku C-260/18).

Umowa kredytu została ukształtowana jako tzw. kredyt indeksowany, którego wartość została wyrażona w złotych polskich, powodom jako kredytobiorcom wypłacono należności w walucie polskiej, jednak ich zadłużenie było księgowane przez pozwanego w walucie obcej poprzez ustalenie salda w walucie obcej, jak też rat, które były spłacane poprzez ustalania równowartości raty wyrażonej w CHF na złote polskie według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej banku obowiązującego na dzień spłaty. Do rozliczeń z klientem bank stosował kurs CHF ustalany samodzielnie w oparciu o własne wewnętrzne procedury. Ponadto, w umowie stosowany był innego rodzaju kurs dla wypłaty kredytu (kurs kupna) a innego rodzaju dla spłaty kredytu (kurs sprzedaży).

Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, że konsument przyjąłby dane postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych. Z kolei, rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej i jego nierzetelnym traktowaniem. Zdaniem Sądu, kwestionowane postanowienia kształtują prawa i obowiązki powodów jako kredytobiorców w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Po pierwsze, na ich podstawie bank jest uprawniony do jednostronnego, samodzielnego ustalania kursu kupna i sprzedaży CHF, czym może wpływać jednostronnie i dowolnie (bez zastrzeżonego ograniczenia co do wysokości) na wysokość zobowiązania konsumenta, zaś konsument nie ma wpływu na wysokość kursu, co skutkuje tym, że bank uzyskuje dodatkową korzyść stosując kurs wyższy od kursu banku narodowego. Po drugie, bank ma ograniczone ryzyko walutowe (maksymalnie do kwoty wypłaconej konsumentowi), zaś konsument jest obarczony nieograniczonym ryzykiem kursowym (powodującym nieograniczoną możliwość zysku banku) bez dostatecznego rozeznania co do mechanizmów kształtowania się tego ryzyka, zaś bank nie proponuje kredytobiorcy żadnych rozwiązań minimalizujących ryzyko kursowe (np. ubezpieczenia od ryzyka w tym zakresie), co w sytuacji konsumenta spowodowało w ciągu kilku lat wzrost wysokości raty kredytu o kilkaset złotych miesięcznie (wzrost o kilkadziesiąt procent). Po trzecie, bank ustala dodatkowy koszt kredytu w postaci różnicy pomiędzy kursem sprzedaży i kursem kupna (tzw. spread walutowy), o którym to dodatkowym koszcie nie informuje wprost kredytobiorcy („ukryty koszt kredytu”), co skutkuje tym, że już z chwilą wypłaty kredytu wiadome jest, iż świadczenie banku z tytułu kapitału kredytu nie jest ekwiwalentem świadczenia konsumenta. Po czwarte, bank przerzuca na kredytobiorcę ryzyko wystąpienia różnic kursowych między kursem z dnia zawarcia umowy a kursem przy wypłacie kredytu, zaś sam nie ponosi jakiegokolwiek ryzyka z tym związanego, co skutkuje tym, że przy wypłacie kredytu kredytobiorca może nie otrzymać wnioskowanej kwoty i ponieść szkodę z tego tytułu. Przy czym, oceny zgodności postanowień umowy z dobrymi obyczajami, sąd dokonał według stanu z chwili zawarcia umowy (art. 385 ²kc).

W ocenie Sądu, po wyeliminowaniu z umowy kredytu, opisanych wyżej nieuczciwych warunków umownych, umowa nie może dalej funkcjonować. Pozbawiona została bowiem istotnych postanowień umowy odnoszących się do głównych świadczeń stron. Zakwestionowaniu podlegał bowiem cały mechanizm związany z przeliczaniem kredytu między PLN a CHF, mający zastosowanie zarówno przy wypłacie kredytu, jak i przy jego spłacie oraz kwestia zastosowania tzw. spreadu walutowego. Umowy takiej nie da się wykonać, bowiem nie można określić sposobu i wysokości świadczeń stron. Nie jest znana także kwota kredytu. Nie jest zatem możliwie i zasadne poszukiwanie jakiegoś innego kursu po jakim możliwe byłoby ustalenie wypłaty kredytu i jego spłaty np. średniego kursu NBP. Zwrócić należy przy tym uwagę, że już przy wypłacie kredytu bank zastosował własny kurs kupna (zaznaczyć przy tym należy, że konsumenci nie dysponowali walutą CHF, którą mieliby sprzedać bankowi), a szukanie teraz innego kursu spowodowałoby istotną zmianę umowy, co jest niedopuszczalne na gruncie przepisów unijnych o nieuczciwych warunkach umownych, jak też prawa krajowego. Sąd nie ma możliwości uzupełniania umowy przez zastosowanie regulacji art. 358 § 2 k.c. ( który nie obowiązywał w dniu zawarcia umowy), czy art. 65 k.c., gdyż nawet ich zastosowanie nie doprowadziłoby do zapewnienia równowagi kontraktowej a przy tym nie byłoby zgodne z pierwotną wolą stron i stanowiłoby zmianę umowy, na którą konsumenci nie wyrażają zgody.

Ponadto, uwzględnić należy stanowisko zajęte przez konsumentów w niniejszej sprawie, którzy wnosili o stwierdzenie nieistnienia stosunku z umowy kredytu i byli świadomi konsekwencji z tym związanych, tj. w szczególności obowiązku zwrotu całej otrzymanej od banku kwoty. Konsumenci nie godzili się na dalsze obowiązywanie umowy w obecnym kształcie.

W konsekwencji analizowana umowa kredytu okazała się w całości bezwzględnie nieważna w oparciu o art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich i art. 385 ¹ k.c. Mając na uwadze powyższe sąd w pkt. I wyroku na podstawie art. 189 k.p. stwierdził nieistnienie stosunku prawnego wynikającego umowy nr (...) z dnia 9 czerwca 2008 r. W konsekwencji, powodom przysługuje roszczenie o zwrot nienależnych świadczeń uiszczonych w wykonaniu umowy w oparciu o art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. W ocenie Sądu, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 roku III CZP 6/21). Przepis art. 411 pkt 1 kc który stanowi, iż nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, nie może być podstawą oddalenia powództwa. Pozwany nie udowodnił, iż powodowie przed wniesieniem pozwu byli świadomi abuzywności wskazanych postanowień. Istnienie owej świadomości można rozważać z chwilą udzielenia pomocnictwa w niniejszej sprawie ( tj. we wrześniu 2019r.), kiedy powodowie zostali poinformowani o okolicznościach wskazanych następnie w reklamacji skierowanej do pozwanego powołując się na nieważność umowy. Termin przedawnienia roszczeń o zwrot spełnionych przez kredytobiorcę świadczeń mógł bowiem rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorców wiążącej decyzji co do ewentualnego sanowania niedozwolonych klauzul i co do zaakceptowania następstw całkowitej nieważności umowy (uchwała Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 roku III CZP 6/21). Tym samym zarzut przedawnienia jest oczywiście nieuzasadniony.

Nie można przy tym uznać, że powołując się na nieważność umowy i żądając zwrotu spełnionego świadczenia powodowie nadużywają prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). To bank był autorem umowy i to on sformułował postanowienia umowne, które okazały się abuzywne. Bank miał możliwość jednostronnego kształtowania obowiązków drugiej strony umowy. To bank naruszył dobre obyczaje, wykorzystał silniejszą pozycję względem konsumenta. Nie może zatem w takiej sytuacji powoływać się na nadużycie przez powoda prawa podmiotowego.

Powodowie wnosili o zasądzenie na rzecz każdego z nich kwoty 107 789,91 zł oraz kwoty 14 533,77 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2020r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu nienależnych świadczeń uiszczonych w okresie od dnia 4 listopada 2009 roku do dnia 7 października 2019r. Pozwany nie kwestionował powyższych kwot co do wysokości ( protokół z dnia 19 maja 2022r, k.358 v, 01:40: 38). Wskazane kwoty zostały zasądzone w pkt. II i III wyroku. Powodowie nie pozostają w związku małżeńskim a raty regulowani w równych częściach ( protokół z dnia 19 maja 2022r, k.358 v, 01: 28: 32)

Podstawą rozstrzygnięcia o odsetkach ustawowych za opóźnienie jest art. 484§1 i 2 kc, przy czym Sąd uznał, że strona pozwana pozostaje w opóźnieniu z zapłatą kwot wskazanych powyżej od dnia 24 stycznia 2020r., skoro pozwany pismem z dnia 23 stycznia 2020r. odmówił ich zapłaty a wezwanie do zapłaty otrzymał w dniu 7 stycznia 2020r. (k. 44).

Zdaniem Sądu za zasadne należy uznać dokonanie zwrotu nienależnego świadczenia według rzeczywiście uiszczonych przez powodów kwot i według rzeczywiście wpłacanej przez nich waluty, bez dokonywania przeliczeń. Skoro powodowie świadczyli na rzecz banku raty także w CHF to odpowiednikiem ich świadczenia są kwoty wyrażone w CHF.

W sprawie nie może znaleźć zastosowania regulacja prawa zatrzymania (art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c.), która ma zastosowanie jedynie przy umowach wzajemnych, do których nie należy umowa kredytu. Nadto wskazany zarzut zatrzymania został podniesiony jedynie ewentualnie na wypadek uznania umowy za nieważną. Nadto ten zarzut procesowy dla swojej skuteczności wymaga poparcia skutecznie złożonym oświadczeniem woli ze skutkiem materialnoprawnym, a powodowie podnieśli, że wobec nich nie zgłoszono żądania zwrotu kwoty przedstawionej do zatrzymania, a więc roszczenie o zapłatę tej kwoty, jako oparte na konstrukcji nienależnego świadczenia, nie stało się jak dotąd wymagalne. Pełnomocnik powodów nie ma zaś umocowania do odbierania takich oświadczeń ze skutkiem dla powodów.

Zarzut potrącenia podlegał oddaleniu z uwagi brak przesłanek warunkujących potrącenie w myśl art. 498 k.p.c, niezgłoszenie zarzutu potrącenia bezpośrednio powodom. Oświadczenie o potrąceniu nie zostało złożone wierzycielowi wierzytelności potrącanej ze skutkiem określonym w art. 61 § 1 k.c, gdyż umocowanie pełnomocnika procesowego nie obejmuje przyjmowania w imieniu wnioskodawcy oświadczeń materialnoprawnych złożonych w toku postępowania cywilnego ( art. 91 k.p.c), a pozwany nie wykazał, że oświadczenie to zostało doręczone powodom. Przedstawione do potrącenia ewentualne roszczenie pozwanego nie jest wymagalne, gdyż powodowie nie zostali wezwani do jego zwrotu.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., obciążając pozwanego całością kosztów procesu poniesionych przez powodów. Powodowie w całości wygrali niniejszą sprawę, zatem pozwany powinien zwrócić powodom łącznie poniesione przez nich koszty procesu, przy czym brak było podstaw do zasądzenia wskazanych kosztów na ich rzecz solidarnie. W pkt. IV wyroku zasądzono od pozwanego na rzecz powodów ( współuczestnicy materialni reprezentowani przez jednego pełnomocnika) zwrot kosztów procesu w łącznej kwocie 12 000 zł, w tym na podstawie § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) kwotę 10 800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, kwotę 1 000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, kwotę 200 zł tytułem opłaty sądowej od wniosku o zawezwanie pozwanego do próby ugodowej (k.50) oraz na rzecz każdego z powodów uiszczone przez nich opłaty skarbowe od pełnomocnictw (k. 26 i 49).

Sąd uznał za niezasadny wniosek o zasądzenie na rzecz powodów zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, bowiem sprawa nie wymagała zwiększonego nakładu pracy

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku.

(...)