Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 grudnia 2025r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Tomaszewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2025r. w Warszawie

sprawy A. O., R. O., U. P. i K. A. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z udziałem (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z.

o podleganie ubezpieczeniom społecznym

na skutek odwołania A. O., R. O., U. P. i K. A. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 17 grudnia 2020 roku, nr (...)

z dnia 17 grudnia 2020 roku, nr (...)

z dnia 17 grudnia 2020 roku, nr (...)

z dnia 17 grudnia 2020 roku, nr (...)

1.  oddala odwołanie U. P. od decyzji z 17 grudnia 2020 roku, nr (...);

2.  zmienia decyzję z 17 grudnia 2020 roku, nr (...), w ten sposób, że stwierdza, że K. A. (2) jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. w Z. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 grudnia 2019 roku;

3.  zmienia decyzję z 17 grudnia 2020 roku, nr (...), w ten sposób, że stwierdza, że A. O. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. w Z. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 grudnia 2019 roku;

4.  zmienia decyzję z 17 grudnia 2020 roku, nr (...), w ten sposób, że stwierdza, że R. O. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. w Z. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 grudnia 2019 roku;

5.  zasądza od U. P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Agnieszka Stachurska

UZASADNIENIE

W dniu 19 stycznia 2021r. U. P. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 17 grudnia 2020r., nr (...), wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że na rzecz (...) sp. z o.o. wykonywała pracę na podstawie umowy o pracę od dnia 1 grudnia 2019r., w związku z czym podlegała z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, podczas gdy organ rentowy ww. decyzją stwierdził niepodleganie do ubezpieczeń od wskazanej daty (odwołanie U. P. – k. 3 a.s.).

Odwołania, o podobnej treści jak odwołanie U. P. złożyli także: R. O. – zaskarżając decyzję nr (...), A. O. – zaskarżając decyzję nr (...) i K. A. (1) – zaskarżając decyzję nr (...). W decyzjach tych organ rentowy stwierdził, że od 1 grudnia 2019r. odwołujący się, jako osoby wykonujące zlecenie na rzecz (...) sp. z o.o., nie podlegają z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu (odwołanie R. O. – k. 2 akt VII U 153/21, odwołanie A. O. – k. 2 akt VII U 154/21, odwołanie K. A. (1) – k. 2 akt VII U 155/21).

(...) sp. z o.o. również wniosła odwołania od decyzji dotyczących U. P., R. O., A. O. i K. A. (1). Zarzuciła organowi rentowemu nieprawidłowe ustalenia faktyczne i wniosła o zmianę decyzji poprzez stwierdzenie, że do ubezpieczeń z tytułu wykonywania umowy o pracę z (...) sp. z o.o. podlega od 1 grudnia 2019r. U. P., a R. O., A. O. i K. A. (1) podlegają od 1 grudnia 2019r. do ubezpieczeń z tytułu umowy zlecenia (odwołania (...) sp. z o.o.: od decyzji dotyczącej U. P. – k. 4 a.s., od decyzji dotyczącej R. O. – k. 3 akt VII U 153/21, od decyzji dotyczącej A. O. – k. 3 akt VII U 154/21, od decyzji dotyczącej K. A. (1) – k. 3 akt VII U 155/21).

W odpowiedziach na odwołania ubezpieczonych i płatnika składek Zakład (...) (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołań na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. i o zasądzenie od odwołujących się kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu przedstawionego stanowiska Zakład wskazał, że zgłoszenie do ubezpieczeń U. P., A. O., K. A. (1) i R. O. nastąpiło w wyniku pozornego zatrudnienia. Uzasadnieniem tej oceny było zgłoszenie ww. osób do ubezpieczeń z 7-miesięcznym opóźnieniem, a ponadto brak dowodów faktycznego świadczenia pracy i wykonywania zlecenia na rzecz (...) sp. z o.o. Zakład podsumował, że podleganie ubezpieczeniom społecznym wynika z faktycznego wykonywania umowy o pracę i umowy zlecenia, a na to – w jego ocenie – postępowanie wyjaśniające nie dostarczyło dowodów. Ponadto, z wyjaśnień U. P. nie wynika, aby była nadzorowana przez pracodawcę. Zakład dodał także, że spółka posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek w kwocie 12.793 zł (odpowiedzi ZUS (...) Oddział na odwołania: od decyzji dotyczącej U. P. – k. 5 – 7 a.s., od decyzji dotyczącej R. O. – k. 4 – 6 akt VII U 153/21, od decyzji dotyczącej A. O. – k. 4 – 6 akt VII U 154/21, od decyzji dotyczącej K. A. (1) – k. 4 – 6 akt VII U 155/21).

Sąd na podstawie art. 219 k.p.c. połączył, celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, sprawy: VII U 153/21 – dotycząca odwołania R. O., VII U 154/21 – dotycząca odwołania A. O. i VII U 155/21 - dotycząca odwołania K. A. (1), ze sprawą VII U 151/21, dotyczącą odwołania U. P. (zarządzenia z dnia 25 lutego 2021r. – k. 9 akt VII U 154/21, k. 9 akt VII U 155/21, k. 9 akt VII U 153/21).

(...) sp. z o.o. zarządzeniem z 26 maja 2021 roku zostały zwrócone na podstawie art. 130 k.p.c. (zarządzenie z 26 maja 2021r. – k. 16 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) sp. z o.o., NIP (...), REGON (...), została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 27 czerwca 2019r. Siedziba spółka mieści się w Z. przy ul. (...) lok. 10. Prezesem zarządu spółki jest M. K. (1), a przeważający przedmiot jej działalności stanowi wyszukiwanie miejsc pracy i pozyskiwanie pracowników (dane z KRS – k. 109 – 111 a.s.).

W dniu 1 lipca 2019r. (...) sp. z o.o. zawarła umowę współpracy ze (...) sp. z o.o. w Ł., reprezentowaną przez T. W.. Na jej podstawie spółka (...), jako zleceniobiorca, poszukiwała i dostarczała na zlecenie (...) sp. z o.o. pracowników tymczasowych. Ponadto zakres świadczonych usług obejmował przygotowywanie i opracowywanie dokumentów księgowo – kadrowych oraz pozostałe prace biurowe (umowa pomiędzy (...) sp. z o.o. i (...) sp. z o.o. – k. 714 – 716 a.s., faktury za wykonanie usługi – k. 745 – 747a.s.).

W toku dalszego funkcjonowania spółka rozszerzyła zakres usług o sprzątanie. W dniu 1 grudnia 2019r. zawarła umowę ze S. L. prowadzącym (...) (ul. (...), (...)-(...) R.), w ramach której, jako zleceniobiorca, świadczyła usługę sprzątania restauracji ( umowa świadczenia usług – 717 a.s., faktury za wykonanie usługi – 748 – 753 a.s.). (...) sp. z o.o. udostępniała także serwis sprzątający do wspólnot mieszkaniowych (...) i (...), dlatego w spółce zatrudniona była M. S. (1), która kontrolowała osoby zajmujące się sprzątaniem (zeznania świadka M. S. (1) – k. 358 verte a.s.).

W 2019r. (...) sp. z o.o. osiągnęła przychód w kwocie 136.300,00 zł, koszty jego uzyskania wyniosły 109.449,79 zł, a dochód 26.850,21 zł (zeznanie podatkowe CIT- 8 za 2019r. – 699 – 701 a.s.).

W dniu 1 grudnia 2019r. (...) sp. z o.o. zawarła umowę o pracę z U. P.. W umowie określono, że U. P. zostaje zatrudniona jako księgowa za wynagrodzeniem 2.250 zł brutto w wymiarze pełnego etatu, a jako miejsce wykonywania pracy wskazano W. i okolice. Zakres obowiązków był następujący: wprowadzanie dokumentów do programu księgowego, księgowanie operacji gospodarczych, weryfikacja poprawności dokumentów księgowych, analiza rozrachunków
z kontrahentami, monitorowanie płatności i należności, wprowadzanie danych osobowych pracowników, tworzenie umów zleceń i umów o pracę, inne prace kadrowo-płacowe. Zawarciu umowy o pracę towarzyszyło wydanie skierowania na badanie, uzyskanie przez U. P. zaświadczenia o braku przeciwskazań do wykonywania pracy jako księgowa, wypełnienie karty szkolenia wstępnego bhp, złożenie oświadczenia o zapoznaniu z zasadami BHP i oświadczenia dla celów zaliczki na podatek dochodowy (umowa o pracę – k. 719 a.s., zakres obowiązków – k. 720 a.s., pozostała dokumentacja dotycząca zatrudnienia – k. 719 – 722 a.s.).

U. P. ma 20-letnie doświadczenie w księgowości i z tego powodu M. K. (1) zdecydowała się na zatrudnienie jej w (...) sp. z o.o. Sama była wówczas w końcowym okresie ciąży, przebywała na zwolnieniu lekarskim i zakładała, że zatrudniając U. P. zyska kompetentnego i samodzielnego pracownika, na którym będzie mogła polegać. W konsekwencji M. K. (1) nie sprawdzała pracy U. P., a kontakty z nią ograniczała do 2-3 rozmów telefonicznych w miesiącu. Ponadto osobiście widywała się z nią w tym czasie najczęściej raz, niekiedy dwa razy w miesiącu, w celu przekazania dokumentów do księgowania. U. P. pracowała w swoim domu, sama wyznaczała godziny pracy i nie ewidencjonowała tego czasu. W tym czasie, kiedy była zatrudniona w (...) sp. z o.o. prowadziła jednocześnie działalność gospodarczą i zajmowała się księgowaniem. Zatrudniająca spółka udostępniła U. P. laptop oraz program Rewizor służący do księgowania dokumentów (zeznania M. K. (1) – k. 773 – 755 a.s., zeznania U. P. – k. 723 – 773 a.s., zeznania świadka M. S. – k. 529 a.s., protokół przesłuchania U. P. – nienumerowana karta akt ZUS).

(...) sp. z o.o. zawarła w dniu 1 grudnia 2019r. umowy zlecenia z R. O., A. O. i K. A. (1). W umowach uzgodniono m.in., że wynagrodzenie płatne będzie gotówką w ciągu 5 dni od złożenia przez zleceniobiorcę rachunku oraz że (...) sp. z o.o. prowadzić będzie ewidencję godzin wykonywania umowy zlecenia dla każdego zleceniobiorcy, która obejmuje okres miesiąca kalendarzowego, a w niej wskazywana będzie ilość godzin i minut przepracowanych każdego dnia (umowy zlecenia – nienumerowane karty akt ZUS). M. K. (1) wybrała taką formę zatrudnienia dla ww. osób, ponieważ ilość zadań, jakie miała im do przydzielenia, nie wymagała nakładu pracy odpowiadającego wymiarowi etatu, a z uwagi na koszty nie chciała płacić wynagrodzenia za bezczynne siedzenie (protokół przesłuchania M. K. (1) – nienumerowana karta akt ZUS).

A. O. na podstawie umowy zlecenia ze spółką (...), zawartej 1 grudnia 2019r. NR/2019/12/01, zobowiązała się do wykonywania czynności biurowych w okresie od 1 grudnia 2019r. do 30 listopada 2020r. Aneksem do umowy z dnia 1 stycznia 2020r. termin wykonania zlecania został przedłużony do 31 grudnia 2020r., a wynagrodzenie – początkowo ustalone na 14,70 zł – zostało podniesione do 17 zł brutto. W praktyce czynności A. O. polegały na opracowywaniu dokumentów dotyczących pracowników tymczasowych dla (...) sp. z o.o., z którą (...) sp. z o.o. współpracowała, na układaniu ich, segregowaniu, zliczaniu ilości godzin pracy na koniec miesiąca oraz na przygotowywaniu tzw. paczki kadrowej, zawierającej umowę zlecenia, ewidencję godzin, xero paszportu i rachunki do umowy zlecenia. Pracę A. O. koordynowała K. J. lub M. K. (1). Ponadto zdarzało się, że A. O. odbierała dokumenty od P. W. – przedstawiciela (...) sp. z o.o. (zeznania M. K. (1) – k. 773 verte – 775 a.s., zeznania świadka K. J. – k. 359 a.s., zeznania świadka P. W. – k. 772 – 773 a.s., zeznania świadka M. S. – k. 529 verte a.s., protokół przesłuchania A. O. w toku postępowania ZUS – nienumerowana karta akt ZUS).

A. O. wykonywała umowę zlecenia dla (...) sp. z o.o. w następującej ilości godzin: w grudniu 2019r. – 15 godzin, w styczniu 2020r. – 10 godzin, w marcu 2020r. – 10 godzin, w kwietniu 2020r. – w ilości 30 godzin, w maju 2020r. – 40 godzin, w czerwcu 2020r. – 20 godzin, w lipcu 2020r. – 25 godzin, w sierpniu 2020r. – k. 40 godzin, we wrześniu 2020r. – 12 godzin (rejestr godzin realizacji zlecenia do umowy – nienumerowana karty akt ZUS).

R. O. na podstawie zawartej ze spółką umowy zlecenia z dnia 1 grudnia 2019r. zobowiązał się do wykonywania czynności w zakresie dozorowania prac serwisu sprzątającego za wynagrodzeniem godzinowym w kwocie 14,70 zł, ale stawka ta uległa podwyższeniu do kwoty 34 zł od 1 stycznia 2020r. Jego czynności polegały na kontroli osób zaangażowanych przez (...) sp. z o.o. do sprzątania na obsługiwanych przez spółkę osiedlach. R. O. doraźnie pomagał w pracach porządkowych, w zależności od potrzeb, a ponadto był osobą wyznaczoną do sprzątania lokalu usługowego „Bar pod D.” w R. (zeznania M. K. (1) – k. 773 verte – 775 a.s., zeznania świadka K. L. – k. 359 a.s., zeznania świadka M. S. – k. 529 verte a.s., protokół przesłuchania R. O. – nienumerowana karta akt ZUS, oświadczenie K. L. – nienumerowana karta akt ZUS, oświadczenie A. O. z dnia 1 grudnia 2020r. – nienumerowana karta akt ZUS).

R. O. na podstawie umowy zlecenia wykonywał dla (...) sp. z o.o. prace w następującej ilości godzin: w grudniu 2019r. – 13 godzin, w styczniu i w lutym 2020r. – 0 godzin, w marcu 2020r. – 10 godzin, w kwietniu 2020r. – 15 godzin, w maju 2020r. – 17,5 godziny, w czerwcu 2020r. – 17,5 godziny, w lipcu 2020r. –12,5 godziny, w sierpniu 2020r. –17,5 godziny, we wrześniu 2020r. – 17,5 godziny (rejestr godzin realizacji zlecenia do umowy – nienumerowana karty akt ZUS).

K. A. (1) wykonywał umowę zlecenia z (...) sp. z o.o. w okresie od 1 grudnia 2019r. do 30 listopada 2020r. Czynności, do których realizacji się zobowiązał, polegały na zaopatrywaniu wspólnot mieszkaniowych oraz prywatnych firm w środki czystości, za co otrzymywał wynagrodzenie godzinowe w kwocie 14,70 zł. Kwota ta uległa zwiększeniu do 17 zł brutto od 1 stycznia 2020r., a od 1 kwietnia 2020r. do kwoty 34 zł za godzinę. K. A. (1) odbierał środki czystości z magazynu w Z. i swoim środkiem transportu rozwoził je zgodnie z zapotrzebowaniem. W tym celu pozostawał w kontakcie z M. S. (1) – nadzorującą prace związane ze sprzątaniem lub z M. K. (1), które instruowały go, jakie środki czystości i gdzie ma dostarczyć (umowa zlecenia (...) – nienumerowana karta akt ZUS, zeznania M. K. (1) – k. 773 verte – 775 a.s., zeznania świadka M. S. (1) – k. 358 verte a.s., zeznania świadka M. S. – k. 529 verte a.s., oświadczenie M. S. (1) – nienumerowana karta akt ZUS, protokół przesłuchania K. A. (1) – nienumerowana karta akt ZUS).

K. A. (1) wykonywał zlecenie dla (...) sp. z o.o. w następującej ilości godzin: w grudniu 2019r. – 20 godzin, w styczniu 2020r. – 10 godzin, w lutym – 16 godzin, w marcu 2020r. – 10 godzin, w kwietniu 2020r. – 25 godzin, maj 2020r. – 22,5 godziny, czerwiec 2020r. - 22,5 godziny, w lipcu 2020r. – 10 godzin, sierpień 2020r. – 17,5 godziny, listopad 2020r. – 7,5 godziny (rejestr godzin realizacji zlecenia do umowy – nienumerowana karty akt ZUS).

Zleceniobiorcy – zgodnie z umową zlecenia – przedstawiali zleceniodawcy rachunki, a na ich podstawie (...) sp. z o.o. dokonywała wypłaty wynagrodzenia. Wynagrodzenie płatne było w gotówce, a jego wypłatą zajmowała się K. J. (zeznania świadka K. J. – k. 358 a.s., rachunki do umów zlecenia – nienumerowane karty akt ZUS).

U. P. – jako osoba odpowiedzialna za obsługę kadrową w (...) sp. z o.o. – dokonała zgłoszenia siebie oraz R. O., A. O. i K. A. (1) do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia w (...) sp. z o.o. od dnia 1 grudnia 2019r. Zgłoszenia zostały dokonane z opóźnieniem, bo dopiero w czerwcu 2019r. (bezsporne, a ponadto dokumenty ZUS ZUA - nienumerowane karty akt ZUS). W tej samej dacie, z opóźnieniem, do ubezpieczeń społecznych zostały zgłoszone także i inne osoby: M. S. (1) i M. B.. Dodatkowo spółka (...), poza wymienionymi osobami, zgłaszała do ubezpieczeń: M. K. (1) – od 1 lipca 2019r. (ZUS ZUA wpłynął 7 lipca 2019r.), (...) od 15 października 2019r. (ZUS ZUA wpłynął 12 listopada 2019r.), K. J. i M. K. (2) - obie od 1 listopada 2019r. (ZUS ZUA wpłynęły 12 listopada 2019r.) i V. A. – od 15 maja 2020r. (ZUS ZUA wpłynęło 25 czerwca 2020r.) (zestawienie ZUS z 25 czerwca 2024r. – k. 453 a.s.).

Za zleceniobiorców składane były przez (...) sp. z o.o. do Urzędu Skarbowego informacje o przychodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy na druku PIT 11. Dokumenty w imieniu płatnika składała U. P. (dokumenty do Urzędu Skarbowego PIT 11 – k. 739 – 743 a.s.).

M. K. (1) pod koniec 2019r. miała problemy zdrowotne, ponieważ wówczas była w ciąży. W związku z tym przez pewien czas była niezdolna do pracy. Dziecko urodziła 17 grudnia 2019r. Ponadto, w tym czasie jej partner utrudniał jej kontakty z innymi osobami, kontrolował jej telefon (zeznania M. K. (1) – k. 773 verte – 775 a.s., zeznania świadka M. S. – k. 529 verte a.s.).

W dniu 30 czerwca 2020r. (...) sp. z o.o. zawarła umowę subwencji finansowej numer (...) z (...) S.A. z siedzibą w W.. W punkcie 2 umowy przedsiębiorca oświadczył, że na dzień 31 grudnia 2019r. był mikro przedsiębiorcą, który zatrudnia od 1 do 9 pracowników z wyłączeniem właściciela. W punkcie 9 wskazano, że przedsiębiorca wnioskuje o subwencję finansową w kwocie 342.000, 00 zł. W dniu 1 lipca 2020r. (...) S.A. podjął decyzję w sprawie wypłaty subwencji finansowej dla (...) sp. z o.o. (umowa subwencji finansowej – k. 157 – 166 a.s., decyzja o przyznaniu subwencji finansowej – k. 167 a.s.).

W dniu 19 października 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. pismem znak: (...) (...) zawiadomił (...) Sp. z o.o. oraz U. P., R. O., A. O. i K. A. (1) o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie podlegania przez nich do ubezpieczeń społecznych oraz podstawy wymiaru składek z tytułu zatrudnienia u pracodawcy (...) sp. z o.o. Następnie pismem z 30 listopada 2020r., znak: 450500/71/2020-UBS-3008, organ rentowy zawiadomił strony o zakończeniu postępowania oraz możliwości wglądu do zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także przedłożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień.

Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego ZUS (...) Oddział w W. w dniu 17 grudnia 2020r. wydał:



decyzję nr (...) – którą stwierdził, że U. P. nie podlega jako pracownik ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 grudnia 2019r. z tytułu zatrudnienia u płatnika (...) sp. z o.o.;



decyzję nr (...) – którą stwierdził, że R. O. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega ubezpieczeniom/u: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1 grudnia 2019r.;



decyzję nr (...) – którą stwierdził, że A. O. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega ubezpieczeniom/u: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1 grudnia 2019r.;



decyzję nr (...) – którą stwierdził, że K. A. (1) jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega: ubezpieczeniom/u: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1 grudnia 2019r. (decyzje – nienumerowane karty akt ZUS).

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o powołane dokumenty zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez ZUS. Wśród nich znalazły się istotne - bo stanowiące jasną i konkretną charakterystykę czynności wykonywanych w ramach zlecenia - pisemne oświadczenia zleceniobiorców A. O., R. O. i K. A. (1) oraz korespondujące z nimi w ww. zakresie pisemne oświadczenie M. K. (1), z którego wynikała jej motywacja do zatrudnienia ww. osób na podstawie umów zlecenia. Wiarygodność tych dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu, ponieważ to, co z nich wynika, zostało poparte zeznaniami świadków oraz w pośredni sposób znalazło potwierdzenie w dowodach z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania sądowego, które także – w dominującej części – zostały ocenione jako wiarygodne, a więc jako odzwierciedlające rzeczywisty stan rzeczy. Była to dokumentacja osobowa U. P. – z wyjątkiem list obecności, którym Sąd nie dał wiary – dokumenty PIT-11 złożone do Urzędu Skarbowego, dające informację o wystawcy dokumentu oraz informację o zleceniobiorcach i publicznoprawnych obowiązkach, jakie z tytułu zatrudnienia ich realizowała (...) sp. z o.o. Ponadto, Sąd uwzględnił umowy z kontrahentami (...) sp. z o.o. i faktury wystawione z tytułu tych umów, które uzasadniały potrzebę zatrudnienia zleceniobiorców oraz rejestry godzin wykonywania przez nich zlecenia, dające informację o ilości czasu potrzebnego na wykonanie czynności wynikających z zawartych umów.

Jedynymi dokumentami, które zostały ocenione jako niewiarygodne, były listy obecności U. P., gdzie skrupulatnie odnotowane były dni pracy, urlopy czy dni wolne. W ocenie Sądu dokumenty te zostały wytworzone na potrzeby toczącego się postępowania, ponieważ stanowią one ewidencję czasu pracy U. P., która – co wynika z zeznań M. K. (1) – nie była prowadzona, ponieważ nad U. P. z ramienia (...) sp. z o.o. nikt nie sprawował kontroli i nadzoru, nie tylko w zakresie realizacji powierzonych jej czynności, ale też czasu pracy.

W pozostałym zakresie Sąd ocenił dokumentację osobową U. P. jako wiarygodną, tzn. potwierdzającą, że doszło do podpisania umowy i że U. P. faktycznie została zatrudniona w celu wykonywania czynności stanowiących jej zakres obowiązków załączony do umowy. Należy jednak poczynić zastrzeżenie, że dokument umowy pracę – pomimo formalnie nadania mu takiej nazwy przez strony ją podpisujące – nie tworzył w rzeczywistości stosunku pracy z powodów, o których szczerzej będzie mowa w dalszej części rozważań.

Podstawą ustaleń faktycznych co do zatrudnienia w oparciu o umowę zlecenia w (...) sp. z o.o. oraz wykonywania w jej ramach czynności przez R. O., A. O. i K. A. (1) były zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie osób – przede wszystkim M. K. (1), M. S. i K. J., którzy w odniesieniu do każdego ze zleceniobiorców dokonali – mniej lub bardziej szczegółowo – charakterystyki zlecanych im zadań. Zeznania tych osób były spójne i wzajemnie się potwierdzały. M. K. (1) jako prezes zarządu (...) sp. z o.o. miała najpełniejszą wiedzę o zakresie zlecanych przez spółkę czynności. K. J. pracowała w spółce, dokonywała wypłaty wynagrodzeń zleceniobiorcom, kojarzyła ich nazwiska i chociaż nieszczegółowo – to potrafiła wskazać, w jakich obszarach działania spółka korzystała z ich pracy. W podobny sposób zeznawał M. S. (2), będący pracownikiem działalności gospodarczej F., prowadzonej przez M. K. (1), która z (...) sp. z o.o. mieściła się w tym samym pomieszczeniu biurowym. W związku z tym miał on, chociażby ze słyszenia, wiedzę o pracownikach spółki i pobieżnie, ale w sposób przekonujący i wystarczający dla Sądu – podobnie jak K. J. – potrafił scharakteryzować, czym zajmowali się poszczególni zleceniobiorcy.

W ocenie Sądu zeznania ww. osób zasługują na obdarzenie ich przymiotem wiarygodności i nie ma podstaw, by oceniać, że zostały ustalone i obmyślone jedynie dla potrzeb toczącego się postępowania sądowego. Zdaniem Sądu, gdyby tak było, to świadkowie – będący przecież znajomymi M. K. (1) – przygotowaliby się do składania zeznań w taki sposób, że byłyby one bardziej szczegółowe. Tym właśnie, co skłania Sąd do przyjęcia, że do takich przygotowań i ustaleń w rzeczywistości nie doszło, jest wspomniana już pobieżność zeznań, pozbawionych szczegółów, a także ogólnikowa tylko charakterystyka zleceń, odpowiadająca faktycznej wiedzy świadków.

W ten sam sposób Sąd ocenił zeznania P. W., M. S. (1) i K. L.. Osoby te nie miały wiedzy o zakresie czynności każdego ze zleceniobiorców, jednakże w sposób przekonujący charakteryzowały zadania tych z nich, z którymi miały styczność z uwagi na współpracę z (...) sp. z o.o. P. W. reprezentował (...) sp. z o.o. i potwierdził, że A. O. miała z nim kontakt, ponieważ opracowywała dla reprezentowanej przez niego spółki dokumenty dotyczące zatrudnienia pracowników tymczasowych. K. L. z kolei potwierdziła, że R. O. sprzątał w lokalu usługowym (...), co było realizacją umowy zawartej pomiędzy (...) sp. z o.o. a (...). Z kolei M. S. (1), jako zarządca nieruchomości, miała styczność z K. A. (1) i potwierdziła, że zaopatrywał wspólnoty w środki czystości i w tym celu kontaktował się z nią. Zeznania ww. osób są w ocenie Sądu wiarygodne i logiczne, znajdują poparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach z dokumentów i Sąd nie znalazł żadnych powodów, aby kwestionować ich szczerość.

Natomiast zeznania U. P. oraz M. K. (1) w zakresie, w jakim dotyczyły pracy wskazanej pracownicy, Sąd jedynie w części uczynił podstawą ustaleń faktycznych. Były one wiarygodne, jeśli chodzi o charakterystykę zadań, jakie odwołująca się wykonywała, natomiast Sąd odmówił im przymiotu wiarygodności w zakresie, w jakim wynikało z nich, że odwołująca się pracowała w ustalonych godzinach 8-16. W ocenie Sądu zeznania U. P. i prezesa zarządu (...) sp. z o.o. w tej części stanową jedynie nieudolną próbę wykazania, że praca świadczona przez U. P. odbywała się w ramach podporządkowania pracowniczego, czego potwierdzeniem miały być także złożone listy obecności. Sąd, dokonując w ww. zakresie innych ustaleń, miał z jednej strony na uwadze zeznania samej odwołującej się, z których wynika, że nikt nie ingerował w sposób wykonywania przez nią pracy – na co wskazuje także oświadczenie, jakie U. P. złożyła jeszcze w toku postępowania wyjaśniającego ZUS oraz informacyjne wysłuchanie, jakie zostało przeprowadzone na rozprawie, a z drugiej strony zeznania M. K. (1), która wprost stwierdziła, że nie kontrolowała pracy U. P.. Trudno zatem uznać, że w takiej sytuacja ewidencja czasu pracy, jak i twierdzenia o świadczeniu pracy w regularnych, ściśle oznaczonych godzinach są wiarygodne – szczególnie gdy weźmie się pod uwagę, że nawet z umowy o pracę nie wynikają żadne zasady odnośnie czasy pracy. W pozostałym zakresie zeznania U. P. i M. K. (1) – co wcześniej zostało wskazane - Sąd ocenił jako zasługujące na obdarzenie ich przymiotem wiarygodności. Nie ma podstaw, by sądzić, że U. P. w ogóle nie pracowała jako księgowa dla (...) sp. z o.o. Fakt jej zatrudnienia potwierdzili świadkowie, których zeznania są wprawdzie ogólnikowe w tym zakresie, ale jest to dla Sądu zrozumiałe z uwagi na świadczenie przez U. P. pracy z domu. W związku z tym świadkowie nie mieli z odwołującą się częstej styczności, dlatego nie może dziwić, że ich zeznania są ogólnikowe. Jednakże warto podkreślić, że nie tylko w oparciu o zeznania świadków Sąd przyjął, że U. P. pracowała dla (...) sp. z o.o., ale także opierając się na dowodach z dokumentów składanych do Urzędu Skarbowego, gdzie figurują jej dane personalne, jako osoby dokonującej czynności przed ww. urzędem, charakterystycznych dla zajmowanego przez nią stanowiska księgowej.

Sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, zgłoszony przez pełnomocnika (...) sp. z o.o. (k. 401), ponieważ przedmiotem sporu w sprawie nie są dane rachunkowe, a podleganie ubezpieczeniom – zatem okoliczność, która nie wymaga wiadomości specjalnych. W tym zakresie Sąd zdolny jest samodzielnie – bez posiłkowania się wiedzą specjalisty – dokonać ustalenia faktów i przeprowadzić ich analizę.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 300 – dalej u.s.u.s. lub ustawa systemowa). Zgodnie z jej art. 6 ust. 1 pkt 1, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Na podstawie ww. ustawy, tj. w myśl art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1, pracownicy podlegają również ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu. Objęcie ubezpieczeniem z tytułu zatrudnienia, zgodnie z art. 13 pkt 1 u.s.u.s., następuje od dnia nawiązania stosunku pracy do jego ustania. Stosunek pracy to istniejąca między pracownikiem a pracodawcą szczególna więź prawna o charakterze zobowiązaniowym. Jej istotą jest – w świetle art. 22 § 1 k.p. – uzewnętrznienie woli umawiających się stron, z których jedna deklaruje chęć wykonywania pracy określonego rodzaju w warunkach podporządkowania pracodawcy, natomiast druga – stworzenia stanowiska pracy i zapewnienia świadczenia pracy za wynagrodzeniem. Celem i zamiarem stron umowy o pracę winna być każdorazowo faktyczna realizacja treści stosunku pracy, przy czym oba te elementy wyznaczają: ze strony pracodawcy – realna potrzeba ekonomiczna i umiejętności pracownika, zaś ze strony pracownika – ekwiwalentność wynagrodzenia uzyskanego za pracę.

Dla stwierdzenia, czy zaistniały podstawy do objęcia pracownika ubezpieczeniem społecznym, w świetle powołanych przepisów, wymagane jest ustalenie, czy zatrudnienie miało charakter rzeczywisty i polegało na wykonywaniu pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, czyli w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. Przesłankę nawiązania stosunku ubezpieczenia oraz wynikające z tego stosunku prawo do świadczeń stanowi nie samo zawarcie umowy o pracę, lecz faktyczne zatrudnienie. Jak wynika bowiem z utrwalonego orzecznictwa, wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy, a nie samo zawarcie umowy uprawnia do świadczeń przewidzianych przepisami (m.in. do świadczeń chorobowych, świadczeń emerytalno-rentowych). Z tego wynika, że dokument w postaci umowy nie jest niepodważalnym dowodem na to, że osoby podpisujące go, jako strony, faktycznie złożyły niewadliwe oświadczenie woli o treści zapisanej w tym dokumencie (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 21 maja 2010r., I UK 43/10).

Z kolei, jeśli chodzi o umowę zlecenia, to art. 734 § 1 k.c. wskazuje, że poprzez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Choć treść przepisu wyraźnie wskazuje czynności prawne, to doktryna i orzecznictwo zgodnie wskazują, iż umowa zlecenia może obejmować również zlecenie na wykonywanie czynności faktycznych. Zlecenie jest umową konsensualną, a jej essentialia negotii obejmują jedynie określenie czynności, którą przyjmujący zlecenie ma wykonać. Umowa zlecenia należy do kategorii umów o świadczenie usług, a więc dotyczy wykonywania czynności mieszczących się w zakresie określonym wolą stron. Strony zawierające umowę zlecenia, stosownie do treści art. 353 ¹ k.p.c., mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Wedle woli stron umowa zlecenie może dotyczyć tak pojedynczego wykonania konkretnej czynności, jak i wykonywania wielokrotnego, powtarzalnego, rozciągniętego w czasie. Odpowiedzialność przyjmującego zlecenie jest rozpatrywana w zakresie jego starannego działania przy wykonywaniu przedmiotu zlecenia, co oznacza, że czynnikiem decydującym przy ocenie pracy tej osoby jest kryterium wykonywania przez nią czynności na określonym, ustalonym przez strony stosunku prawnego, poziomie. Oświadczenia woli zawarte w umowie zlecenia należy, zgodnie z treścią art. 65 § 1 k.c., tłumaczyć tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostały złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Należy mieć również na uwadze przepis art. 65 § 2 k.c., z którego wynika, że przy umowach, a więc i w przypadku zlecenia, należy raczej badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Istotne jest wreszcie i to, że dla umowy zlecenia nie została przewidziana forma szczególna. Zlecenie może zostać udzielone w dowolnej formie (art. 60 k.c.), w tym także w sposób dorozumiany.

W przedmiotowej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. – wydając decyzje, w których stwierdził niepodleganie ubezpieczeniom przez U. P., R. O., A. O. i K. A. (1) – kierował się oceną, że zawarte przez ww. umowy z (...) sp. z o.o. są pozorne, co powoduje ich nieważność.

Wedle art. 83 Kodeksu cywilnego nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.

Pozorność umowy wyraża się w braku zamiaru wywołania skutków prawnych przy jednoczesnym zamiarze stworzenia okoliczności mających na celu zmylenie osób trzecich. Jak trafnie wyjaśnił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 2013r. (II PK 299/12, LEX nr 1393828) oświadczenie woli jest złożone dla pozoru, jeżeli jest symulowane. Symulacja ta musi się składać z dwóch elementów. Po pierwsze, strony, które dokonują symulowanej czynności prawnej, próbują wywołać wobec osób trzecich przeświadczenie (niezgodne z rzeczywistością), że ich zamiarem jest wywołanie skutków prawnych, objętych treścią ich oświadczeń woli. Po drugie, musi między stronami istnieć tajne, niedostępne osobom trzecim porozumienie, że te oświadczenia woli nie mają wywołać zwykłych skutków prawnych (akt konfidencji); jest to porozumienie co do tego, że zamiar wyrażony w treści symulowanych oświadczeń woli nie istnieje lub że zamiar ten jest inny niż ujawniony w symulowanych oświadczeniach. Niezgodność rzeczywistego zamiaru stron z treścią czynności prawnej musi odnosić się do jej skuteczności prawnej, woli powołania do życia określonego stosunku prawnego.

W orzecznictwie – na tle art. 83 k.c. – rozróżnia się dwie podstawowe postacie pozorności:



pozorność czysta, zwana też bezwzględną lub absolutną, kiedy to strony, dokonując czynności prawnej, nie mają zamiaru wywołania żadnych skutków prawnych. W ich sferze prawnej nic się nie zmienia, a jedynym celem ich zachowania jest stworzenie u innych przeświadczenia, że czynność prawna, w takiej postaci jak ujawniona, została w rzeczywistości dokonana. Jak to wyjaśnił SN w wyroku z 23 czerwca 1986r. (I CR 45/86, LEX nr 8766): „Czynność prawna pozorna, wyrażająca oświadczenie woli pozorne, nie ukrywająca innej czynności prawnej, nie wywołuje między stronami skutków prawnych, gdyż jest nieważna w świetle art. 83 § 1 k.c. Pozorność jest zatem wadą oświadczenia woli polegającą na niezgodności między aktem woli a jej przejawem na zewnątrz, przy czym strony zgodne są co do tego, aby wspomniane oświadczenie nie wywołało skutków prawnych. Oświadczenie woli stron nie może wtedy wywoływać skutków prawnych odpowiadających jego treści, ponieważ same strony tego nie chcą” (wyrok Sądu Najwyższego z 11 maja 2007r., I CSK 70/07, LEX nr 287785; tak również wyrok SN z 26 lipca 2012r., I UK 27/12, LEX nr 1218584);



pozorność kwalifikowana, względna, zwana też relatywną, kiedy strony zawierają czynność prawną pozorną tzw. symulowaną dla ukrycia innej, rzeczywiście przez te strony zamierzonej i dokonanej (czynność ukryta tzw. dysymulowana). Rzeczywistym zamiarem stron jest wywołanie innych skutków prawnych niż wynikałoby to z treści ujawnionych oświadczeń. Jest to najczęściej występujący w praktyce przypadek pozorności. Strony posługują się czynnością prawną ujawnioną dla ukrycia swoich rzeczywistych zamiarów. „Strony udają więc, że dokonują jakiejś czynności prawnej, a pozorność ma miejsce wtedy, gdy pod pozorowaną czynnością prawną nic się nie kryje, jak i wtedy, gdy czynność pozorna ma na celu ukrycie innej rzeczywistej i zamierzonej czynności prawnej” (wyrok SN z 12 lipca 2002r., V CKN 1547/00, LEX nr 56054). Rozwiązaniem z punktu widzenia ważności złożonych oświadczeń w wyżej wymienionej sytuacji zajmuje się art. 83 § 1 k.c. zdanie drugie.

Mając na uwadze powyższe, dla stwierdzenia, czy zaistniały podstawy do zakwestionowania przez Zakład tytułu do podlegania ubezpieczeniom przez osoby, których dotyczą zaskarżone decyzje, wymagane było ustalenie – w odniesieniu do zatrudnionych na podstawie umów zlecenia R. O., A. O. i K. A. (1) - czy zatrudnienie wynikające z kwestionowanych przez organ rentowy umów miało charakter pozorny czy rzeczywisty oraz czy polegało na wykonywaniu pracy określonej w umowach. Z kolei w odniesieniu do U. P. zatrudnionej na podstawie umowy o pracę – dodatkowo konieczne było ustalenie, czy wskazana osoba świadczyła pracę na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, czyli w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p.

Postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie, że wszyscy ubezpieczeni przystąpili do wykonywania czynności, na które umówili się z (...) sp. z o.o. Zatem nie ma podstaw do podzielenia oceny prezentowanej przez ZUS, że umowy – tak umowa o pracę, jak i umowy zlecenia – kreowały tylko formalną stronę zatrudnienia, skoro w rzeczywistości były realizowane. Nie można zgodzić się z organem rentowym, że nie ma dowodów świadczenia pracy przez ubezpieczonych. Potwierdzeniem tego są ich oświadczenia, złożone w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez ZUS, a w przypadku U. P. także zeznania złożone przed Sądem. To co wynika ze złożonych oświadczeń oraz to co w większości wynika ze złożonych przez U. P. zeznań, znalazło następnie potwierdzenie w zeznaniach osób przesłuchanych w toku postępowania sądowego:

- M. K. (1), która wyjaśniła motywy, jakimi kierowała się wybierając zlecenie jako formę zatrudnienia oraz zatrudniając U. P.;

– P. W., K. L., M. S. (1), M. S. i K. J., którzy potwierdzili współpracę (...) sp. z o.o. ze (...) sp. z o.o., z (...) i ze wspólnotami mieszkaniowymi oraz wskazali, że ubezpieczeni realizowali czynności na rzecz podmiotów zewnętrznych, a U. P. kojarzona była jako osoba odpowiedzialna za księgowość spółki.

W ocenie Sądu – z uwagi na rozwój (...) sp. z o.o., która przecież do KRS wpisana została pod koniec czerwca 2019r. – wykazana została również potrzeba zatrudnienia A. O., R. O. i K. A. (1), skoro to właśnie oni dedykowani zostali do współpracy z zewnętrznymi podmiotami, które obsługiwała spółka. Zeznania świadków potwierdzają, że K. A. (1) rozwoził środki czystości, R. O. sprzątał i nadzorował serwis sprzątający, a A. O. pomagała w czynnościach biurowych – głównie w przygotowywaniu dokumentów dla (...) sp. z o.o. Natomiast U. P. kojarzona była przez świadków jako księgowa, a rozwój działalności spółki generował przecież zwiększone potrzeby w zakresie obsługi kadrowo-księgowej. W tej sytuacji zatrudnienie jej, jako księgowej, zostało racjonalnie wykazane. Potwierdzeniem faktycznego realizowania przez nią czynności księgowych są m.in. dokumenty PIT-11 złożone do Urzędu Skarbowego. Z kolei okoliczność braku materialnych efektów pracy zleceniobiorców nie dziwi Sądu, biorąc pod uwagę to, jakie czynności wykonywali.

W ocenie Sądu, z uwagi na powyższe ustalenia odnośnie tego, że wszyscy zatrudnieni wykonywali czynności wynikające z zawartych umów, nie ma podstaw, by wnioskować, że zatrudnienie ich miało na celu jedynie uzyskanie subwencji finansowej z (...) S.A. w W.. Materiał dowodowy pozwolił na poczynienie ustaleń o realnej potrzebie zatrudnienia nowych osób przez (...) sp. z o.o., co było motywowane rozwojem jej działalności i sytuacją osobistą M. K. (1). Prezes zarządu ww. spółki w drugiej połowie roku 2019 była przecież w ciąży, a dodatkowo z tego powodu była niezdolna do pracy. Ponadto, znajdowała się w trudnej sytuacji osobistej, którą opisywała podczas przesłuchania i o której wspominali również świadkowie. Wobec tego – biorąc pod uwagę okoliczność, że prowadzona przez nią spółka miała zawarte umowy z kontrahentami, które ktoś musiał realizować – zachodziła potrzeba zatrudnienia osób, które tym się zajmą. Wcześniej, zanim M. K. (1) – sama będąca księgową i wykonująca we własnym zakresie różne inne prace – stała się niezdolna do pracy, samodzielnie realizowała większość prac. Kiedy jednak nastał końcowy etap ciąży, a dodatkowo pojawiły się problemy z partnerem, do prac księgowych związanych z obsługą (...) sp. z o.o. i realizowaniem umów związanych ze sprzątaniem, trzeba było zatrudnić dodatkowe osoby i tak właśnie się stało. Organ rentowy zatrudnienie to niesłusznie powiązał z podpisaniem umowy subwencji i ze względu na spóźnione zgłoszenie do ZUS, ocenił iż doszło do zawarcia pozornych umów zlecenia i pozornej umowy o pracę z U. P.. Sąd, nie pomijając faktu nieprawidłowego działania płatnika składek w zakresie dotyczącym zgłoszenia do ZUS, ocenił że takie spóźnione zgłoszenie dokonane zostało z uwagi na ilość zadań U. P. i brak nadzoru przez pracodawcę nad wykonywaniem przez nią pracy, co stało się zresztą podstawą oceny, że zawarta z księgową umowa o pracę nie była realizowana w warunkach wynikających z art. 22 § 1 k.p. W oparciu o samo tylko spóźnione przekazanie ZUS ZUA, kiedy istnieją dowody wskazujące na wykonywanie pracy, nie można sformułować tezy, na jakiej ZUS oparł zaskarżone decyzje, szczególnie że uzyskanie przez (...) sp. z o.o. subwencji finansowej oraz zadłużenie, jakie spółka posiada w ZUS (M. K. (1) przekonująco wyjaśniła w zeznaniach, jak powstało) – poza tym, że zostało przez organ rentowy zasygnalizowane – nie zostało powiązane z działaniem płatnika w sposób wykazujący związek przyczynowo – skutkowy i czasowy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd ocenił, że - wbrew stanowisku organu rentowego - należy przyjąć, że A. O., R. O. i K. A. (1) faktycznie realizowali takie zatrudnienie, jakie uzgodnili z (...) sp. z o.o. Nie ma zatem podstaw, by oceniać, że ich tytuł do ubezpieczenia – umowa zlecenia – był pozorny i powstał na skutek wykreowania przez strony nieważnych umów. Taka ocena – jakiej dokonał Zakład – mogłaby być słuszna, gdyby strony podpisały umowę zlecenia i doszło do zgłoszenia zleceniobiorców do ZUS, mimo że umowa faktycznie nie była realizowana. Wówczas argumenty o pozornym działaniu stron, zmierzającym do uzyskania świadczeń z PFR, byłyby zasadne. Jeśli jednak strony – choć zgłoszenie do ZUS było spóźnione – realizowały umowę, która stanowi tytuł do podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu, to nie ma podstaw, by zaskarżone decyzje ocenić jako zgodne z prawem. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c.; zmienił decyzje: nr (...) – dotyczącą R. O., nr (...) – dotyczącą A. O. i (...) – dotyczącą K. A. (1), zgodnie z żądaniami ubezpieczonych i płatnika składek, stwierdzając, że R. O., A. O. i K. A. (1), jako osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. w Z. podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia 1 grudnia 2019r.

Odnosząc się do odwołania od decyzji dotyczącej U. P., Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia stanowiska ubezpieczonej i płatnika składek i do zmiany decyzji nr (...). Przyczyna takiej oceny ma swe źródło w ustaleniach faktycznych, które wskazują, że U. P. – pomimo zatrudnienia jej i wykonywania pracy księgowej - faktycznie nie realizowała czynności w reżimie określonym w art. 22 k.p., tj. w ramach stosunku pracy.

Odnosząc do przypadku U. P. cytowane na wstępie przepisy, przypomnieć należy, że dla objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pracy zasadnicze znaczenie ma nie to, czy umowa o pracę została zawarta i czy jest ważna, ani również faktyczny cel zgłoszenia danej osoby do ubezpieczeń społecznych (jako nienaruszające art. 58 § 1 lub 2 k.c. albo 83 § 1 k.c.), lecz tylko to, czy strony umowy pozostawały w stosunku pracy (art. 8 ust. 1 u.s.u.s.). O tym zaś, czy strony istotnie w takim stosunku pozostawały i stosunek ten stanowi tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy (essentialia negotii), a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Dla objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi wymagane jest zatem ustalenie, czy zatrudnienie miało charakter rzeczywisty i polegało na wykonywaniu odpłatnej pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem. W przypadku U. P. – pomimo że czynności z umowy wynikające wykonywała odpłatnie i na rzecz (...) sp. z o.o. – zabrakło koniecznego elementu stosunku pracy, jakim jest wykonywanie pracy podporządkowanej. Pojęcie „kierownictwo” użyte we wskazanym przepisie powinno być interpretowane przy uwzględnieniu ogólnych cech wykonywanego rodzaju pracy oraz konkretnych okoliczności danego stosunku prawnego pomiędzy pracownikiem a jego pracodawcą. Tradycyjnie podporządkowanie pracownicze pojmuje się jako stosunek pomiędzy pracodawcą a pracownikiem cechujący się tym, że pracodawca posiada nad pracownikiem swoistą kontrolę dotyczącą wykonywania przez pracownika powierzonych obowiązków oraz ma możliwość sprawowania nadzoru nad ich realizacją. Co przy tym istotne, pracodawca nie musi sprawować ścisłego nadzoru nad działaniami pracownika, jednakże stosunek między nimi powinien zawierać wyraźne i faktyczne elementy pozwalające uznać, że pracodawca posiada nad pracownikiem swoistą kontrolę w zakresie wykonywania przez pracownika nałożonych na niego obowiązków. Przejawami podporządkowania pracodawcy w powyższym ujęciu są takie elementy jak: określony czas pracy i miejsce wykonywania czynności, podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi i poleceniom kierownictwa co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania prac oraz obowiązek przestrzegania norm pracy, obowiązek wykonywania poleceń przełożonych, wykonywanie pracy zmianowej i stała dyspozycyjność, dokładne określenie miejsca i czasu realizacji powierzonego zadania, jak również ich wykonywanie i realizacja pod nadzorem kierownika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2011r., II UK 20/11).

Z ustaleń faktycznych dotyczących aspektu podporządkowania pracowniczego U. P. wobec (...) sp. z o.o. wynika, że w praktyce podporządkowanie takie – w kształcie scharakteryzowanym w cyt. wyroku – nie istniało. U. P. sama organizowała swoją pracę i nie wiązało się to z wykonywaniem konkretnych poleceń kogokolwiek ze spółki (...). M. K. (1) nie tylko nie ingerowała w pracę U. P., ale zostawiła jej swobodę działania w każdym aspekcie – nie tylko merytorycznym, ale i organizacyjnym - bazując na 20-letnim doświadczeniu U. P. jako księgowej. Jak sama zeznała, nie sprawowała nad nią jakiegokolwiek nadzoru – tak w zakresie czasu, miejsca pracy, jak i sposobu wykonywania czynności wynikających z umowy. U. P. pracowała w domu i jak sama wyjaśniała informacyjnie, w postępowaniu przed ZUS i potem podczas przesłuchania, to od niej zależało, o której pracę rozpocznie i ile czasu w danym dniu jej poświęci. M. K. (1) nie miała w tym zakresie żadnych oczekiwań, a posiadając narzędzia kontroli – np. możliwość podglądu pracy przez pulpit zdalny – w ogóle z nich nie korzystała. Kontakty z U. P. ograniczyła do 1-2 spotkań, przy czym ich celem było jedynie przekazanie dokumentów, nie zaś kontrola czy udzielanie wytycznych i poleceń. Słuszność ma zatem organ rentowy, że praca U. P., jaką świadczyła na rzecz (...) sp. z o.o., nie była wykonywana pod nadzorem i kierownictwem pracodawcy, co skutkuje brakiem zaistnienia przesłanek z art. 22 k.p., warunkujących istnienie stosunku pracy.

Zdaniem Sądu, potwierdzeniem braku nadzoru nad pracą U. P. są również okoliczności związane z sytuacją osobistą i zdrowotną M. K. (1), która w grudniu 2019r. urodziła dziecko, wcześniej zaś była już niezdolna do pracy, a dodatkowo ze względu na działania partnera, miała problemy z kontaktem z innymi osobami. Podczas przesłuchania sama te okoliczności podnosiła, aby wykazać przyczyny niezgłoszenia zleceniobiorców i samej U. P. do ubezpieczeń we właściwym czasie. Sąd uwzględniając je, ustalił że brak kontaktu M. K. (1) z jej pracownikiem i zleceniobiorcami albo trudności w takich kontaktach, powodował nie tylko to, że prezes zarządu nie mogła przypilnować właściwego funkcjonowania spółki, ale także, że nikogo nie nadzorowała. Z powodów, które zostały wskazane, nie było to możliwe, a zarazem M. K. (1) – powołując się na doświadczenie U. P. – akcentowała w przypadku tej osoby brak takiej potrzeby. U. P. zresztą to potwierdziła. W piśmie skierowanym do ZUS wprost wskazała „nikt nie nadzoruje mojej pracy (posiadam 20 letnie doświadczenie jako księgowa)”. Również podczas składania informacyjnych wyjaśnień podała to samo, dodając że nie miała wyznaczonych przez spółkę godzin pracy. Wskazała także, że pracę wykonywała w różnych godzinach, choć przeważnie od 8 do 16. Wynikało to z problemów zdrowotnych. Sama decydowała, w jakich godzinach wykona pracę, godziny te były różne (k. 358 a.s.).

(...) sp. z o.o. w fazie, kiedy działał w imieniu spółki, w piśmie procesowym z 21 lutego 2024r. (k. 400-408 a.s.) powoływał się na okoliczność, że podczas nieobecności M. K. (1) spółką zarządzał M. S. (2), który miał to potwierdzić w zeznaniach. Zeznania ww. świadka, poza tym, że w sposób ogólny wskazują na problemy M. K. (1), nie zawierają potwierdzenia tezy, że zarządzał spółką w okresie nieobecności prezesa zarządu. M. S. (2) nie wskazał również, że sprawował nadzór nad pracą U. P.. Wskazana osoba nie była więc nadzorowana. M. K. (1) takiego nadzoru nie mogła w pełni sprawować i z założenia nie czyniła tego, także nikt inny w zastępstwie za nią – co byłoby naturalne, gdyby faktycznie został nawiązany stosunek pracy i zachodziła potrzeba sprawowania nadzoru nad pracownikiem – nie robił tego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw, by postępowanie stron w związku z zawarciem umowy o pracę, określić jako zgodne z prawem, skoro (...) sp. z o.o. realizowały umowę w sposób inny niż ten, w jaki powinno się to odbywać, gdyby uwzględniać rodzaj zawartej umowy. Strony zawarły zatem pozorną umowę o pracę, skoro nie wiązało się z nią świadczenie pracy przez U. P. w reżimie art. 22 k.p. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 12 maja 2011r. (II UK 20/11), pozorność umowy o pracę zachodzi także wówczas, gdy praca jest faktycznie świadczona, lecz na innej podstawie niż umowa o pracę. Z innego orzeczenia Sądu Najwyższego wynika nadto, że przyjęcie koncepcji pracowniczego zatrudnienia musi graniczyć z pewnością, że w sprawie doszło do świadczenia pracy podporządkowanej, niezależnie od jego nasilenia i rodzaju. Sąd ocenia zatem, czy zebrane dowody ujawniają właściwości świadczenia pracy. W sytuacji, gdy dostrzega atypowe formy wykonywania pracy (brak podporządkowania, ciągłości świadczenia pracy), to zanegowanie tytułu pracowniczego ubezpieczenia nie tylko nie sprzeciwia się prawu, ale odpowiada jego treści (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2025r., I USK 186/24).

Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie organ rentowy słusznie podważył zgłoszenie U. P. do ubezpieczeń jako pracownika. Z tych też względów, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., odwołanie ubezpieczonej podlegało oddaleniu.

Sąd na podstawie art. 98 k.p.c. zasądził od U. P., jako przegrywającej spór, na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W., reprezentowanego przez pełnomocnika, który złożył odpowiedni wniosek, kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Wskazana kwota, stanowiąca stawkę minimalną, została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1935).

sędzia Agnieszka Stachurska