Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 r. w Warszawie

sprawy (...) (...), (...) spółki jawnej w W.

z udziałem M. W., R. A. (1), D. S., (...) spółka jawna K. w W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym

na skutek odwołania (...) (...), (...) spółki jawnej w W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

- z dnia 23 listopada 2023 roku Nr (...)

- z dnia 23 listopada 2023 roku Nr (...)

- z dnia 23 listopada 2023 roku Nr (...)

1.  oddala odwołania,

2.  zasądza od odwołującej (...) (...), (...) spółki jawnej w W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 1.080,00 zł (jeden tysiąc osiemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Renata Gąsior

UZASADNIENIE

W dniu 29 grudnia 2023 r. (...) sp. j. z siedzibą w W. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 23 listopada 2023 r., nr (...), wnosząc o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że M. W. w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 14 grudnia 2021 r. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu u płatnika składek (...) (...), (...) spółka jawna oraz ustalenie podstaw wymiaru składek zgodnie z deklaracjami składanymi przez płatnika składek. Nadto, skarżąca wniosła o zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika składek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu strona odwołująca zaprzeczyła jakoby umowa zlecenia została zawarta dla pozoru, jedynie w celu zmniejszenia kwoty obowiązkowych składek. Przedstawiono także zasady współpracy w ramach konsorcjum odwołującego ze spółką (...) (odwołanie z dnia 29 grudnia 2023 r. – k. 3-7 as.).

(...) sp. j. z siedzibą w W. również wniosła odwołania od decyzji dotyczących D. S. i R. A. (1). Odwołująca się wniosła o zmianę decyzji poprzez stwierdzenie, że D. S. w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r., a R. A. (1) w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 14 grudnia 2021 r. podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu u płatnika składek (...) (...), (...) spółka jawna oraz ustalenie podstaw wymiaru składek zgodnie z deklaracjami składanymi przez płatnika składek. Nadto, skarżąca wniosła o zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika składek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (odwołania (...) od decyzji dotyczącej D. S. – k. 3-9 akt VII U 365/24 oraz od decyzji dotyczącej R. A. (2) - k. 3-9 akt VII U 364/24).

W odpowiedziach na odwołania płatnika składek Zakład (...) (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołań na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oraz o zasądzenie od odwołujących się kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w toku kontroli, powiazania biznesowe oraz przepływy finansowe pomiędzy (...) s.j. K. i (...) s.j. wskazują, że spółki ukształtowały stan faktyczny w taki sposób, aby obejść przepis ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zawarcie umów z tymi samymi osobami przez obu płatników miało na celu upozorowanie zbiegu tytułów do ubezpieczeń celem obniżenia kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. (...).J. K. będąca podstawowym zleceniodawcą (m.in. zeznania ubezpieczonych) powinna być płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie od przychodu zyskanego przez ubezpieczonego z tytułu zawartej umowy zlecenia z odwołującym (odpowiedzi ZUS na odwołania: od decyzji dotyczącej M. W. – k. 11-14 a.s.; od decyzji dotyczącej D. S. – k. 11-14 akt VII U 365/24; od decyzji dotyczącej R. A. (1) – k. 11-14 akt VII U 364/24 a.s.).

Sąd na podstawie art. 219 k.p.c. połączył, celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, sprawy: VII U 364/24 – dotycząca ubezpieczonego R. A. (1) i VII U 365/24 – dotycząca ubezpieczonego D. S., ze sprawą VII U 363/24, dotyczącą ubezpieczonego M. W. (zarządzenia z dnia 6 czerwca 2025 r. – k. 45 VII U 364/24, k. 46 VII U 365/24).

Na rozprawie 5 listopada 2025 r. zainteresowany (...) spółka jawna J. K. (2) z siedzibą w W. przychylił się do stanowiska spółki (...) PHU (k. 80).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) (...), M. D. sp. j. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego 23 sierpnia 2006 r. pod numerem (...), obecnie z siedzibą przy ul. (...) w W.. Wspólnikami są S. K. i R. B.. Od 9 lipca 2018 r. przedmiotem przeważającej działalności spółki jest m.in. działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa (k. 72-76 - informacja z KRS).

(...) spółka jawna J. K. (2) została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego 15 lutego 2002 r. pod numerem (...), obecnie z siedzibą przy ul. (...) w W.. Spółka powstała wskutek przekształcenia spółki cywilnej w jawną na mocy uchwały Zgromadzenia Wspólników z 18 października 2021 r. Wspólnikami są D. K. i A. K.. Od 27 czerwca 2019 r. przedmiotem przeważającej działalności spółki jest m.in. działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa (k. 67-71- informacja KRS).

Ww. płatników łączyły liczne umowy konsorcjum. Zgodnie z zawartymi umowami partnerzy tworzyli konsorcja w celu wzięcia udziału w postępowaniu o udzielenie zamówień przez podmioty (zamawiających) wskazane w poszczególnych umowach. Ww. zamówienia dotyczyły kompleksowego wykonania zadań z zakresu ochrony osób, obiektów, mienia czy obsługi parkingów. W przypadku wygrania przetargu do każdej umowy konsorcjum sporządza się porozumienie wykonawcze, w którym określa się procentowy udział oraz koszty przygotowania i złożenia oferty każdego partnera. Po wygraniu przetargu osoby tam pracujące są już przeszkolone na danym obiekcie i inspektorzy rozmawiają z nimi, czy zgadzają się przejść do firmy, która wygrała przetarg. Wtedy podpisują umowy i wypełniają odpowiednie dokumenty (zeznania S. K. – k. 87-89 a.s., zeznania D. K. – k. 89-91 a.s.).

W szczególności (...) i (...) zawarły następujące umowy:

⚫

umowę konsorcjum z 5 listopada 2019 r. (którego liderem był (...)) celem wzięcia udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na wykonanie usługi w zakresie ochrony i monitorowania obiektów Urzędu Dzielnicy (...) w W. na lata 2019 – 2021,

⚫

umowę konsorcjum z 17 grudnia 2019 r. (którego liderem była spółka (...)) w celu wzięcia udziału w postępowaniu na wykonanie usługi w zakresie ochrony osób, mienia i obiektów (...) w W. ,

⚫

umowę konsorcjum z 3 lutego 2020 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem (...). K. J. R.) w celu wzięcia udziału w postępowaniu na udzielenie zamówienia na wykonanie usług w zakresie ochrony fizycznej osób i mienia znajdującego się na nieruchomościach administrowanych przez Zarząd Miasta Stołecznego W. ,

⚫

umowę konsorcjum z 5 marca 2020 r., (którego liderami byli (...) i Asysta) w celu wzięcia udziału w postępowaniu publicznym na wykonanie usług w zakresie ochrony i dozoru mienia w obiektach Muzeum (...) w W.,

⚫

umowę konsorcjum z 7 sierpnia 2020 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem spółka (...)) w celu wzięcia udziału w postępowaniu publicznym na wykonanie zadania w zakresie ochrony obiektów i mienia (...) - (...) w W. ,

⚫

umowę konsorcjum z 3 września 2020 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem (...)) w celu wzięcia udziału w postępowaniu publicznym na wykonanie usługi w zakresie kompleksowej całodobowej ochrony osób, obiektów i mienia na terenie Instytutu (...) wraz z obsługą miejsc parkingowych ,

⚫

umową konsorcjum z 1 grudnia 2020 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem Biuro Ochrony PHU (...) K. R.) w celu wzięcia udziału w postępowaniu publicznym na wykonanie usługi w zakresie ochrony fizycznej osób i mienia znajdującego na nieruchomościach administrowanych przez Zarząd Mienia miasta (...) W. ,

⚫

umowę konsorcjum z 24 lutego 2021 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem (...)) w celu wzięcia udziału w postępowaniu na wykonanie usługi w zakresie ochrony osób i mienia na terenie Ośrodka (...) w W. .

⚫

umowę konsorcjum z 13 kwietnia 2021 r. (którego liderem był (...), a dodatkowymi członkami spółki (...) i M. P. S.) w celu wzięcia udziału w postępowaniu na wykonanie usługi w zakresie obsługi parkingów w Kampusie (...) (bezsporne).

Współpracę pomiędzy ww. płatnikami potwierdzają dowody finansowe w postaci faktur VAT, które zostały wystawione za ogólne usługi z zakresu ochrony obiektów w ramach konsorcjum albo za udział w konsorcjum (k. 244-248 tom I akt kontroli).

Po wygranym przetargu przez spółki (...), inspektor R. B. przywiózł m.in. M. W., R. A. (1) i D. S. umowy zlecenia do podpisania z ww. spółkami (zeznania M. W. – k. 84-85 a.s.; zeznania R. A. (1) – k. 85-86 a.s.; zeznania D. S. – k. 86-87 a.s.).

W 12 grudnia 2019 r. M. W. podpisał z (...) reprezentowaną przez S. K. umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 14 grudnia 2019 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 14,70 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (k. 64 a.s.; karty wynagrodzeń pracowników – k. 203-205 akt kontroli).

Następnie, 30 grudnia 2019 r. M. W. podpisał z (...) reprezentowaną przez S. K. kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 17 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (k. 64 a.s.; karty wynagrodzeń pracowników – k. 203-205 akt kontroli).

W dniu 31 grudnia 2020 r. M. W. podpisał z (...) reprezentowaną przez S. K. kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 18,30 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (k. 64 a.s.; karty wynagrodzeń pracowników – k. 203-205 akt kontroli).

Ww. ubezpieczony miał zawartą również umowę zlecenia z (...).J. K. i z tego tytułu został zgłoszony wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Umowy z obiema spółkami były zawierane w okresach pokrywających się ze sobą zgłoszeniami do ubezpieczeń (bezsporne).

W dniu 12 grudnia 2019 r. R. A. (1) podpisał z (...) reprezentowaną przez S. K. umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 14,70 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (k. 64 a.s.; karty wynagrodzeń pracowników – k. 123-125 akt kontroli).

Następnie, 30 grudnia 2019 r. R. A. (1) podpisał z (...) reprezentowaną przez S. K. kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 17 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (k. 64 a.s.; karty wynagrodzeń pracowników – k. 123-125 akt kontroli).

W dniu 31 grudnia 2020 r. R. A. (1) podpisał z (...) reprezentowaną przez S. K. kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 14 grudnia 2021 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 18,30 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (k. 64 a.s.; karty wynagrodzeń pracowników – k. 123-125 akt kontroli).

Ww. ubezpieczony miał zawartą również umowę zlecenia z (...).J. K. i z tego tytułu został zgłoszony wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Umowy z obiema spółkami były zawierane w okresach pokrywających się ze sobą zgłoszeniami do ubezpieczeń (bezsporne).

W dniu 12 grudnia 2019 r. D. S. podpisał z (...) reprezentowaną przez S. K. umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 14,70 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (k. 64 a.s.; karty wynagrodzeń pracowników – k. 128 akt kontroli)

Następnie, 30 grudnia 2019 r. D. S. podpisał z (...) reprezentowaną przez S. K. kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2020 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 17 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (k. 64 a.s.; karty wynagrodzeń pracowników – k. 128 akt kontroli)

Ww. ubezpieczony miał zawartą również umowę zlecenia z (...).J. K. i z tego tytułu został zgłoszony wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Umowy z obiema spółkami były zawierane w okresach pokrywających się ze sobą zgłoszeniami do ubezpieczeń (bezsporne).

M. W., R. A. (1) i D. S. wykonywali zlecone im czynności w Urzędzie Dzielnicy P. w systemie 24/48 godzin jako pracownicy ochrony. W miesiącu było to 240 godzin albo 264 – w zależności od tego, ile dni miał miesiąc. Nie było rozgraniczenia, że w okreslonych godzinach pracują dla jednej firmy, a w innych dla drugiej, wobec czego ubezpieczeni nie rozróżniali, kiedy pracują dla (...), a kiedy dla (...). Ubezpieczeni wykonywali swoje obowiązki wyłącznie na jednym obiekcie. Dostali stroje służbowe – białą koszulę, spodnie oraz identyfikatory na smyczy, na których z jednej strony był napis (...), natomiast z drugiej strony (...). Odzież służbową przekazał im inspektor – R. B.. Białe koszule były bez logo, a na podkoszulkach był napis „ochrona”. Wynagrodzenie otrzymywali gotówką w jednej kwocie za cały miesić pracy bez podziału na spółki. Koperty z gotówką przywoził R. B. (zeznania J. S. – k. 80-82 a.s.; zeznania J. W. – k. 82-83 a.s.; zeznania M. W. – k. 84-85 a.s.; zeznania R. A. (1) – k. 85-86 a.s.; zeznania D. S. – k. 86-87 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w 2023 r. przeprowadził u odwołującego kontrolę. Organ rentowy ustalił, że kontrolowany płatnik składek (...) zatrudniał na podstawie umów zlecenia osoby, które jednocześnie miały zawarte umowy o pracę, bądź umowy zlecenia z płatnikiem składek (...). Były to w przeważającej większości czynności związane z ochroną osób i mienia oraz wykonywaniem obowiązków ochronnych. Umowy zlecenia z kontrolowaną firmą (...) były zawierane w okresach pokrywających się z okresem zgłoszenia do ubezpieczeń w spółce (...). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przyjętych w toku kontroli zeznań osób ubezpieczonych organ rentowy ustalił, że ubezpieczeni świadczyli pracę w zakresie usług ochrony na obiektach wskazanych przez (...). Przesłuchani zleceniobiorcy nie byli w stanie stwierdzić, czynności które wykonywali w ramach umowy ze spółką (...). Pomimo faktu, że sporządzono dwie umowy to zatrudnienie wykonywano w jednym miejscu, realizując te same czynności. Niektórzy z przesłuchanych zleceniobiorców w ogóle nie byli świadomi, że mieli zawartą umowę zlecenia z (...) , uważali że są zatrudnieni tylko w (...) (akta kontroli).

Pismem z dnia 25 października 2023 r. organ rentowy zawiadomił ubezpieczonych o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie obowiązku złożenia dokumentów korygujących (zawiadomienia z dnia 25 października 2023 r. – akta kontroli).

Decyzją z 23 listopada 2023 r. (nr (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1a i 3 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, art. 17 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 58 § 1 i 2, art. 83 § 1, art. 353 ^{( 1)} k.c. w zw. z art. 69 ust. 1, art. 76a ust. 1, art. 81 ust. 1 i 6 oraz art. 85 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 61 § 1, 2 i 3 KPA, stwierdził, że M. W. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 14 grudnia 2021 r. u płatnika składek (...) (...), M. D. sp. j. z siedzibą w W.. Jednocześnie organ rentowy ustalił na 0 zł podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne M. W. za okres od stycznia 2020 r. do grudnia 2021 r.

W uzasadnieniu wskazano, że ubezpieczony faktycznie wykonywał czynności jedynie na rzecz zleceniodawcy (...) spółka jawna J. K. (2) z siedzibą w W. i to ten podmiot powinien być płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne od całego przychodu uzyskanego przez M. W., w tym także kwot wynikających z umowy zlecenia z zawartej z (...) (k. 64 a.s.).

Analogiczne ustalenia i uzasadnienia zawierały decyzje z 23 listopada 2023 r.:

- nr (...), którą organ rentowy stwierdził, że D. S. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r. u płatnika składek (...) (...), M. D. sp. j. z siedzibą w W., a podstawa wymiaru składek powinna wynosić 0 zł;

- nr (...), którą organ rentowy stwierdził, że R. A. (1) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 14 grudnia 202 r. u płatnika składek (...) (...), M. D. sp. j. z siedzibą w W., a podstawa wymiaru składek powinna wynosić 0 zł (k. 64).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony, a także na podstawie zeznań świadków J. S. i J. W., ubezpieczonych M. W., R. A. (1), D. S. i częściowo na podstawie zeznań S. K. i D. K..

Sąd dał wiarę zeznaniom M. W., R. A. (1) i D. S., bowiem uznał je za spójne i logiczne. Z zeznań ubezpieczonych wynika, że wykonywali oni wynikające z umów zlecenia czynności dla spółek (...) w tym samym czasie i była to ta sama praca, wykonywana w tym samym miejscu. Nie rozróżniali pracy na rzecz jednej bądź drugiej spółki.

Za wiarygodne Sąd uznał również zeznania świadków J. S. i J. W.. Świadkowie opisali zasady współpracy ze (...) spółka jawna oraz (...). J. S. pracowała na jednym obiekcie z M. W. i R. A. (1).

Sąd nie dał wiary zeznaniom S. K. i D. K. co do niezależnego od siebie zatrudniania równolegle tych samych osób w odwołującej oraz zainteresowanej spółce - twierdzenia te pozostawały bowiem w sprzeczności ze złożonymi dokumentami, które w sposób ogólny i ramowy zakreślały zakres współpracy i które nie były sprecyzowane w innych dokumentach.

Odwołująca i zainteresowana nie wykazały aby spółki zawierały odrębne umowy z poszczególnymi klientami dotyczącymi obsługi różnych obiektów w zakresie różnych usług, nie zostały także złożone do akt dokumenty potwierdzające szczegółowe rozliczenia między spółkami dotyczące przepływu pracowników.

Jakkolwiek spółki zawierały formalnie odrębne umowy z tymi samymi zleceniobiorcami, to nie wskazywały jakie dokładnie czynności i na jakich obiektach mają oni wykonywać. Formalny jedynie podział wynagrodzenia na dwie umowy pozwalał na odprowadzenie składek na ubezpieczenia społeczne tylko od części wynagrodzenia i w konsekwencji zmniejszenie obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne..

Sąd na podstawie art. 235 (2) § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. pominął wniosek o przesłuchanie świadka A. B., bowiem pracował on w (...) oraz na parkingu przy (...), zatem na innych obiektach, niż R. A. (1), M. W. i D. S. (k. 91 a.s.).

Nadto, Sąd na podstawie art. 235 (2) § 1 pkt 5 k.p.c. pominął wniosek odwołującej o zobowiązanie zainteresowanej spółki do przedstawienia potencjalnych przelewów dla ubezpieczonych za sporny okres, mając na uwadze, że ubezpieczeni zgodnie zaprzeczyli, żeby w spornym okresie otrzymywali wynagrodzenia przelewem. Ubezpieczeni wskazali, że otrzymywali wynagrodzenia w gotówce, którą przekazywał im w kopercie R. B.. Brak jest podstaw do kwestionowania wiarygodności zeznań ubezpieczonych w tym zakresie (k. 91 a.s.).

Sąd zważył, co następuje:

Odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Istota przedmiotowego postępowania sprowadzała się do oceny prawidłowości zakwestionowania przez organ rentowy umów zlecenia zawartych przez ubezpieczonych z odwołującą spółką.

W analizowanej sprawie decydujące znaczenie miało zatem rozstrzygnięcie, czy doszło do zbiegu tytułów do objęcia ubezpieczeniem, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zbieg tytułów ubezpieczenia występuje, gdy jedna osoba wykonuje kilka rodzajów działalności, z którymi wiąże się obowiązek ubezpieczenia społecznego. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w sytuacji zbiegu tytułów do podlegania ubezpieczeniu społecznemu daje możliwość wyboru jednego z tych tytułów ubezpieczonemu. Zamiarem ustawodawcy było stosowanie tej instytucji jedynie wówczas, gdy u danej osoby wystąpi rzeczywisty zbieg tytułów do podlegania ubezpieczeniu społecznemu, a nie wtedy, gdy zobowiązany w sposób sztuczny i nienaturalny doprowadza do wytworzenia takiego zbiegu, wyłącznie na użytek skorzystania ze swoistego ustawowego dobrodziejstwa przewidzianego w przepisie art. 9 ust. 2 ustawy systemowej. Istotne jest przy tym, aby zatrudnienie w oparciu o każdą z umów zlecenia miało dla podmiotów je zawierających realny wymiar i znaczenie.

W ocenie Sądu, w analizowanej sprawie nie ma podstaw do zastosowania regulacji z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej, ponieważ materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu nie pozwala na uznanie, że ubezpieczonych łączyły z odwołującą i zainteresowaną odrębne stosunki zobowiązaniowe. Wskazać należy, że ubezpieczeni nie byli w stanie stwierdzić, które czynności były wykonywane w ramach umowy podpisanej z (...).J. K., a które w ramach podpisanej z (...). Pomimo, że sporządzono dwie umowy to zatrudnienie wykonywano w jednym miejscu, realizując te same czynności. Ubezpieczeni wynagrodzenie za wykonane czynności otrzymywali w jednej kwocie za dany miesiąc, wypłacane gotówką przez R. B.. Identyfikatory, które nosili zawieszone na szyi ubezpieczeni z jednej strony miały kartę (...), natomiast z drugiej strony kartę (...). Odzież służbową przekazał im inspektor – R. B.. Białe koszule, w których pracowali były bez logo, a na podkoszulkach był napis „ochrona”. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że pomimo podpisywania przez wskazane podmioty odrębnych umów w pokrywających się okresach, doszło de facto do powstania jednego stosunku zobowiązaniowego - umowy zlecenia, w ramach którego M. W., R. A. (1) i D. S. świadczyli czynności z zakresu ochrony osób i mienia na rzecz (...). Wskazuje na to chociażby wymieniona już wcześniej umowa konsorcjum 5 listopada 2019 r. celem wzięcia udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na wykonanie usługi w zakresie ochrony i monitorowania obiektów Urzędu Dzielnicy (...) w W. na lata 2019 – 2021 (na którym to obiekcie wykonywali zlecenia ubezpieczenie M. W., R. A. (1) i D. S.), a zgodnie z którą to umową jej liderem była (...) spółka jawna K.. Słusznie organ rentowy uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w toku kontroli, powiązania biznesowe oraz przepływy finansowe pomiędzy (...) s.j. i (...) s.j. wskazują, że spółki ukształtowały stan faktyczny w taki sposób, aby obejść przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Podkreślić należy, że orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w sytuacji, gdy finalnym odbiorcą usługi jest ten sam podmiot, zleceniobiorca wykonuje czynności w tym samym miejscu i czasie, to rozbicie tego zlecenia na dwie umowy, zawierane z dwoma podmiotami bez jakiegokolwiek logicznego czy ekonomicznie uzasadnionego celu, nie można rozumieć inaczej, niż jako działanie w celu obejścia prawa - działanie pozorujące zbieg tytułów do ubezpieczenia społecznego (vide: postanowienie SN z dnia 15 maja 2020 r. sygn. akt III UK 207/19, wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2019 r., I UK 110/18). W wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu (sygn. akt III AUa 993/18) Sąd wskazał, że zredagowanie dwóch umów zlecenia przez podmioty o ścisłym powiązaniu kapitałowym, obejmujących w istocie tożsamy zakres obowiązków i wskazanie, jako tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi tylko jednej z nich, należy traktować jako obejście prawa w rozumieniu art. 58 § 1 kodeksu cywilnego, którego celem jest pozorowanie zbiegu tytułów ubezpieczenia społecznego i obniżenie kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne (vide: również wyrok SA w Warszawie III AUa 360/20).

Zasada swobody umów (art. 353 ^{( 1)} KC) umożliwia stronom umowy ukształtowanie stosunku prawnego według ich uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie, ani zasadom współżycia społecznego. Natomiast o czynności prawnej, która ma na celu obejście ustawy można mówić, gdy pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2006 r., II UK 51/05). Sztuczny podział jednego stosunku zobowiązaniowego na kilka umów zlecenia, w ocenie Sądu, miał na celu obejście ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ rentowy prawidłowo uznał, że M. W., D. S. i R. A. (1) nie podlegali ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnym w (...) (...), (...) Spółka Jawna i że spółka ta nie była zobowiązana do uiszczania z tego tytułu składek. (...).J. K. będąc podstawowych zleceniodawcą powinna być płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie od przychodów uzyskanych przez ubezpieczonych z tytułu umów zlecenia zawartych z odwołującą. Sąd uznał także, że nie ma prawnej możliwości zmiany zaskarżonych decyzji na niekorzyść odwołującej się spółki poprzez nałożenie na (...) zobowiązania z tytułu obu umów zlecenia z ubezpieczonymi, aco sugerował na rozprawie pełnomocnik odwołującej

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 KPC oddalił odwołania od zaskarżonych decyzji.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c., zasądzając od (...) (...), (...) spółki jawnej w W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 1.080,00 zł (360 zł x 3), która została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1935 ze zm.).

Renata Gąsior