Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 października 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. w Warszawie

sprawy R. J. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W.

o emeryturę pomostową

na skutek odwołania R. J. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...)Odział w W. z dnia 2 stycznia 2024 r. znak: (...)

oddala odwołanie.

Renata Gąsior

UZASADNIENIE

W dniu 14 lutego 2024 r. R. J. (1) odwołał się decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 2 stycznia 2024 r., znak: (...)którą ZUS odmówił mu prawa do emerytury pomostowej. Odwołujący się wniósł o zmianę decyzji i przyznanie mu prawa do świadczenia.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu organu rentowego R. J. (1) zarzucił naruszenie:



art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez błędne uznanie, że praca jaką wykonywał na stanowisku „kierowca”, „kierowca- operator” i „kierowca operator sprzętu specjalistycznego” w Miejskim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji w m. st. (...) S.A. mimo niezmiennego faktycznego zakresu powierzonych mu czynności – tylko w pewnym okresie jej świadczenia uznana została przez ZUS za pracą w warunkach szczególnych;



naruszenie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze poprzez uznanie, że odwołujący się nie posiada wymaganego 15 letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych.

W uzasadnieniu odwołania R. J. (1) wskazał, że cały okres jego zatrudnienia w Miejskim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji w m. st. (...) S.A. przypadający od 14 lutego 2000 r. do dnia 30 listopada 2012 r. należy uznać za pracę warunkach szczególnych. Odwołujący się nadmienił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych pracę przez niego świadczoną u ww. pracodawcy podzielił na okres do dnia 31 grudnia 2008 r. i po dniu 31 grudnia 2008 r., mimo że zakres faktycznie wykonywanych czynności nie uległ żadnym zmianom, niezależnie od nazwy zajmowanego stanowiska służbowego. R. J. (1) uszczegółowił, że przez cały okres zatrudnienia zajmował się fizycznym czyszczeniem elementów kanałów sanitarnych ze ścieków, będąc narażonym na stałe wdychanie zapachu jaki wydzielały, a ponadto praca ta polegała na kierowaniu pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (odwołanie R. J. (1) – k. 2-5 a.s.).

W odpowiedzi z dnia 5 marca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania R. J. (1) na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., wskazując, że odwołujący się nie spełnia warunków do uzyskania prawa do emerytury pomostowej ani w oparciu o art. 4, ani o art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych (odpowiedź na odwołanie – k. 6-7 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

R. J. (1) urodził się (...) W okresie od 1 października 1981 r. do 31 października 1984 r. zatrudniony był w Spółdzielni (...) jako prezes (świadectwo pracy z 25 października 1984 r. – k. 8 akt osobowych). Następnie, w okresie od 25 marca 1985 r. do dnia 30 września 1987 r. świadczył pracę w Wojewódzkiej (...), gdzie pracował na stanowisku kierowcy samochodu. Kierował samochody powyżej 3,5 tony np. S. (...), (...). Praca polegała na zaopatrywaniu wszystkich szpitali w O. w żywność. R. J. (1) pracował na jedną zmianę w godzinach od 7:00-15:00, załadowywał żywność z hurtowni i piekarni, a następnie zajmował się jej dostawą i rozładunkiem do szpitali (świadectwo pracy z 30 września 1987 r. – akt osobowe, zeznania R. J. (1) – k. 69-70 a.s.).

Pracodawca w świadectwie pracy i w świadectwie wykonywania prac szczególnych warunkach z 4 sierpnia 2023 r. wskazał, że R. J. (1) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego, wymienionym w Wykazie A, Dziale VIII, poz. 2, punkt 2 Wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (świadectwo pracy, świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach – akta osobowe, k. 4 akt ZUS).

W okresie od 5 października 1987 r. do dnia 15 marca 1999 r. pracował w O. Zakładzie (...) w O. jako kierowca na Oddziale Sieci i Ujęć Wodociągowych w pełnym wymiarze czasu pracy. Był kierowcą specjalistycznego sprzętu SW 21 do czyszczenia studzienek deszczowych, zamontowanego na samochodzie S. (...). Miał do pomocy jednego pracowania, ale zdarzały się sytuacje, kiedy samochód ssący nie był w stanie wyczyścić studzienki, wówczas R. J. (1) musiał wchodzić do jej środka i ręcznie wybierać zanieczyszczenia do wiadra (świadectwo pracy z 15 marca 1999 r. – k. 10 akt osobowych, zeznania R. J. (1) – k. 69-70 a.s.).

Pracodawca O. Zakład (...) w O. w świadectwie pracy z 8 września 2021 r. zawarł informację, że praca świadczona była w pełnym wymiarze czasu pracy, a R. J. (1) wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego pojazdu członowego i specjalnego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton, na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego, wymienionym w Wykazie A, Dziale VIII, poz. 2, punkt 1 Wykazu stanowiącego Załącznik do Zarządzenia Nr 9 Ministra Administracji, (...) Terenowej 1 Ochrony (...) z dnia 1 lipca 1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej (świadectwo pracy – k. 6 akt ZUS).

Od 1 kwietnia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. R. J. (1) zatrudniony był w (...) Sklep (...) jako zaopatrzeniowiec, pracę wykonywał w wymiarze pełnego etatu (świadectwo pracy z 13 grudnia 1999 r. – k. 11 akt osobowych)

Od 14 lutego 2000 roku do 30 listopada 2012 r. R. J. (1) pracował w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w mieście stołecznym (...) S.A.

W okresie zatrudnienia u ww. pracodawcy R. J. (1) zajmował stanowiska:

- kierowcy – od 14 lutego 2000 r. do 30 czerwca 2000 r. (przez okres 4 miesięcy i 17 dn)

- kierowcy/operatora – od 1 lipca 2000 r. do 28 lutego 2002 r.

- kierowcy/operatora sprzętu specjalistycznego – od 1 marca 2002 r. do 30 września 2004 r.

- kierowcy/operatora – od 1 października 2004 r. do 30 listopada 2012 r.

W świadectwie pracy z dnia 30 listopada 2012 r. i w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 30 listopada 2012 r. pracodawca zawarł adnotacje, że R. J. (1) na ww. stanowiskach, pracując w okresie od 14 lutego 2000 r. do 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zgodnie z wykazem A, dział VIII, poz 2 pkt 1 załącznika do Zarządzenia Nr 9 Ministra Administracji, (...) Terenowej 1 Ochrony (...) z dnia 1 lipca 1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony (...), na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej ( świadectwo pracy z 30 listopada 2012 r. – akta osobowe, świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 30 listopada 2012 r. – akta osobowe).

R. J. (1) świadcząc pracę w ww. zakładzie pracy był kierowcą pojazdu specjalistycznego do czyszczenia kanalizacji pod bardzo dużym ciśnieniem, wyposażony w beczkę z pompą o dużej wydajności. Do jego obsługi trzeba było mieć prawo jazdy kategorii C oraz przeszkolenie. W trakcie zatrudnienia, pomimo że zmieniała się nazwa stanowiska pracy jakie zajmował R. J. (1), to charakter pracy i obowiązki służbowe pozostały takie same. Pracował na trzy zmiany w godzinach 6:00-14:00, 14:00-22:00, 22:00-6:00, nie wyjeżdżał sam, ale z załogą co najmniej z jedną osobą. Praca zasadniczo polegała na czyszczeniu kanalizacji, ale były też czyszczone przepompownie. Najpierw R. J. (1) musiał przygotować maszynę, następnie do studzienki kanalizacyjnej wpuszczało się węża ciśnieniowego, który wypłukiwał osad z kanalizacji, który rurą zasysany był do beczki. R. J. (1) cały czas, kiedy nieczystości były pompowane, musiał stać nad studzienką, z której unosiły się opary i pilnować procesu, czasem trwało na nawet 4-5 godzin, w zależności od wielkości studzienki. Po czyszczeniu kanalizacji na mieście trzeba było zjechać na zlewnię i beczkę opróżnić, wypłukać z osadu. R. J. (1) wchodził do beczki, kiedy trzeba było wyczyścić. Praca taka trwała cały rok, jedynie, gdy temperatura spadała poniżej - 5° C robiło się konserwację pojazdu. Do pracy R. J. (1) używał ubrań roboczych i okularów ochronnych, ponieważ ciśnienie, które było wytarzane powodowało, że ze studzienki wydobywały się zanieczyszczenia, które rozbryzgiwały się i chlapały na stojącego obok pracownika. R. J. (1) musiał nadzorować proces oczyszczania, nasłuchiwać odgłosów i obserwować pracę pompy, by wiedzieć, że proces oczyszczania przebiega prawidłowo (zeznania Z. Ś. – k. 67-68 a.s., zeznania B. Ś. – k. 65-66 a.s., zeznania Z. Z. – k 69-65 a.s., zeznania R. J. (1) – k. 68-70 a.s.).

W świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 25 października 2023 r. pracodawca – Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w mieście stołecznym (...) S.A. – stwierdził, że R. J. (1) w okresie od dnia 14 litego 2000 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego pojazdu członowego i specjalnego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton, na stanowisku kierowcy, kierowcy/operatora, kierowcy/operatora sprzętu specjalistycznego, wymienionym w Wykazie A, Dziale VIII, poz. 2, punkt 1 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 9 Ministra Administracji, (...) Terenowej 1 Ochrony (...) z dnia 1 lipca 1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony (...), na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej (świadectwo – k. 12 akt ZUS).

W dniu 1 grudnia 2023 r. R. J. (1) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)oddział w W. wniosek o emerytur pomostową (wniosek –k. 13 akt ZUS)

Organ rentowy w dniu 2 stycznia 2024 r. wydał decyzję znak: (...), którą odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia uzasadniając, że nie spełnił warunków do nabycia prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy, ponieważ nie udowodnił wykonywania po dniu 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze. Organ rentowy wskazał także, że brak jest podstaw prawnych do przyznania prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 49 wskazanej ustawy, ponieważ ubezpieczony na dzień 1 stycznia 2009 r. nie udowodnił co najmniej 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organ rentowy nie uwzględnił oparciu o art. 4 w związku z art. 49 okresu zatrudnienia ubezpieczonego w Wojewódzkiej (...) od 25 marca 1985 r. do 30 września 1987 r., w (...) Sp. z o.o. od 5 października 1987 r. do 15 marca 1999 r. i w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. W. od 14 lutego 2000 r. do 31 grudnia 2012 r., ponieważ pracodawcy nie potwierdzili, aby ubezpieczony wykonywał pracę wymienioną w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy o emeryturach pomostowych ani ubezpieczony nie przedstawił zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie takich prac (decyzja – k. 15 akt ZUS).

R. J. (1) odwołał się od ww. decyzji organu rentowego, co zainicjowało przedmiotowe postępowanie sądowe. W jego toku Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy celem ustalenia czy praca wykonywana przez odwołującego R. J. (1) w okresach:

- od 25 marca 1985 r. do 30 września 1987 r. w Wojewódzkiej (...) (Rejonowa (...) w O.)

- od 5 października 1987 r. do 15 marca 1999 r. w O. Zakładzie (...) w O.;

- od 14 lutego 2000 r. do 30 listopada 2012 r. w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. (...) S.A.

stanowiła pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, na podstawie art. 4 oraz art. 3 w zw. z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych (postanowienie sądu z dnia – k. 71 a.s.).

Biegły sądowy z zakresu (...) – w opinii z dnia 25 marca 2025 r. stwierdził, że całość dokumentacji załączonej do akt sprawy, nie pozwala na stwierdzanie, że R. J. (1) wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w oparciu o wymagania ustawy o emeryturach pomostowych pracując w Wojewódzkiej (...) od dnia 25 marca 1985 r. do dnia 30 września 1987 r., w O. Zakładzie (...) w O. od 5 października 1987 r. do dnia 15 marca 1999 r., oraz w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. (...) S.A. od 14 lutego 2000 r. do 30 listopada 2012 r. Biegły uzasadnił, że prace, jakie R. J. (1) zajmował u ww. pracodawców obejmowały przede wszystkim czynności kierowcy oraz czynności operatora sprzętu specjalistycznego (samochody SC I SW, koparki jednonaczyniowe, koparko-ładowarki i urządzenia do czyszczenia kanalizacji, a prace te nie są wymieniane zarówno w Załączniku nr 1, jak również Załączniku nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych, jako prace wykonywane w warunkach szczególnych/o szczególnym charakterze ( opinia główna biegłego Z. C. – k. 79-88 a.s.).

W pisemnej opinii uzupełniającej z dnia 15 maja 2025 r. biegły Z. C. podtrzymał ocenę wyrażoną w opinii głównej, a ponadto uszczegółowił, że brak jest podstaw, by pracę odwołującego w okresie zatrudnienia w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m. st. w W. kwalifikować jako pracę wymieniona pod pozycją 38 Załącznika Nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych ( opinia uzupełniająca biegłego z zakresu bhp – k. 108-110 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych dowodów z dokumentów akt sprawy, w tym z akt osobowych R. J. (1) – w zakresie w jakim udało się pozyskać od byłych pracodawców odwołującego się – oraz z akt organu rentowego. Dokumenty, na których Sąd się oparł, stanowiły podstawę ustaleń odnośnie do okresów zatrudnienia oraz zajmowanych stanowisk służbowych i nie budziły one wątpliwości co do ich wiarygodności. Nadto, strony sporu tych dokumentów nie kwestionowały, a zatem Sąd nie znalazł podstaw, aby nie uwzględnić ich przy dokonywaniu ustaleń faktycznych.

Podstawą ustaleń faktycznych były także zeznania odwołującego się R. J. (1) na okoliczność charakterystyki jego pracy w (...) Sp. z o.o., w Wojewódzkiej (...) i w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. (...) S.A. Sąd nie miał powodów, by wątpiąc w szczerość relacji odwołującego się. R. J. (1) w toku złożonych zeznań opisał na czym polegały jego czynności służbowe u ww. pracodawców. Odnosząc się do pracy w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. (...) S.A. zeznawał w sposób spójny z tym co wynika z dowodów dokumentarnych oraz z tym, co zeznali świadkowie Z. Ś., B. Ś. i Z. Z.. Osoby te pracowały z odwołującym się, miały wiedzę o tym, na czym polegała praca przez niego świadczona. W ocenie Sądu rzetelnie zeznawali na wiadome im okoliczności sprawy charakteryzując zajmowane przez R. J. (1) stanowiska służbowe, wynikający z nich zakres obowiązków i faktycznie wykonywane przez niego czynności w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. w W..

Sąd czyniąc ustalenia faktyczne, co do charakteru pracy odwołującego, jako niestanowiącej pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, oparł się także na dwóch opiniach – głównej i uzupełniającej – biegłego z zakresu (...) uznając, że są one przydatne do rozstrzygnięcia sprawy, dają rzetelną odpowiedź na stawiane przez Sąd pytania i zawierają zrozumiałą, spójną argumentację oraz jasne wnioski. Wobec tak dokonanej oceny opinii biegłego Sąd uznał, że nie było potrzeby kontynuowania postępowania dowodowego i z tego powodu wniosek pełnomocnika odwołującego się o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego został pominięty, jako zmierzający jedynie do przedłożenia postępowania.

Tak zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie R. J. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W. z dnia z dnia 2 stycznia 2024 r., znak: (...), było niezasadne i jako takie podlegało oddaleniu.

Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych ( tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 164, dalej jako u.e.p.) określa w art. 4 i art. 49 warunki nabycia prawa do emerytury pomostowej. W myśl pierwszego z nich, według brzmienia obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1.  urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2.  ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3.  osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4.  ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5.  (uchylony);

6.  po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7.  (uchylony).

Zgodnie zaś z art. 49 ww. ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1.  po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2.  spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 i art. 5-12;

3.  w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Przesłanki wymienione w przepisach art. 4 i art. 49 ustawy pomostowej, bez względu na to, na podstawie którego z przepisów rozważana jest możliwość przyznania prawa do emerytury pomostowej, muszą być spełniane łącznie. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych, na co zwrócił uwagę m.in. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 26 kwietnia 2012 r. (sygn. akt III AUa 252/12) oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 18 lipca 2013 r. (sygn. akt III AUa 1664/12).

Analizując w pierwszej kolejności możliwość przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej w oparciu o art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, Sąd podzielił stanowisko organu rentowego, że R. J. (1) po 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Kwestią sporną w świetle art. 4 ww. ustawy było to czy pracę w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. (...) S.A. wykonywaną od 1 stycznia 2009 r. do 30 listopada 2012 r. można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. R. J. (2) podnosił, że w tym okresie jego praca polegała na wykonywaniu tych samych obowiązków, które wykonywał w okresie wcześniejszym, a które do 31 grudnia 2008 r. zostały uznane przez pracodawcę jako praca w warunkach szczególnych, co znalazło potwierdzenie w wystawionym przez niego świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 25 października 2023 r. Ponadto, praca jaką świadczył w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. (...) S.A. jest adekwatna do pracy opisanej pod pozycją 38 załącznika Nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Zgodnie z wymaganiami ujętymi w Załączniku nr 1, poz. 38 do ustawy o emeryturach pomostowych, za pracę w warunkach szczególnych uznaje się prace przy wywozie nieczystości stałych i płynnych oraz prace na wysypiskach i wylewiskach nieczystości związane z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym.

W ocenie Sądu, w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu bhp oraz charakterystykę czynności służbowych R. J. (2) dokonaną na podstawie zeznań jego i świadków, a także w oparciu o dokumentację zawartą w aktach osobowych pochodzących z Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w m.st. (...) S.A. nie można stwierdzić, że R. J. (2) wykonywał pracę w warunkach szczególnych kwalifikowaną jako praca opisana pod poz. 38 ww. załącznika do ustawy o emeryturach pomostowych. W aktach osobowych odwołującego, w tym w zaświadczeniach lekarskich, brak jest jakichkolwiek informacji o zagrożeniu bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym jako czynnikiem szkodliwym podczas pracy w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. (...) S.A. Także ani zeznania świadków, ani zeznania odwołującego w zakresie charakterystyki czynności służbowych w ww. zakładzie pracy nie odnoszą się do wysiłku fizycznego, jak elementu wiążącego się z wykonywaniem czynności kierowcy/operatora. Całość materiału dowodowego nie przemawia wiec za tym, by specyfikę pracy odwołującego się, polegającej na obsłudze specjalistycznego sprzętu do czyszczenia kanalizacji, wiązać się miała z koniecznością bardzo ciężkiego wysiłku fizycznego. Z akt spray nie wynika również, że odwołujący się miałby wykonywać taką pracę w pełnym wymiarze czasu pracy.

Powyższe oznacza, że brak jest podstaw do uznania, że praca R. J. (1), którą od 1 stycznia 2009 r. do 30 listopada 2012 r. wykonywał w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w m.st. (...) S.A. może być kwalifikowana jako praca opisana pod poz. 38 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Rację ma zatem organ rentowy, co do tego, że odwołujący się nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 4 pkt 6 tej ustawy, ponieważ po 1 stycznia 2009 r. nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych, pomimo że praca ta przed ww. datą stanowiła pracę w warunkach szczególnych i była kwalifikowana jako praca opisana w Wykazie A, Dziale VIII, poz. 2, pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 9 Ministra Administracji, (...) Terenowej 1 Ochrony (...) z dnia 1 lipca 1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony (...), na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej. Wskazany dokument, nie jest dokumentem urzędowym, ma charakter dokumentu prywatnego, a jego treść i moc dowodowa są oceniane indywidualnie w kontekście pozostałych dowodów. W realiach sprawy przedmiotowy dokument – nawet jeżeli wynika z niego, że praca świadczona przez odwołującego się do 31 grudnia 2008 r. miała przymiot pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, to jednocześnie od 1 stycznia 2009 r. nie miała tego przymiotu w świetle treści ustawy o emeryturach pomostowych. Wynika to z tego, że ustawa o emeryturach pomostowych zawiera autonomiczną w stosunku do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze definicję prac wykonywanych odpowiednio w szczególnych warunkach i prac o szczególnym charakterze. Innymi słowy zakwalifikowanie danej pracy jako pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie jest równoznaczne z uznaniem tej pracy jako wykonywanej w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Prace w szczególnych warunkach – zgodnie z treścią art. 3 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych – to prace związane z czynnikami ryzyka wymienionymi w art. 3 ust 2 ustawy, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które pomimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Z kolei prace o szczególnym charakterze – zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych – to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Zacytowana definicja ma charakter węższy niż definicja z art. 32 i 33 ustawy z dnia 13 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis art. 32 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Kwalifikowania pracy jako pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze dokonuje się w tym wypadku w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast ustawa o emeryturach pomostowych zawiera własne wykazy prac, które wedle tej ustawy są pracami uznawanymi za prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.

Analizując ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny, przy uwzględnieniu wskazanych załączników do ustawy o emeryturach pomostowych, Sąd doszedł do wniosku, że ubezpieczony nie spełnił także przesłanki określanej w art. 49 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych, tj. nie wykazał, by w dniu wejścia w życie ustawy, to jest na dzień 1 stycznia 2009 r., miał wymagany okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 , wynoszący co najmniej 15 lat.

Ponownego zaakcentowania wymaga, że w ustawie o emeryturach pomostowych katalog prac w warunkach szczególnych i w szczególnym charakterze w porównaniu do wykazów stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, uległ zawężeniu. Praca kierowcy samochodu ciężarowego/pojazdu członowego i specjalnego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym co najmniej 3,5 tony, jaką przez wiele lat wykonywał ubezpieczony została uwzględniona w wykazie A dziale VIII pod pozycją 2 pkt 1, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast załącznik nr 1 i nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych takiej pracy już nie wymienia. Co więcej – z przyczyn o których była już mowa wcześniej – praca odwołującego się nie może być kwalifikowana jako praca ujęta w poz. 38 załącznika nr 1 tej ustaw, ponieważ nawet jeżeli odwołujący się pracował przy wywozie nieczystości, to nie ma podstaw by przyjąć, że wiązał się z nią bardzo duży wysiłek fizyczny, a nadto, że pracę taką świadczył stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Wobec powyższego Sąd uznał, że ubezpieczony, mimo że posiada świadectwa pracy w warunkach szczególnych, na które się powoływał w odwołaniu, prawa do emerytury pomostowej uzyskać nie może. Nie spełnia wszystkich warunków z art. 4 i z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

W związku z powyższym, z uwagi na ustalone okoliczności faktyczne i analizę przepisów prawa, należało stwierdzić, że decyzja organu rentowego, którą odmówiono R. J. (1) prawa do emerytury pomostowej była prawidłowa, wobec braku podstaw do przyznania świadczenia na podstawie art. 4 lub 49 tej ustawy.

W konsekwencji, odwołanie R. J. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Odział w W. z dnia 2 stycznia 2024 r. znak:(...)należało ocenić jako niezasadne, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 477 ^{( 14)} § 1 k.p.c.

Renata Gąsior