Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 października 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2025 r. w Warszawie

sprawy (...) Spółki Akcyjnej w W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z udziałem (...) Sp. z o.o. w W., P. C., D. C., S. M., D. P., M. R., J. K., A. K., J. N.

o wysokość podstawy wymiaru składek

na skutek odwołania (...) Spółki Akcyjnej w W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 17 lutego 2023 r. nr (...)

z dnia 17 lutego 2023 r. nr (...)

z dnia 17 lutego 2023 r. nr (...)

z dnia 17 lutego 2023 r. nr (...)

z dnia 17 lutego 2023 r. nr (...)

z dnia 17 lutego 2023 r. nr (...)

z dnia 17 lutego 2023 r. nr (...)

z dnia 17 lutego 2023 r. nr (...)

1.  oddala odwołania,

2.  zasądza od (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 10.350,00 zł (dziesięć tysięcy trzysta pięćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Renata Gąsior

UZASADNIENIE

(...) S.A. z siedzibą w W., w dniu 22 marca 2023 r. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 17 lutego 2023r. nr (...) dotyczącej ubezpieczonego P. C., wnosząc o zmianę decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uznanie, że podstawa wymiaru składek i kwota należnych składek zadeklarowana przez płatnika za okres objęty kontrolą jest prawidłowa, a ewentualnie, w przypadku ustalenia, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pełnomocnik odwołującej się spółki zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez niewłaściwe zastosowanie i błędy w ustaleniach faktycznych prowadzące do nieprawidłowego przyjęcia, że pracownicy zatrudnieni przez spółkę (...) Sp. z o.o. na podstawie umowy zlecenie wykonują pracę na rzecz swojego pracodawcy, z którym pozostawali w stosunku pracy tj. na rzecz spółki (...) S.A. oraz, że faktycznym i finalnym beneficjentem usług świadczonych przez zleceniobiorców zatrudnionych w (...) Sp. z o. o. jest płatnik składek (...) S.A., podczas gdy:

1.  zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w protokole kontroli organ rentowy nie wskazał jakie konkretnie dowody doprowadziły do uznania, że korzyści z pracy zleceniobiorców (...) Sp. z o.o. odniosła odwołująca spółka (...) S.A.,

2.  zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w protokole kontroli organ rentowy nie wskazał jakie konkretne i wymierne korzyści (poprzez wskazanie wartości lub mienia) miała uzyskać odwołująca się spółka w wyniku pracy zleceniobiorców spółki (...) Sp. z o.o.,

3.  z zeznań świadków przesłuchanych w sprawie oraz z innych dowodów zgromadzonych w trakcie kontroli nie wynika, że wymierne korzyści z pracy wykonywanej przez pracowników zatrudnionych przez (...) Sp. z o. o. w ramach umowy zlecenia uzyskała (...) S.A.,

4.  z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że korzyści z odtworzenia mienia, czyli naprawienia szkody i usuwania wady przedmiotu dzierżawy po pożarach w wyniku wykonania prac zleconych pracownikom przez (...) Sp. z o.o. odniosła wyłącznie spółka (...) Sp. z o.o. jako podmiot, którego majątek uległ zmniejszeniu wskutek pożarów. W wyniku pożarów nieruchomości i zakładu spółka (...) Sp. z o.o. poniosła znaczną szkodę majątkową w kwocie ok. 2.800.000 zł, która nie została naprawiona przez sprawcę (sprawcy podpalenia nie wykryto) ani przez towarzystwo ubezpieczeniowe (odmowa wypłaty odszkodowania) a prace wykonywane przez zleceniobiorców (...) Sp. z o.o. mają na celu przywrócenie stanu poprzedniego zakładu (...) Sp. z o.o. zatem nie jest to korzyść dla odwołującej (...) S.A., a nakłady na (...) Sp. z o.o.

Pełnomocnik odwołującej się spółki (...) reprezentując także zainteresowanego, tj. spółkę (...) Sp. z o.o. oświadczył w jej imieniu, że przyłącza się ona do stanowiska odwołującej się, popiera jej twierdzenia i wnioski.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik podniósł, że na gruncie niniejszej sprawy należy ustalić jakie in concreto są korzyści z pracy wykonywanej przez zleceniobiorców (...) Sp. z o.o., kto uzyskał korzyści z pracy wykonywanej przez zleceniobiorców (...) Sp. z o.o., czy ww. korzyści są wymierne oraz jakim zamiarem kierował się pracodawca tj. (...) S.A. oraz zleceniodawca tj. (...) Sp. z o.o. podczas zatrudniania tych samych pracowników.

Pełnomocnik wskazał także, że szczegółowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzić powinna do wniosku, że praca wykonywana przez zleceniobiorców (...) Sp. z o.o., polegająca na remontowaniu i sprzątaniu zakładu po pożarach prowadzi bezpośrednio do usunięcia szkody w majątku (...) Sp. z o.o. spowodowanej tymi pożarami.

W konsekwencji, pełnomocnik odwołującej się spółki zanegował wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocenę organu rentowego, że całość wydzierżawionego przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. jest w użytkowaniu płatnika składek, a doprowadzenie do akceptowalnego stanu infrastruktury (...) Sp. z o.o., wprost służyło zaspokojeniu potrzeb spółki (...) S.A.

Wedle stanowiska odwołującej się ww. twierdzenia są niezgodne ze stanem faktycznym i nielogiczne, ponieważ przedmiotem umowy dzierżawy jest zorganizowana część przedsiębiorstwa a nie całe przedsiębiorstwo spółki (...) Sp. z o.o., a ponadto zgodnie z umową pomiędzy odwołującą się i zainteresowanym to wydzierżawiający zobowiązał się do niezwłocznego usunięcia na własny koszt wad przedmiotu dzierżawy, jeżeli wady te uniemożliwiają korzystanie z przedmiotu dzierżawy, co zdaniem odwołującej się oznacza, że utrzymanie przedmiotu dzierżawy, w tym przypadku całego zakładu w Z. w należytym stanie jest zobowiązaniem spółki (...) Sp. z o.o.

Pełnomocnik spółki (...) wskazał, że z powodu pożarów, które miały miejsce w 2018 r. zakład, który jest przedmiotem dzierżawy uległ znacznemu pogorszeniu, a w konsekwencji posiadł wadę fizyczną uniemożliwiającą dalszą dzierżawę przez (...) S.A. w sposób zgodny z umową i z przeznaczeniem. Spółka (...) Sp. z o.o., jako że była zobowiązana do utrzymania go w należytym stanie podjęła działania polegające na usunięciu wady i do przywrócenia zakładu do stanu umożliwiającego jego prawidłowe funkcjonowanie zgodnie z umową. Zdaniem odwołującej się, takie przywrócenie mienia spółki (...) Sp. z o.o. do stanu sprzed pożaru, a więc naprawienie szkody nie jest uzyskaniem jakiejkolwiek korzyści, tym bardziej w sensie materialnym, a wyłącznie odtworzeniem stanu majątkowego sprzed zdarzenia, które wywołało szkodę. Jakiekolwiek działania mające na celu jej naprawienie nie mogą być traktowane jak uzyskanie korzyści, tj. dodatkowe przysporzenie majątku, a wyłączenie jako przywrócenie stanu poprzedniego, czyli odtworzenie poprzednio utraconego majątku.

W związku z tym, zdaniem odwołującej się wszystkie prace wykonywane przez zleceniobiorców (...) Sp. z o.o. nie są pracami wykonywanymi na jej rzecz, ponieważ



prace zlecone dotyczą naprawy zakładu i porządkowania jego otoczenia w celu należytego wykonania umowy dzierżawy zorganizowanej części przedsiębiorstwa, nie są one związane z przedmiotem działalności spółki (...) S.A., a w ich wyniku powstają nakłady na nieruchomość stanowiącą własność (...) Sp. z o.o.



prace wykonywane przez pracowników na rzecz (...) S.A. dotyczą wyłącznie produkcji serów i nie wykonują oni tych samych prac, które wykonują zleceniobiorcy (...) Sp. z o. o.,



wszystkie prace zleceniobiorców, w wyniku których doszło do przywrócenia stanu zakładu sprzed pożaru prowadziły jedynie do przywrócenia stanu poprzedniego, a więc usunięcia



wady i naprawienia szkody wywołanej pożarami z korzyścią dla spółki (...) Sp. z o.o., a nie dla spółki (...) S.A., która jest wyłącznie wydzierżawiającym zakład w zamian za czynsz.



przepływy finansowe pomiędzy spółkami nie dotyczą finansowania działalności gospodarczej (...) S.A, a dotyczą wyłącznie czynszu dzierżawnego jako ekwiwalentu za świadczenie niepieniężne w postaci wydzierżawienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Pełnomocnik odwołującej się podkreślił także okoliczność, że możliwość korzystania przez spółkę (...) S.A. z zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie jest jej korzyścią a wyłącznie jej uprawnieniem, stanowiącym ekwiwalent czynszu dzierżawnego. Możliwość używania i pobierania pożytków z zorganizowanej części przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w postaci zakładu w Z. byłaby korzyścią odwołującej się, gdyby to przysporzenie miało charakter nieodpłatny. Tymczasem umowa dzierżawy jest umową wzajemną. Czynsz dzierżawny jest w całości ekwiwalentem świadczenia niepieniężnego (...) Sp. z o.o. polegającego na udostępnieniu zakładu w Z. w stanie zdatnym do używania i pobierania pożytków. Pełnomocnik wskazał również, że założenie spółki (...) Sp. z o.o. i powołanie spółki (...) S.A. nie jest „nadużyciem tworzenia podmiotów zależnych”, które to okoliczności prowadziłyby do uznania ubezpieczonych wskazanych w protokole kontroli za pracowników własnych pracodawcy (odwołanie spółki (...) od decyzji nr (...) dotyczącej ubezpieczonej P. C.– k. 3-4 verte a.s.).

Odwołania o tożsamej treści, jak w sprawie z odwołania od decyzji numer (...) dotyczącej ubezpieczonego P. C., spółka (...) S.A. złożyła również od decyzji z dnia 17 lutego 2023 r. o numerach:



(...) – dotyczącej D. C.



(...) – dotyczącej S. M.



(...) – dotyczącej D. P.



(...) – dotyczącej M. R.



(...) – dotyczącej J. K.



(...) – dotyczącej A. K.



(...) – dotyczącej J. N.

(odwołanie od decyzji dotyczącej J. N. k. 3-4 akt sądowych VII U 720, odwołanie od decyzji dotyczącej A. K. k. 3-4 akt VII U 707/23, odwołanie od decyzji dotyczącej J. K. k. 3-4 verte akt sądowych VII U 701/23, odwołanie od decyzji dotyczącej M. R. k. 3-4 verte akt sądowych VII U 694/23, odwołanie od decyzji dotyczącej D. P. k. 3-4 verte akt sądowych VII U 692/23, odwołanie od decyzji dotyczącej S. M. k. 3-4 verte akt sądowych VII U 690/23, odwołanie od decyzji dotyczącej D. C. k. 3-4 verte akt sądowych VII U 685/23).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołań od wszystkich ww. decyzji, od których wniesiono odwołani, a także o zasądzenie od odwołującej się spółki zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniach odpowiedzi na odwołania organ rentowy powołał przepisy prawa, mające zastosowanie w sprawie oraz poglądy orzecznictwa wskazujące na przesłanki zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaakcentował, że za przyjęciem wniosku o uzyskiwaniu rezultatów pracy osób zatrudnionych na podstawie umów zlecenia w (...) sp. z o.o. przez (...) S.A., będącą pracodawcą, przemawia kapitałowe i osobowe powiązanie pomiędzy tymi podmiotami poprzez osobę Z. W., który jest większościowym udziałowcem w spółce zainteresowanej i większościowym akcjonariuszem w spółce odwołującej się, a ponadto prezesem zarządu w obu tych spółach. Z uwagi na zawartą umowę dzierżawy przez spółki dochodziło pomiędzy nimi do regularnych przepływów środków finansowych w postaci czynszu dzierżawnego, z których to środków pracownicy (...) S.A. byli wynagradzani z tytułu umów zlecenia zawartych z (...) sp. z o.o. Organ rentowy nadmienił także, że utrzymywanie przedmiotu dzierżawy w należytym stanie i przystosowanie go do potrzeb odwołującej, było w jej gestii. Nadto było działaniem ukierunkowanym bezpośrednio na jej korzyść, ponieważ utrzymanie w należytym stanie przedmiotu umowy dzierżawy warunkowało uzyskanie przez nią odpowiednich decyzji administracyjnych i wznowienie produkcji po pożarach. Zdaniem organu rentowego oznacza to, że zleceniobiorcy wykonując poszczególne czynności porządkowe w ramach umów zlecenia z (...), świadczyli je na rzecz własnego pracodawcy (...) S.A. W ocenie organu rentowego ww. okoliczności faktyczne, który ustalił w toku przeprowadzonej kontroli w obu spółkach, pozwalają na przyjęcie wniosku, że beneficjentem pracy wykonywanej w ramach umów cywilnoprawnych jest spółka (...) S.A., co uzasadnia zastosowanie w sprawie przepisu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (odpowiedzi na odwołania: k. 7-11 akt o sygn. VII U 684/23, k. 7-11 akt o sygn. VII U 720/23, k. 7-16 akt o sygn. VII U 707/23, k. 7-11 akt o sygn. VII U 701/23, k. 7-16 akt o sygn. VII U 694/23, k. 7-11 akt o sygn. VII U 692/23, k. 7-16 akt o sygn. VII U 690/23, k. 7-11 akt o sygn. VII U 685/230).

Na podstawie art. 219 k.p.c. sprawy o sygnaturach: VII U 720/23, VII U 707/23, VII U 701/23, VII U 694/23, VII U 692/23, VII U 690/23 i VII U 685/230) dotyczące ubezpieczonych D. C., S. M., D. P., M. R., J. K., A. K. i J. N. zostały połączone ze sprawą o sygnaturze akt VII U 684/23 dotyczącą ubezpieczonego P. C. celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (bezsporne).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Spółka (...) S.A. z siedzibą przy ul. (...) w W., w dniu 2 października 2017 r. została wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy KRS, pod numerem (...), NIP: (...), REGON: (...).

Spółka reprezentowana jest przez jednoosobowy zarząd w osobie Z. W. - Prezesa Zarządu, który jest jednocześnie większościowym akcjonariuszem spółki, do niego należy pakiet (...) akcji z (...) akcji, na które dzieli się kapitał zakładowy spółki.

Przeważający przedmiot działalności spółki stanowi przetwórstwo mleka i wyrób serów – wg kodu PKD 10, 51 Z. Pozostały przedmiot działalności stanowi m.in. o sprzedaż hurtowa mleka, wyrobów mleczarskich, jaj, olejów i tłuszczów jadalnych, sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana, sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, transport drogowy towarów, magazynowanie i przechowywanie pozostałych towarów.

Z. W. oprócz statusu akcjonariusza w ww. spółce, jest także prezesem jednoosobowego zarządu, większościowym udziałowcem, a także zatrudnionym na podstawie umowy o pracę dyrektorem. Siedziba spółki mieści się przy ulicy (...), (...)-(...) W.. W dniu 16 lutego 2010 r. spółka została wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy KRS, pod nr KRS: (...), NIP: (...), REGON: (...). Spółka posiada 6100 udziałów, a do Z. W. należy należą udziały w ilości (...). Z danych z KRS wynika, że spółka zgłosiła prowadzenie działalności, której przeważający przedmiot stanowi przetwórstwo mleka i wyrób serów, a jako pozostały przedmiotem działalności wskazano m.in. o sprzedaż hurtową mleka, wyrobów mleczarskich, jaj, olejów i tłuszczów jadalnych, sprzedaż hurtową niewyspecjalizowaną sprzedaż detaliczną prowadzoną w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, transport drogowy towarów, magazynowanie i przechowywanie pozostałych towarów.

Spółka (...) sp. z o.o. działalności produkcyjnej zgodnie z przedmiotem wynikającym z danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym nie prowadzi od czasu zdarzenia, które zaistniało w maju 2015 r. Wówczas w zakładzie produkcyjnym spółki położonym miejscowości Z. miał miejsce pożar, który uniemożliwił spółce prowadzenie dalszej produkcyjnej ze względu na powstałe straty, odmowę wypłaty odszkodowania od towarzystwa ubezpieczeniowego i brak środków finansowych.

Wobec niemożności kontynuowania działalności w (...) sp. z o.o., Z. W. podjął decyzję o utworzeniu spółki akcyjnej (...) S.A. Emisja jej akcji miała służyć pozyskaniu środków finansowych na podjęcie próby rozpoczęcia ponownie działalności produkcyjnej związanej z przetwórstwem mleka i produkcją wyrobów nabiałowych, jaka dotychczas była prowadzona w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (...) sp. z o.o. – tym razem w spółce akcyjnej działającej pod firmą (...) S.A.

Spółka (...) S.A. nie posiadała własnych nieruchomości. W początkowym okresie działania wydzierżawiała halę produkcyjną oddaloną o kilkadziesiąt kilometrów od zniszczonego w pożarze zakładu w Z. i wówczas tam odbywała się produkcja w ramach działalności spółki (...) S.A. Codzienne pokonywanie takiego dystansu było uciążliwe dla pracowników spółki, co oznaczało, że wokół tego zakładu nie stworzy się w dłuższej perspektywie stałej załogi. Ponadto zakład dzierżawiony nie był dostosowany do produkcji wyrobów spółki, przez co praca była nieefektywna. Niedogodności te spowodowały, że Spółka (...) S.A. zdecydowała się powrócić do produkcji w zakładzie w Z. i w tym celu wydzierżawiła od spółki (...) sp. z o. o. całe przedsiębiorstwo umożliwiające przetwarzanie mleka i produkcję wyrobów nabiałowych. Dzierżawa majątku przedsiębiorstwa umożliwiającego prowadzenia produkcji mleczarskiej w Z. była dla spółki (...) sp. z o.o. jedynym źródłem przychody ( zeznania D. W. – k. 220-226 a.s., zeznania Z. W. – k. 357-363 a.s., wydruki KRS – k. 193-197 a.s. oraz k. 198-202 a.s.).

Do zawarcia umowy dzierżawy pomiędzy spółkami doszło w dniu 28 lutego 2018 r. Umowa została zawarta na okres dziesięciu lat licząc od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 28 lutego 2028 r. i obowiązywać miała na kolejny okres trwania dziesięciu lat, o ile żadna ze stron nie potwierdzi woli jej ustania w formie pisemnej, na co najmniej trzy miesiące przed datą jej zakończenia.

Zgodnie z § 2 pkt. 1 umowy (...) sp. z o.o. zwana Wydzierżawiającym zobowiązała się na rzecz (...) S.A. zwanej Dzierżawcą do wydzierżawienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa z wyszczególnieniem określonych składników majątkowych, praw nabytych, znaków towarowych, koncesji, licencji, zezwoleń, patentów praw własności przemysłowej, majątkowych praw autorskich i majątkowych praw pokrewnych, certyfikatów, maszyn, urządzeń, linii technologicznych, wyposażenia – zwanej Przedmiotem Dzierżawy.

Zgodnie z § 2 pkt. 2 umowy Wydzierżawiający oświadczył, że jest właścicielem wszelkich składników majątkowych i praw opisanych w § 2 pkt. 1 umowy, będących przedmiotem dzierżawy, oraz że jest właścicielem lub jest w posiadaniu składników zorganizowanej części przedsiębiorstwa objętych protokołem przekazania.

Zgodnie § 2 pkt. 4 umowy Wydzierżawiający oświadczył, że w skład przedmiotu dzierżawy wchodzą nieruchomości gruntowe oraz zabudowane:



działka gruntu w użytkowaniu wieczystym wraz z zabudowanym budynkiem gospodarczym stanowiącym odrębną nieruchomość o pow. 284m ² położona w (...), gm. T., działki nr (...) pow. 0,0783 ha, dla której Sąd Rejonowy w S. XVIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w M. prowadzi księgę wieczystą KW nr (...);



grunty orne w użytkowaniu wieczystym położone w (...), gm. T., działka nr (...) pow. 0,8300 ha i działka nr (...) pow. 0,7600 ha, dla których Sąd Rejonowy w S. XVIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w M. prowadzi księgę wieczystą KW nr (...);



lokal mieszkalny nr (...) składający się z 2 pokoi, kuchni, łazienki, przedpokoju, garderoby, ganku, spiżarki, kotłowni oraz piwnicy nr (...) o łącznej powierzchni użytkowej 73,50m ^{( 2)}, stanowiący odrębną nieruchomość wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu w 297/1 000 niewydzielonych częściach działki nr (...) oraz w 297/1000 we własności części wspólnych budynku, poł. w (...) gm. T., dla którego Sąd Rejonowy w S. XVIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w M. prowadzi księgę wieczystą KW nr (...);



działka gruntu w użytkowaniu wieczystym wraz z zabudowanym budynkiem dojrzewalni serów o pow. 140m ^{( 2)}, budynkiem kotłowni o pow. 65,40m ^{( 2)}, budynkiem przemysłowym przeznaczonym do celów produkcyjnych o pow. 175m ^{( 2)}, budynkiem mleczarni o pow. 607,80m ^{( 2)}, budynkiem socjalnym o pow. 173,70m ^{( 2)}, stanowiącymi odrębną nieruchomość, położoną w (...) gm. T. działka nr (...) pow. 0,9276 ha, dla którego Sąd Rejonowy w S. XVIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w M. prowadzi księgę wieczystą KW nr (...)



nieruchomość gruntowa położona w (...) gm. T. działka nr (...) o pow. 2,1900 ha, dla którego Sąd Rejonowy w S. XVIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w M. prowadzi księgę wieczystą KW nr (...).

Zgodnie z § 4 pkt 1 i 2 umowy Dzierżawca zobowiązał się do używania przedmiotu dzierżawy: zgodnie z jego przeznaczeniem, a także zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki oraz do dokonywania bieżących drobnych napraw Przedmiotu Dzierżawy na swój koszt, celem zachowania w stanie należytym.

Zgodnie § 4 pkt 3 i 4 umowy Dzierżawca ma prawo dokonywać nakładów zwiększających wartość Przedmiotu Dzierżawy za zgodą i w zakresie uzgodnionym każdorazowo w formie pisemnej z Wydzierżawiającym, a nakłady te zostaną rozliczone poprzez dokonanie potrącenia w czynszu dzierżawnym lub poprzez fakturę wystawioną przez Dzierżawcę płatną przez Wydzierżawiającego w terminie nią określonym.

Zgodnie § 5 pkt 2 umowy Wydzierżawiający zobowiązał się do niezwłocznego usunięcia na własny koszt wad Przedmiotu Dzierżawy.

W § 5 pkt 3 wskazano, że po wydaniu Przedmiotu Dzierżawy na podstawie protokołu przekazania, Wydzierżawiający uzyskuje prawo do kontroli Przedmiotu Dzierżawy jedynie przy udziale Dzierżawcy, po uprzednim pisemnym powiadomieniu przez Wydzierżawiającego o terminie kontroli z 7- dniowym wyprzedzeniem.

Zgodnie § 6 pkt 1 Dzierżawca zobowiązał się płacić Wydzierżawiającemu miesięczny czynsz dzierżawny w kwocie 58.600,00 zł + VAT, tj. 72.078,00 zł brutto za okres pierwszych dwóch lat dzierżawy – do 28 lutego 2020 r. W § 6 pkt 2 umowy ustalono, że płatność za pierwszy dwudziestoczteromiesięczny okres dzierżawy nastąpi nie później, niż do 30 marca 2018r.

Zgodnie § 6 pkt 3 umowy, zapłata za kolejne miesięczne okresy rozliczeniowe następować będzie na podstawie faktury VAT wystawionej przez Wydzierżawiającego na jego rachunek bankowy wskazany w treści rachunku w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego dokumentu Dzierżawcy w wysokości 5.000,00 zł miesięcznie netto.

W 2018 r. na terenie zakładu w Z. doszło do kolejnego pożaru, po których (...) sp. z o.o. nie dysponował środkami majątkowymi, aby móc przywrócić przedmiot umowy dzierżawy do użyteczności.

Stan taki był powodem zawarcia w dniu 8 grudnia 2020 r. aneksu do umowy dzierżawy. Zgodnie z jego § 1 pkt 2 Wydzierżawiający zobowiązał się do utrzymania w należytym stanie wszystkich części składowych nieruchomości i ruchomości służących do produkcji serów oraz mieszkania, które wchodzi w skład przedsiębiorstwa, w szczególności poprzez wykonywanie przeglądów gwarancyjnych, konserwacji i napraw uszkodzeń części składowych Przedmiotu umowy do potrzeb Dzierżawcy.

Zgodnie z § 1 pkt 3 Wydzierżawiający zobowiązał się do bieżącego porządkowania całej nieruchomości w szczególności utrzymania porządku na terenie Przedmiotu umowy w trakcie wykonywania prac remontowo-budowlanych po pożarach oraz w trakcie wykonywanie prac remontowo-budowlanych, których celem jest przystosowanie zakładu do potrzeb produkcyjnych Dzierżawcy.

Zgodnie z § 1 pkt 4 Wydzierżawiający zobowiązał się do utrzymania całego Przedmiotu umowy w stanie umożliwiającym jego używanie niezależnie od warunków pogodowych, poprzez odśnieżanie nieruchomości gruntowej wokół zakładu, usuwanie liści, usuwanie skutków gwałtownych ulew, wichur itp.

Zgodnie z § 2 pkt 1 Dzierżawca zobowiązał się płacić Wydzierżawiającemu miesięczny czynsz dzierżawny, na który składają się: a) część stała w kwocie 5000,00 zł netto miesięcznie, b) cześć zmienna uzależniona od wydatków Wydzierżawiającego na utrzymanie Przedmiotu umowy w należytym stanie (np. konserwacja i naprawa Przedmiotu umowy) i kosztów ponoszonych w związku z Przedmiotem umowy (np. podatek od nieruchomości), c) cześć zmienna uzależniona od obrotów tj. ilości wyprodukowanych serów przez Dzierżawcę przy użyciu Przedmiotu umowy, d) cześć zmienna uzależniona od wydatków Wydzierżawiającego na przystosowanie Przedmiotu umowy do zmieniających się potrzeb Dzierżawcy (umowa dzierżawy zorganizowanej części przedsiębiorstwa z 28 lutego 2018r., k. 475-480 akt kontroli ZUS; aneks do umowy dzierżawy zorganizowanej części przedsiębiorstwa, k. 481-484 akt kontroli ZUS).

Spółka (...) sp. z o.o. dysponowała środkami finansowymi, by opłacać zewnętrznych usługodawców celem wykonania prac remontowych i porządkowych zakładu w Z., a utrzymanie go w należytym stanie było warunkiem uzyskania odpowiednich decyzji administracyjnych i wznowienia produkcji. Dlatego przywracanie w zakładzie produkcyjnym w Z. możliwości prowadzenia produkcji było dla spółki (...) S.A. istotne i odbywało się to w ścisłym porozumieniu pomiędzy spółkami i zgodnie z oczekiwaniami (...) S.A.

W związku z tym, spółka (...) S.A. udostępniła swoich pracowników – zatrudnianych na potrzeby procesu produkcji na podstawie umowy o pracę – spółce (...) sp. z o.o., a spółka zawierała z nimi umowy zlecenia, na których podstawie zleceniobiorcy zobowiązali się do utrzymywania, naprawy i porządkowania urządzeń, wyposażenia obiektu oraz gruntów zleceniodawcy w Z.. W praktyce odbywało się to w taki sposób, że pracownicy chętni do uzyskania dodatkowego zarobku, zgłaszali w biurze spółki (...) swoją gotowość do wykonywania oprócz czynności z umowy o pracę, także prac w ramach umowy zlecenia ze spółką (...) sp. z o.o. Z osobami, które zasygnalizowały chęć pracy w ramach umowy zlecenia kontaktował się D. W. – pracownik spółki (...) S.A. zatrudniony na stanowisku kierownika ds. logistyki wewnętrznej – i to on reprezentował spółkę (...) sp. z o.o. jako zleceniodawcę przy zawieraniu umów zlecenia. Na podstawie umów zlecenia zleceniobiorcy wykonywali inne czynności niż te, jakie mieli wykonywać z tytułu umowy o pracę. Zlecenie wykonywali w innych godzinach niż pracę z tytułu umowę o pracę, każdorazowo jednak zlecenie było wykonywane w tym samym miejscu, gdzie czynności wynikające z umowy o pracę tj. na terenie zakładu produkcyjnego w Z.. D. W. – pracownik spółki (...) S.A. nie tylko reprezentował spółkę (...) sp. z o.o. przy zawieraniu umów zlecenia, ale także to on był odpowiedzialny za bieżące koordynowanie prac zleceniobiorców, wyznaczanie im czynności i nadzór nad nimi. Z kolei pracę zatrudnionych osób wynikającą z umów o pracę ze spółką (...) S.A. nadzorowała B. L. (zeznania D. W. – k. 220-226 a.s., zeznania Z. W. – k. 357-363 a.s.).

Praktyką zatrudnienia na umowę zlecenia przez spółkę (...) sp. z o.o. objęto wielu pracowników spółki (...) S.A., w tym m.in. P. C., D. C., S. M., D. P. M. R., J. K., A. K. i J. N..

P. C. został zatrudniony w spółce (...) S.A. na podstawie umowy od dnia 13 maja 2019 r. jako pracownik produkcji, a od 1 marca 2023 r. jako młodszy aparatowy. Z kolei dla spółka (...) sp. z o.o. wykonywał zlecenie od 4 stycznia 2021 r. (umowy o prace – k. 170-174 a.s., umowy zlecenia – k.176-185 a.s.). (...) S.A. z tytułu umowy o pracę zgłosiła P. C. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 13 maja 2019 r. Zaś z tytułu umowy zlecenia spółka (...) sp. z o.o. zgłosiła go do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 4 stycznia 2021 r. (bezsporne).

D. P. została zatrudniona przez spółkę (...) S.A. w dniu 18 września 2019 r. jako pracownik produkcji na pełen etat. Z kolei dla spółka (...) sp. z o.o. wykonywała zlecenie w okresach od 4 stycznia 2021 r. do 1 kwietnia 2021 r. (umowy o pracę – k. 98-102 a.s., umowy zlecenia – k. 105-107 a.s.). (...) S.A. z tytułu umowy o pracę zgłosiła D. P. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 18 września 2019 r. do dnia 31 marca 2021 r. Zaś z tytułu umowy zlecenia spółka (...) sp. z o.o. zgłosiła ją do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 4 stycznia 2021 r. do 1 kwietnia 2021 r. (bezsporne).

S. M. został zatrudniony przez spółkę (...) S.A. w okresie od 13 lutego 2020 r. do 27 lutego 2023 r. jako dozorca. Z kolei dla spółka (...) sp. z o.o. wykonywał zlecenie w okresach od 4 stycznia 2021 r. do 1 kwietnia 2021 r. (świadectwo pracy – k. 331 a.s., umowy o pracę i aneksy – k. 332-357 a.s., umowy zlecenia – k. 338-340 a.s.). (...) S.A. z tytułu umowy o pracę zgłosiła S. M. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 13 lutego 2020 r. Zaś z tytułu umowy zlecenia spółka (...) sp. z o.o. zgłosiła go do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 4 stycznia 2021 r. (bezsporne).

D. C. została zatrudniona przez spółkę (...) S.A. w dniu 15 kwietnia 2019 r. jako pracownik produkcji na pełen etat. Z kolei dla spółka (...) sp. z o.o. wykonywała zlecenie od 4 stycznia 2021 r. do 1 kwietnia 2021 r. (umowy o pracę i aneksy – k. 308-314 s., umowy zlecenia – k. 315-324 a.s.). (...) S.A. z tytułu umowy o pracę zgłosiła D. C. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 15 kwietnia 2019 r. jako pracownik produkcji. Zaś z tytułu umowy zlecenia spółka (...) sp. z o.o. zgłosiła ją do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 4 stycznia 2021 r. (bezsporne).

J. N. została zatrudniona przez spółkę (...) S.A. w dniu 8 września 2020 r. jako aparatowy na pełen etat. Z kolei dla spółka (...) sp. z o.o. wykonywała zlecenie od 4 stycznia 2021 r. do 1 kwietnia 2021 r. (umowy o pracę – k. 326-327 a.s., umowy zlecenia – k. 105-107 a.s. (...) S.A. z tytułu umowy o pracę zgłosiła J. N. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 8 września 2020 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. Zaś z tytułu umowy zlecenia spółka (...) sp. z o.o. zgłosiła ją do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 4 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2023 r. (bezsporne).

A. K. została zatrudniona w spółce (...) S.A. od 11 lutego 2021 r. i od tej daty pracodawca zgłosił ją do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, zaś z tytułu umowy zlecenia spółka (...) sp. z o.o. zgłosiła ją do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 marca 2023 r. (bezsporne).

J. K. została zatrudniona przez spółkę (...) S.A. w dniu 16 maja 2019 r. jako pracownik produkcji na pełen etat. Z kolei dla spółka (...) sp. z o.o. wykonywała zlecenie w okresach od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r., od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2022 r., od 1 marca 2023 r. do 31 marca 2023 r., od 1 kwietnia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r. (umowy o pracę – k. 122 a.s., umowy zlecenia – k. 131-134 a.s.). (...) S.A. z tytułu umowy o pracę zgłosiła J. K. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 16 maja 2019 r. Zaś z tytułu umowy zlecenia spółka (...) sp. z o.o. zgłosiła ją tylko do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego (bezsporne).

M. R. została zatrudniona przez spółkę (...) S.A. w dniu 1 października 2019 r. jako młodszy maślarz na pełen etat. Z kolei dla spółka (...) sp. z o.o. wykonywała zlecenie od 4 stycznia 2021 r. (umowy o pracę – k. 137-145 a.s., umowy zlecenia – k. 152-161 a.s.). (...) S.A. z tytułu umowy o pracę zgłosiła M. R. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 1 października 2019 r. Zaś z tytułu umowy zlecenia spółka (...) sp. z o.o. zgłosiła ją do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 4 stycznia 2021 r. (bezsporne).

W okresie od 12 października 2022 r. do 7 listopada 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. przeprowadził kontrolę w spółce (...) S.A. W jej zakres wchodziło:



zbadanie prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego;



ustalenie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu;



prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe;



wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych;



prawidłowość i rzetelność danych przekazanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we wniosku o świadczenie postojowe na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych;



prawidłowość i rzetelność danych przekazanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek złożonego na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Z przeprowadzonej kontroli ZUS sporządził protokół kontroli z dnia 7 listopada 2022 r., w którym stwierdził, że materiał dowody zgromadzony w jej toku wskazuje na powiązania kapitałowo-osobowe oraz przepływy finansowe pomiędzy płatnikiem składek a (...) Sp. z o.o., zaś zapisy umowy dzierżawy wskazują, że faktycznym i finalnym beneficjentem usług świadczonych przez zleceniobiorców zatrudnionych w (...) Sp. z o.o. jest płatnik składek (...) S.A.

W protokole kontroli Zakład stwierdził także, że Stara Mleczarnia jako płatnik składek nie naliczyła składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne za ubezpieczonych z tytułu umów zlecenia zawartych z (...) sp. z o.o., którzy w ramach tych umów świadczyli pracę na jej rzecz, z którą jednocześnie pozostawali w stosunku pracy.

Płatnik składek złożył zastrzeżenia dotyczące ustaleń dokonanych przez organ rentowy w protokole kontroli, które nie zostały uwzględnione przez ZUS (zastrzeżenia do protokołu kontroli – k. 979-993 akt kontroli, informacja o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń – k. 1397-1399 akt kontroli)

W dniu 17 stycznia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie obowiązku złożenia korygujących dokumentów rozliczeniowych, o czym zawiadomił płatnika składek i ubezpieczonych. ZUS wskazał, że na podstawie protokołu kontroli z dnia 7 listopada 2022 r. ustalił, że płatnik składek (...) S.A. nie deklarował składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od przychodu uzyskanego przez ubezpieczonych przez siebie pracowników z tytułu wykonywania przez nich pracy na podstawie umów zlecenia zawartych z (...) sp. z o.o., a wykonywanych na rzecz własnego pracodawcy. Organ rentowy nadmienił, że na dzień sporządzenia zawiadomienia – 17 stycznia 2023 r. – nie zaewidencjonowano w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS skorygowanych dokumentów rozliczeniowych (bezsporne).

W dniu 1 lutego 2023 r. ZUS zawiadomił płatnika o zakończeniu postępowania administracyjnego wskazując m.in., że ustalił, iż w okresie od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2022 r.nie zostały zadeklarowane składki od przychodu ubezpieczonych wymienionych w protokole kontroli, świadczących pracę na rzecz własne pracodawcy (zawiadomienie – k. 1499 akt kontroli ZUS).

Po zakończeniu postępowania administracyjnego organ rentowy, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, w związku z art, 4 pkt 2 lit. a, art. 8 ust. 2a, art. 17 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 i la, art. 20 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 81 ust. 1 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wydał decyzje z 17 lutego 2023 r. o numerach:



(...) – dotyczącą P. C.



(...) – dotyczącą D. C.



(...) – dotyczącą S. M.



(...) – dotyczącą D. P.



(...) – dotyczącą M. R.



(...) – dotyczącą J. K.



(...) - dotyczącą A. K.



(...) – dotyczącą J. N.

We wskazanych decyzjach organ rentowy ustalił podstawy wymiaru składek za ww. pracowników z tytułu ich zatrudnienia u płatnika składek (...) S.A. W podstawie wymiaru składek, oprócz wynagrodzenia osiągniętego z tytułu umowy o pracę, dodatkowo uwzględnione zostały kwoty wynagrodzenia osiągniętego przez wskazanych pracowników w ramach umów zlecenia zawartych ze spółką (...) sp. z o.o. (decyzje – akta kontroli ZUS).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dokumentów znajdujących w aktach kontroli, które zostały ocenione jako wiarygodne. Strony nie kwestionowały ich autentyczności i treści, dlatego to, co z nich wynika, stało się podstawą ustaleń faktycznych. Okoliczności stwierdzone w dowodach z dokumentów w postaci protokołów przesłuchania ubezpieczonych i w protokołach przesłuchania Z. W. i D. W. nie budziły wątpliwości Sądu, co do wiarygodności przesłuchanych osób – jednakże odnosząc się do treści przesłuchania Z. W. – wskazać należy, że Sąd nie podzielił prezentowanej w nich oceny, że zlecone prace remontowe i naprawy prowadzone w zakładzie produkcyjnym w Z. służyły jedynie spółce (...) sp. z o.o. i miały na celu przywrócenie stanu poprzedniego. Gdyby bowiem było tak, jak twierdził Z. W., to przywrócenie stanu poprzedniego wiązałoby się także z podjęciem ponownie prowadzenia działalności produkcyjnej przez ww. spółkę – a tak się nie stało. Spółka (...) sp. z o.o. nie kontynuowała działalności produkcyjnej, a mimo to wyremontowała zakład produkcyjny, działając jednak w ocenie Sądu nie dla siebie, a dla spółki (...) S.A., by umożliwić jej prowadzenie procesu produkcji. W pozostałym zakresie, to co wynika z zeznań świadka D. W. i prezesa obu spółek (...) złożonych również na etapie postępowania przed Sądem, ocenił jako wiarygodne, przyjmując, że w oparciu o informacje stwierdzone w dokumentach możliwe jest ustalenie praktyki w zakresie zatrudnienia pracowników spółki (...) S.A. przez spółkę (...) sp. z o.o. na podstawie umów zlecenia, celem wykonywania przez nich czynności zleconych, których oczekiwała spółka (...) S.A. oraz na wyciągnięcie wniosków dotyczących tego, kto korzystał z pracy tych, którzy takie umowy cywilnoprawne realizowali.

Sąd uznał, że materiał dowody jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i nie kontynuował postępowania dowodowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Istota prowadzonego postępowania w zakresie obejmującym decyzje dotyczące P. C., D. C., S. M., D. P., M. R., J. K., A. K. i J. N., sprowadzała się do oceny prawidłowości zakwestionowania przez organ rentowy umów zlecenia zawartych przez te osoby z (...) sp. z o.o. Zdaniem ZUS, ubezpieczeni zatrudnieni na podstawie umowy o pracę w odwołującej się spółce (...) S.A., realizując zadania wykonywane na podstawie umów zlecenia zawartych ze spółką (...) sp. z o.o., w rzeczywistości wykonywali pracę na rzecz spółki (...) S.A., będącej ich pracodawcą. O powyższym miało świadczyć to, że obie spółki są ze sobą powiązane osobą prezesa zarządu, nadzór nad zleceniobiorcami (...) sp. z o.o. sprawował pracownik spółki (...) S.A., jedynym źródłem przychodu spółki (...) sp. z o.o. był czynsz dzierżawny płacony przez spółkę (...) S.A., a zatem wynagrodzenie zleceniobiorców spółki (...) sp. z o.o., finansowane było ze środków ich pracodawcy – spółki (...) S.A.

Wobec powyższego organ rentowy uznał, że beneficjentem pracy zleceniobiorców jest ich pracodawca Stara Mleczarnia, gdyż to faktycznie na jego rzecz wykonywane były umowy zlecenia. W oparciu o tę okoliczność organ rentowy wywodził, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 8 ust. 2a ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zasadność zastosowania ww. przepisu zanegował płatnik składek (...) S.A. a jego stanowisko, wsparła także spółka (...) sp. z o.o. – mająca status zainteresowanego w niniejszym postępowaniu sądowym. Ww. podmioty stały na stanowisku, że korzyści z prac zleconych pracownikom odniosła wyłącznie ta spółka, ponieważ wykonanie zlecenia miało na celu przywrócenie stanu poprzedniego zakładu (...) Sp. z o.o., zatem nie jest to korzyść dla spółki (...) S.A.

Sporny przepis art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2022r., poz. 109), zwanej dalej ustawą systemową stanowi, że za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Na gruncie cytowanego przepisu w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony został pogląd, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach dodatkowej umowy z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (por. np. uchwałę z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46 oraz wyrok z 11 maja 2012 r., I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, LEX nr 585727 oraz z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266).

W orzeczeniach tych Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy, w tym na wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która wymienioną umowę zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 13 lutego 2014 r., I UK 323/13, OSNP 2015 nr 5, poz. 68).

Omawiany przepis został wprowadzony do porządku prawnego od dnia 30 grudnia 1999r., a poprzedzał go art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (tekst jedn. Dz. U. z 1995r., Nr 65, poz. 333 ze zm.) mówiący o tym, że dochód z tytułu wykonywania umowy zawartej ze zleceniodawcą, u którego osoba wykonująca umowę jest równocześnie pracownikiem, traktuje się w zakresie ubezpieczeń społecznych jako wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, niezależnie od okresu, na który umowa była zawarta oraz wymiaru czasu pracy w ramach stosunku pracy. W tamtym stanie prawnym Sąd Najwyższy traktował dodatkowe umowy zawierane z pracownikami zatrudnionymi w pełnym wymiarze czasu pracy, przewidujące wykonywanie po godzinach pracy tego samego rodzaju, co określony w umowie o pracę jako umowy uzupełniające umowę o pracę z konsekwencją łącznego traktowania przychodów jako podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 1994 r., I PZP 13/94, OSNAPiUS 1994/3/39).

Nowością, w odniesieniu do stanu prawnego poprzednio obowiązującego, jest uzupełnienie stanów faktycznych podległych regulacji art. 8 ust. 2a ustawy systemowej o takie, w których pracownik zawiera umowę cywilną z podmiotem powiązanym z pracodawcą w ten sposób, że w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy (art. 8 ust. 2a in fine). Interpretowanie rationis legis tej regulacji jako przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom i doszukiwanie się zamiaru unikania świadczeń na fundusze ubezpieczeń społecznych jest uzasadnione, jednak zobiektywizowana treść tego przepisu wyraźnie się od nich odrywa. Jak zaakcentował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. ( I UK 182/16, Lex nr 2279009), przy stosowaniu tego przepisu nie ma znaczenia zamiar obejścia prawa przez pracodawcę (płatnika), pracownika lub stronę umowy cywilnej, trzecią dla tego stosunku, lecz istotne jest zaistnienie zdarzeń opisanych w hipotezie, zgodnie z którą pracodawca, na którego rzecz pracownik wykonuje pracę na podstawie umowy zawartej z podmiotem trzecim, pozostaje z tym pracownikiem w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tego pracownika ubezpieczeniami społecznymi na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy. Tak też definicja ustalona w art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej określa płatnika składek jako pracodawcę w stosunku do pracowników oraz jako jednostkę organizacyjną lub osobę fizyczną pozostającą z inną osobą w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi. To właśnie powiązanie ze względu na wykonywanie przez jego pracownika cudzej umowy cywilnej czyni go płatnikiem składek w sposób określony w art. 18 ust. 1a tej ustawy.

Ze względu na posłużenie się w art. 8 ust. 2a ustawy szerokim pojęciem "pracownik", stosunek pracy łączący pracodawcę z pracownikiem stanowi wyłączny tytuł ubezpieczenia, który pochłania dodatkowy stosunek cywilnoprawny. Osoba wykonująca pracę na rzecz swego pracodawcy na podstawie umów cywilnych podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu jako pracownik i na tym kwestia jej ubezpieczenia się wyczerpuje ( wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 marca 1997 r., I PKN 43/97, OSNAPiUS 1997/24/494, z dnia 3 kwietnia 2014 r., II UK 399/13, niepubl. i z dnia 6 lutego 2014 r., II UK 279/13, niepubl.). Nie powstaje również problem zbiegu ubezpieczeń regulowany w art. 9. W teorii nazywane jest to rozszerzeniem definicji pracownika. Uznaje się, że w przepisie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej pojęcie pracownika jest rozszerzone na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy pracę na rzecz swojego pracodawcy. Także w zakresie tej sfery aktywności wykonujący umowę cywilnoprawną uznawany jest - na potrzeby ubezpieczeń społecznych – za pracownika tego właśnie pracodawcy i pracodawca jest płatnikiem składek z tego tytułu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, niepubl., z dnia 11 maja 2012r., I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117, z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266, z dnia 18 marca 2014 r., II UK 449/13, niepubl. i z dnia 3 kwietnia 2014 r., II UK 399/13, niepubl.).

Kluczowe jest jednak, aby osoba będąca pracownikiem, związana stosunkiem pracy z danym pracodawcą, jednocześnie świadczyła na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej. Przez wykonywanie pracy „na rzecz” pracodawcy w rozumieniu powołanego przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej należy rozumieć „uzyskiwanie” przez pracodawcę „pracy”, w tym znaczeniu, że musi istnieć bezpośredni związek między korzyścią pracodawcy, która jest wymierna i związana z realizacją celów statutowych, a pracami wykonywanymi przez jego pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z innym podmiotem ( uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 259/09 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2010 r., I UK 54/09).

Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 18 grudnia 2012 r. (III AUa 1031/12) odnosząc się do zwrotu „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy” wskazał, że występujący w art. 8 ust. 2a ustawy zwrot „działać na rzecz” został użyty we wskazanym przepisie w innym znaczeniu niż w języku prawa, w którym działanie „na czyjąś rzecz” może się odbywać w wyniku istnienia określonej więzi prawnej czy stosunku prawnego. Stosunkiem prawnym charakteryzującym się działaniem na rzecz innego podmiotu jest stosunek pracy, do którego istotnych cech należy działanie na rzecz pracodawcy. Również wykonujący zlecenie „działa na rzecz zleceniodawcy”. W kontekście przepisu art. 8 ust. 2a ustawy zwrot ten opisuje zatem sytuację faktyczną, w której należy zastosować konstrukcję uznania za pracownika. Jest nią istnienie trójkąta umów, tj.:

1.  umowy o pracę,

2.  umowy zlecenia między pracownikiem a osobą trzecią i

3.  umowy o podwykonawstwo między pracodawcą i zleceniodawcą.

Pracodawca w wyniku umowy o podwykonawstwo przejmuje w ostatecznym rachunku rezultat pracy wykonanej na rzecz zleceniodawcy, przy czym następuje to w wyniku zawarcia umowy zlecenia/świadczenia usług z osobą trzecią oraz zawartej umowy cywilnoprawnej między pracodawcą i zleceniodawcą (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 23 lutego 2017 r., III AUa 838/16).

Na tle analizowanego przepisu, w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego wypracowana została linia orzecznicza odnosząca się m.in. do stosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sprawach, w których występują powiązania kapitałowo-organizacyjne między pracodawcą a zleceniodawcą wykonującym umowę zlecenia (inną umowę cywilnoprawną) zawartą z pracodawcą przy wykorzystaniu pracowników pracodawcy. Jej podsumowania dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z 8 maja 2025 r. (II USKP 74/24), przypominając kilka dotychczas rozpoznanych spraw, w których taka problematyka była analizowana. W podsumowaniu stwierdził, że dotychczasowe orzecznictwo zasadza się jednak dalej na korzyści pracodawcy (przyjęciu, że pracodawca jest beneficjentem pracy zleconej przez osobę trzecią), a wpisuje się to w ten nurt orzecznictwa, w którym przyjmuje się, że dla zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej wystarczające byłoby ustalenie, że "pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika - zleceniobiorcę". O tym zaś miałoby decydować to, dla kogo rzeczywiście praca jest świadczona i kto uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266; z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z dnia13 lutego 2014 r., I UK 323/13, OSNP 2015 Nr 5, poz. 68; z dnia 24 marca 2015 r., II UK 184/14, OSNP 2017 Nr 2, poz. 21; z dnia 18 marca 2014 r., II UK 449/13, LEX nr 1451362; z dnia 9 lipca 2020 r., III UK 356/19; LEX nr 3169294 oraz z dnia 8 października 2020 r., III UK 376/19, LEX nr 3146827).

Praca wykonywana na rzecz pracodawcy to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez pracownika wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Z punku widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2017 r., II UK 693/15, LEX nr 2238708). W wyroku z dnia 13 lutego 2014 r. I UK 323/13).

W uchwale z dnia 26 sierpnia 2021 r., III UZP 6/21 (OSNP 2022 nr 1, poz. 7; OSP 2022 nr 4, poz. 36) Sąd Najwyższy stwierdził, że finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że dla stwierdzenia, że dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy konieczne jest ustalenie, czy wykonywana jest praca określonego rodzaju dla pracodawcy, czy dana osoba podlega poleceniom pracodawcy oraz czy osoba ta otrzymuje od pracodawcy wynagrodzenie za czynności, które dla niego wykonuje na jego polecenie. Skoro zaś tytuł ubezpieczenia społecznego jest pochodną istnienia ważnego stosunku cywilnoprawnego, to o rozszerzonym pracowniczym tytule ubezpieczenia społecznego można mówić tylko w przypadku finansowania przez pracodawcę wynagrodzenia wypłacanego przez osobę trzecią jego pracownikom, za czynności wykonywane przez nich dla tego pracodawcy. Tym samym finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Z punktu widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. W takim przypadku pracodawca - w sensie organizacyjnym - jest odbiorcą pracy swoich pracowników, a w sensie prawnym - nabywcą zamówionej przez siebie usługi. Natomiast w odwrotnym przypadku, gdy pracodawca sprzedaje usługi innemu podmiotowi, które wykonują jego pracownicy, nie ma zastosowania norma z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy na wstępie zaznaczyć należy, że odwołująca się spółka (...) podnosiła, że organ rentowy nie ustalił okoliczności faktycznych, z których można wysnuć wniosek, że czynności P. C., D. C., S. M., D. P., M. R., J. K., A. K. i J. N., wykonywane na podstawie umów zlecenia, w istocie przynosiły korzyść pracodawcy (...) S.A., a w szczególności ani w zaskarżonej decyzji jak i w protokole kontroli nie wskazał jakie konkretne dowody doprowadziły do takiego uznania, ani nie wskazał wartości rzekomo uzyskanej korzyści lub mienia.

W ocenie Sądu, tak konstruowana przez odwołującą się spółkę argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ rentowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy – znalazło to odzwierciedlenie w szczegółowo opracowanym protokole kontroli oraz następnie w uzasadnieniu skarżonych decyzji. Pomimo, że we wskazanych dokumentach rzeczywiście brakło wyraźnego wyartykułowania na czym polegała osiągana z pracy zleceniobiorców spółki (...) sp. z o.o. korzyść dla spółki (...) S.A., to okoliczność ta sama w sobie nie niweczy prawidłowości i wszechstronności dokonanych przez organ ustaleń. Ostatecznie, to rzeczą Sądu jest zbadanie prawidłowości podstaw faktycznych zaskarżonych decyzji i dokonanie ich subsumpcji. W konsekwencji po analizie materiału dowodowego Sąd uznał, że zasadnym jest twierdzenie ZUS, że w ramach zawartych ze spółką (...) sp. z o.o. umów zlecenia, zleceniobiorcy: P. C., D. C., S. M., D. P., M. R., J. K., A. K. i J. N., świadczyli w istocie pracę na rzecz swojego pracodawcy (...) S.A.

Sąd dostrzegając niepełną argumentację organu rentowego nakreśloną dla wsparcia ww. wniosku – co zarzucała odwołująca się spółka, podnosząc brak wskazania jaką konkretnie wymierną korzyść odniosła z pracy zleceniobiorców – za konieczne uznał wskazanie wprost, że wymiernym efektem pracy zleceniobiorców dla spółki (...) S.A. była możliwość prowadzenia zarobkowej działalności gospodarczej poprzez realizację przedmiotu tej działalności – zgodnie z danymi ujawnionymi w KRS – czyli możliwość przetwórstwa mleka i wyrób serów.

Bez pracy ww. zleceniobiorców możliwość taka byłaby w praktyce niemożliwa, ponieważ to nakładem ich wysiłku, zaangażowania i determinacji nieruchomości zlokalizowane w Z., a wchodzące w skład przedsiębiorstwa – będącego przedmiotem dzierżawy pomiędzy obiema spółkami – zostały przywrócone do stanu użyteczności pozwalającej na rozpoczęcie w nich produkcji w sposób efektywny i odpowiadający potrzebom spółki.

Świadczą o tym zeznania Z. W., z których jednoznacznie wynika po pierwsze to, jaki był cel powstania spółki (...) S.A. Z. W. wskazał wprost, że zawiązano ją po to, by kontynuowała pod inną firmą działalność mleczarską, którą dotychczas prowadziła spółka (...) sp. z o.o. Prowadzenie tej działalność przez spółkę (...) S.A. było zatem jej celem, a jednocześnie powodem istnienia.

Nadto, z zeznań Z. W. wynika także, że kontynuowanie produkcji przez spółkę (...) S.A. w zakładzie oddalonym od Z. o kilkadziesiąt kilometrów – który w początkowym etapie funkcjonowania dzierżawiła – było uciążliwe dla jej pracowników, albowiem generowało konieczność pokonywania odległej trasy w celu dojazdu do pracy, a to z kolei oznaczało dla spółki niemożność stworzenia wokół tego zakładu w dłuższej perspektywie stałego zespołu pracowników. Z. W. wspomniał także o niedostosowaniu dzierżawionego zakładu do profilu produkcji prowadzonej przez spółkę, co powodowało, że zachodziła konieczność podejmowania nadprogramowych w czynności.

W kontekście powyższego wskazać należy, że Sąd nie podziela stanowiska odwołującej się, w którym zaprzecza ona, że bez użytkowania zakładu w Z. działalność produkcyjna mogłaby być przez nią kontynuowana, co byłoby możliwe właśnie w ramach wydzierżawianego zakładu. Przytoczone wyżej okoliczności – wynikające wprost z twierdzeń Z. W., który spontanicznie przedstawił chronologię zdarzeń i motywację dla podejmowanych czynności – temu przeczą i stoją w opozycji do narracji, jaką obecnie w odwołaniu i w ocenie Sądu – jedynie na potrzeby toczącego się postępowania – kreuje pełnomocnik spółki.

Mając zatem na uwadze to co zeznał Z. W., zarówno o przyczynach powstania spółki jak i uciążliwościach prowadzenia przez nią produkcji w oddalonym o kilkadziesiąt kilometrów zakładzie, wskazać należy, że w ogóle dalszy cel istnienia spółki i jednocześnie możliwość kontynuowania przez nią działalności były podporządkowane potrzebie znalezienia innego miejsca do prowadzenia produkcji niż wydzierżawiany zakład – a jak zeznał Z. W. – w bliskiej okolicy nie było obiektów do tego się nadających – co oznaczało w praktyce, że spółka nie miała wyboru i chcąc kontynuować działalność musiała użytkować zniszczony pożarem zakład w Z..

Powyższe prowadzi do wniosku, że to właśnie spółka (...) miała interes w tym, by zakład w Z. był zdatny do użytku, bez tego niemożliwym byłoby efektywne realizowanie przez nią przedmiotu działalności, a to sprowadzałoby się do zaprzeczenia celowości dalszego jej istnienia. Z tego więc wywodzić należy, że przywrócenie w zakładzie produkcyjnym w Z. możliwości prowadzenia produkcji było dla tej spółki kluczowe i stanowiło dla niej wymierną korzyść rozumianą jako możliwość funkcjonowania na rynku, prowadzenie produkcji, a poprzez to działalności zarobkowej.

W kontekście powyższego za niezasadne należy więc uznać twierdzenia pełnomocnika odwołującej się spółki, który wskazywał, że to spółka (...) sp. z o.o. jest wyłącznie beneficjentem pracy zleceniobiorców, skoro uzyskała korzyść w postaci doprowadzenia jej mienia do stanu jak sprzed pożarów. W ocenie Sądu zasadnym jest odwrócenie tej prezentowanej przez pełnomocnika spółki optyki, co doprowadzić powinno do konstatacji, że wskazywana korzyść po stronie spółki (...). Sp. z o.o. rzeczywiście zaistniała, jednak nie jest ona końcowym efektem pracy zleceniobiorców, a jedynie efektem pośrednim, który należy rozpatrywać jako skutek tego, że spółka (...) S.A. była na tyle zdeterminowana do rozwoju działalności, że chciała prowadzić produkcję w zakładzie w Z.. W ocenie Sądu analizę tego, kto jest ostatecznym beneficjentem pracy zleceniobiorców należy prowadzić także w aspekcie czynnika ludzkiego w postaci pracowników (...) S.A., ma on niebagatelne znaczenie, ponieważ to właśnie m.in. chęć posiadania pracowników z okolicy zakładu w Z. determinowała chęć przeniesienia produkcji z powrotem w to miejsce. Oczywiste jest także, że dla samych pracowników możliwość stabilnego zatrudnienia w zakładzie zlokalizowanym blisko miejsca zamieszkania był dodatkowym atutem. Kwestia ta zdaniem Sądu wpłynęła na ich chęć i zaangażowanie w pracę nad odrestaurowaniem zakładu produkcyjnego po pożarze. Nie czyniliby tego tak ochoczo, gdyby celem tego było jedynie posprzątanie i wyremontowanie nieruchomości z korzyścią dla jej właściciela. Nie zachęcały do tego kwoty wynagrodzenia otrzymywane za wykonanie zlecenia, jak wynika z załączonych do akt kontroli dokumentów nie były to wysokie stawki. Tym co motywowało zleceniobiorców, oprócz dodatkowego zarobku, była perspektywa przywrócenia zakładu do stanu sprzed pożaru rozpatrywana przez pryzmat możliwości prowadzenia procesu produkcji przez pracodawcę, co gwarantowało mu zarobek, a pracownikom zatrudnienie i wynagrodzenie. Także zatem w tym aspekcie rozważając kwestię beneficjenta ostatecznego, zdaniem Sądu na pierwszy plan wysuwa się korzyść związana z możliwością prowadzenia produkcji przez spółkę (...) S.A., a nie jedynie korzyść pośrednia – tj. sam stan odrestaurowania nieruchomości. Innymi słowy, gdyby nie chęć prowadzenia działalności przez (...) S.A. akcentowany efekt w postaci remontu i uporządkowaniu należącego do spółki (...) sp. z o.o. terenu i budynków, w ogóle wówczas by nie nastąpił. Spółka (...) – nie miała żadnego innego powodu, by remontować budynek – sama nie prowadziła przecież działalności produkcyjnej, nie miała na to środków finansowych, środków tych nie miała także na kompleksowy remont przy użyciu usługodawców zewnętrznych, jedynym jej partnerem biznesowym w tamtym czasie (jedynym klientem, z którego generowała przychód) była spółka (...) S.A. i to jej istnienie oraz cel, w jakim została powołana, były motorem napędowym wszelkich prac remontowych w zakładzie w Z., a ona ich ostatecznym beneficjentem.

Okoliczność powyższa zdaniem Sądu wybrzmiewa także z zeznań Z. W., który wskazał, że prace remontowe i porządkowe odbywały się w ścisłym porozumieniu pomiędzy spółkami i z uwzględnieniem potrzeb spółki (...) S.A. Jest to oczywiste, ponieważ spółka (...) sp. z o.o. była właścicielem obiektu – nie dziwi zatem jej udział w zakresie ww. czynności. Z kolei okoliczność, że podmiot nie będący właścicielem obiektu restaurowanego, tj. (...) S.A. – był dopuszczony do rozmów o kwestiach remontu, a właściciel respektował jego uwagi, potrzeby w procesie przywracania obiektu do stanu użyteczności – wskazuje na to, że prace remontowe były prowadzone dla tej właśnie spółki, skoro w procesie prac uwzględnianie były jej potrzeby i wytyczne.

Kolejną okolicznością, która potwierdza wniosek, że to odwołującej się spółce należy nadać przymiot końcowego odbiorcy prac zleceniobiorców, jest to, że do koordynowania ich prac została wyznaczona osoba zatrudniona w spółce (...) S.A. D. W. pełnił w niej funkcję kierownika ds. logistyki, jednak jak wskazał nie podlegał nikomu w procesie nadzoru nad pracami zleceniobiorców. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że jako kierownik zajmował stanowisko samodzielne, a jednocześnie w związku z tym, a także z uwagi na to, że uprzednio przez wiele lat był pracownikiem (...). Sp. z o.o. – znał potrzeby spółki (...) S.A. i miał kompetencje do samodzielnego przydzielania zleceniobiorcom czynności. Jednocześnie zauważyć należy, że materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że to zatrudniająca zleceniobiorców spółka (...) sp. z o.o. wytyczała im zakres działania i kontrolowała rezultat. Poza formalnym posiadaniem wobec nich statusu zleceniodawcy i wynagradzaniu ich za wykonanie zlecenie nie przejawiała aktywności, która świadczyłaby o tym, że skoro wedle umowy zlecenie wykonują na jej rzecz, to jej nadzorowi podlegają. Okoliczności faktyczne sprawy wskazują przeciwnie, pomimo że zleceniobiorcy formalnie byli zatrudnieni przez spółkę (...) sp. z o.o. – podlegali nadzorowi osoby związanej ze spółką (...), co świadczy o tym, że realizowali jej potrzeby i w zakresie sposobu realizacji zlecenia pozostawali pod faktycznym kierownictwem jej kierownictwem, czyli kierownictwem swojego pracodawcy.

Sąd dostrzega – podnoszony przez odwołującą się spółkę – element stanu faktycznego wskazujący na to, że osoby będące jednocześnie pracownikami i zleceniobiorcami nie wykonywały na rzecz zatrudniających je podmiotów takich samych prac. W ramach stosunku pracy zatrudnione osoby w zakładzie produkcyjnym w Z. wykonywały czynności ściśle podporządkowane przedmiotowi działalności spółki – tj. pracowały przy wyrobie serów. Z kolei w ramach zlecenia prowadziły prace porządkowe i remontowe na terenie tego zakładu. Zdaniem pełnomocnika spółki (...) S.A. okoliczność ta nie pozwala za przyjęciem koncepcji, że przepis art. 8 ust. 2a ustawy systemowej ma zastosowanie. Odnosząc się do tego, należy w tym miejscu ponownie podkreślić, że przepis art. 8 ust. 2a nie pozostawia wątpliwości co do tego, że obejmuje on swoją dyspozycja wszystkie umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, o ile w ramach takiej umowy ubezpieczony wykonuje prace na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Wykładnia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej nie budzi w tym zakresie wątpliwości interpretacyjnych ani nie prowadzi do rozbieżności w orzecznictwie. Pojęcie „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy”, o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej obejmuje wykonywanie umowy zlecenia lub innej umowy oświadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą prowadzącym np. sprzedaż towarów jego pracodawcy, z którym przedsiębiorca ten powiązany jest osobowo lub kapitałowo, także wtedy, gdy zakres obowiązków wynikających z umowy zlecenia jest odmienny od obowiązków objętych umową o pracę, a miejsce wykonywania umowy zlecenia znajduje się poza miejscem świadczenia umowy o pracę”.

Na uwzględnienie nie zasługuje także stanowisko pełnomocnika odwołującej się spółki, w którym prezentował zapatrywanie, że skoro spółki faktycznie nie prowadzą działalności gospodarczej o tożsamym profilu, albowiem spółka (...) sp. z o.o. de facto zaprzestała działalności produkcyjnej i czerpie korzyść majątkową jedynie z dzierżawy przedsiębiorstwa, to sytuacja ta również wyklucza zastopowanie przepisy art. 8 ust. 2a ww. ustawy. W ocenie Sądu okoliczność ta, podnoszona przez stronę odwołującą się, nie ma przesądzającego znaczenia, a w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że nie tylko bez względu na rodzaj wykonywanych przez pracownika czynności wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią, ale – co istotne w kontekście omawianej kwestii – także niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią (zob. wyroki: z dnia 7 lutego 2017 r., II UK 693/15, LEX nr 2238708 czy z dnia 3 października 2017 r., II UK 488/16, LEX nr 2361596).

Analizując okoliczności faktyczne sprawy stwierdzić należy, że ta ostatnia ww. przesłanka, polegająca na finansowaniu przez pracodawcę pracy zleceniobiorców, w realiach sprawy zaistniała. Pomimo, że na jej gruncie pracodawca (...) S.A. i podmiot trzeci spółka (...) sp. z o.o. skonstruowały umowę dzierżawy, która tworzyła wrażenie, że pracodawca nie korzysta z efektu pracy zleceniobiorców podmiotu trzeciego, bo de facto nie jest stroną umowy zlecenia, to za odmiennym przyjęciem przemawia jednak okoliczność, że pracodawca – uiszczając wynikający z umowy czynsz dzierżawny – finansował wynagrodzenie zleceniobiorców spółki (...) sp. z o.o. Spółka ta, jako że nie prowadziła działalności produkcyjnej, nie pozyskiwała żadnych innych środków finansowych, jak tylko te otrzymane z tytułu dzierżawy od spółki (...) S.A. Oczywisty jest zatem wniosek, że wynagrodzenie wypłacane zleceniobiorcom przez spółkę (...) sp. z o.o. pochodziło z tych właśnie środków, co oznacza że w praktyce finansowała je spółka (...) S.A.

Oznacza to, że podstawę do opłacania przez zleceniodawcę umów zlecenia stanowiła zawarta przez niego, z pracodawcą tych zleceniobiorców, umowa dzierżawy. Bez wątpienia zatem, w przedmiotowej sprawie występuje konstrukcja, charakteryzowanego wcześniej trójkąta umów w świetle brzmienia cytowanego art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, w której pracodawca (...) S.A. finansował wynagrodzenie zleceniodawców (...) sp. z o.o. i przede wszystkim, o czym była już mowa wcześniej, w ostatecznym rachunku przejmował rezultat ich pracy. Pełnomocnik odwołującej się spółki nie podważył zasadności tego wniosku, pomimo że akcentował, iż możliwość korzystania przez spółkę (...) S.A. ze zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie jest jej korzyścią, a wyłącznie uprawnieniem wynikającym z umowy dzierżawy. Sąd tak kategorycznego stanowiska nie podziela i, o ile zgadza się co do tego, że użytkowanie przedmiotu dzierżawy było uprawnieniem wynikającym z umowy, do której zawarcia doszło pomiędzy spółkami, to za konieczne uznaje, by dodać, że jednocześnie korzyścią dla spółki (...) – wynikającą z pracy zleceniobiorców – była możliwość realizowania tego uprawienia, poprzez użytkowanie wyremontowanego, uporządkowanego i w efekcie zdatnego do prowadzenia działalności zakładu produkcyjnego przystosowanego do jej potrzeb, a to w ostatecznym rozrachunku sprowadzało się do możliwości prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i warunkowało celowość jej istnienia.

Zasadnym jest także wspomnieć, że choć na potrzeby zastosowania przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej istotne jest tylko i wyłącznie, czy beneficjentem pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej jest pracodawca, to również powiązanie kapitałowe zachodzące pomiędzy osobą trzecią a pracodawcą, który w sposób pośredni finansuje wynagrodzenie pracownika realizującego pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej jest okolicznością przemawiającą za koniecznością zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy. W rozpatrywanej sprawie Z. W. jest (...) S.A., ma prawo do jej samodzielnego reprezentowania jako prezes zarządu, taki sam status – udziałowca i prezesa zarządu przynależy mu w spółce (...) sp. z o.o. Choć nie jest to kwestia przesądzająca o zasadności decyzji wydanych przez organ rentowy, to nie należy pomijać faktu, że był i jest osobą łączącą obie działalności prowadzone w ramach ww. spółek.

Zważywszy na całokształt powyższych rozważań, Sąd przyjął, że przepis art. 8 ust. 2a ustawy systemowej ma zastosowanie w rozpatrywanych sprawach z uwagi na to, że beneficjentem prac wykonywanych przez ubezpieczonych na podstawie umów zlecenia była (...) S.A. i to ona, jako płatnik, powinna odprowadzić składki od przychodu, który ubezpieczeni uzyskali w poszczególnych miesiącach zarówno w ramach umów o pracę zawartych ze spółką, jak i na podstawie umów zlecenia podpisanych ze spółką (...) sp. z o.o.

Uwzględniając wskazane argumenty, Sąd oddalił odwołania spółki (...) S.A. od wszystkich zaskarżonych decyzji na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W rozpatrywanej sprawie stroną przegrywającą jest odwołująca się spółka (...) S.A., zatem to ona jest zobowiązana do zwrotu organowi rentowemu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ustalając ich wysokość miał na uwadze przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia wyniosły one:



w sprawie P. C., w której wartość przedmiotu sporu to 12.344, 68 zł – 3.600,00 zł;



w sprawie M. R., w której wartość przedmiotu sporu to 7.612,85 zł – 1.800,00 zł;



w sprawie A. K., w której wartość przedmiotu sporu to 5.192,2 zł – 1.800,00 zł;



w sprawie J. N., w której wartość przedmiotu sporu to 1.622,49 zł – 900,00 zł;



w sprawie J. K., w której wartość przedmiotu sporu to 179,69 zł – 90,00 zł;



w sprawie D. P., w której wartość przedmiotu sporu to 365,36 zł – 90,00 zł;



w sprawie D. C., w której wartość przedmiotu sporu to 5.821,05 zł – 1.800,00 zł;



w sprawie S. M., w której wartość przedmiotu sporu to 1.168, 20 zł – 270,00 zł, a więc łącznie 10.350,00 zł.

Renata Gąsior