Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 roku w Warszawie

sprawy J. T. oraz (...) sp. z o.o. w W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W.

o wznowienie postępowania

na skutek odwołania J. T. oraz (...) sp. z o.o. w W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 20 lutego 2024 roku nr (...)

1.  oddala odwołania,

2.  zasądza od J. T. oraz (...) sp. z o.o. w W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w W. kwoty po 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Renata Gąsior

UZASADNIENIE

(...) sp. z o.o. z siedzibą w W. i J. T. w dniu 19 marca 2025 r. złożyli odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 20 lutego 2024 roku, nr (...), wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji oraz decyzji ZUS z dnia 4 października 2019 r., nr (...) i ustalenie, że od 1 grudnia 2018 r. podstawę wymiaru zasiłku stanowi kwota uzgodnionego umownie wynagrodzenia, tj. 6.400,00 zł brutto oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego oraz kwocie łącznie 34 zł pokrytej z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictw, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji strona odwołująca się zarzuciła nieprzeprowadzenie postępowania administracyjnego i nieustalenie, na jakie nowe fakty i dowody powołała się strona oraz niezastosowanie przepisów art. 83a ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 83a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mimo istnienia podstaw do zastosowania wywiedzionej z nich normy prawnej.

Odwołujący się wskazali, że zaskarżona decyzja jest rażąco wadliwa. Przede wszystkim organ nie powołał żadnej podstawy prawnej jej wydania. Nie wiadomo, na jakim zatem przepisie prawnym organ w ogóle oparł swoją kompetencję do wydania tego rodzaju decyzji. Nie mógł nim być art. 61a KPA zresztą nie powołany przez organ w petitum zaskarżonej decyzji, ponieważ nie istnieje uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania i organ takiej nie wskazał. Kiedy organ wskazuje, że „przedmiotowy wniosek został złożony w celu wzruszenia postępowania”, to konstatuje jedynie prosty fakt, który ma swoją podstawę prawną w przepisach powołanych jako podstawa złożonego wniosku, wyposażających stronę właśnie dokładnie do „wzruszenia postępowania”, jeśli wyłonią się nowe fakty i dowody nieznane pierwotme organowi, a „decyzja określająca zobowiązanie” jest korzystna dla strony. Przy tym, wreszcie, organ dowolnie zmienił podstawę prawną z podstawy prawnej wskazanej we wniosku, tj. art. 83a ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 83a ust. 1 u.s.u.s. na art. 83a ust. 1 u.s.u.s., a zatem orzekł o innym przedmiocie postępowania, niż przedmiot postępowania zakreślony wnioskiem.

Zdaniem strony odwołującej się, w tej sytuacji zaskarżona decyzja jako rozstrzygnięcie dowolne, jedynie dla pozoru wymieniające jakieś przepisy, niewątpliwie wymaga uchylenia. Jednocześnie postępowanie administracyjne powinno zostać przeprowadzone i dopiero w ramach tego postępowania organ, a aktualnie sąd, mogą rozstrzygnąć, jakie znaczenie przypisać dowodom przedstawionym przez stronę. Nie może być wątpliwości, że jako, że zaistniały one po wydaniu decyzji z dnia 4 października 2019 r., nr (...) , to są dowodami nowymi, bo nie były brane przez organ pod uwagę przed wydaniem tej decyzji i nie wyznaczyły w żaden sposób przedmiotu sprawy, ani nie wpłynęły na rozstrzygnięcie (odwołanie z dnia 19 stycznia 2024 r. – k. 3-4 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od odwołujących na rzecz organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zdaniem organu rentowego przedłożone we wniosku z dnia 22 stycznia 2024 r. (data wpływu do Zakładu 24 stycznia 2024 r.) wyjaśnienia nie wnoszą nowych dowodów oraz okoliczności przemawiających za wznowieniem postępowania, ponadto nie są to dowody, które powstały przed dniem wydania ostatecznej (prawomocnej) decyzji. Ponadto przedmiotowy wniosek został złożony w celu wzruszenia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu. Organ rentowy wskazał, że brak jest również podstaw do zastosowania art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jednakże wzruszenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a. może dotyczyć tylko decyzji, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Sprawy dotyczące podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie mają takiego charakteru (odpowiedź na odwołanie z 3 kwietnia 2024 r. – k. 9-10 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w dniu 4 października 2019 r. wydał decyzję znak: (...)- (...), nr (...) stwierdzającą, że od 1 grudnia 2018 r. podstawę wymiaru składek J. T. (poprzednio J. T.) zatrudnionej u płatnika (...) Sp. z o.o. stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę w pełnym wymiarze czasu pracy (decyzja ZUS z dnia 4 października 2019 r. – a.r.).

Od powyższej decyzji płatnik składek złożył odwołanie. Wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt VII U 4757/19 Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie stron postępowania od decyzji z dnia 4 października 2019 r. nr (...). Apelację od ww. wyrok złożyli (...) Spółka z o.o. oraz J. T.. Postanowieniem z dniem 25 listopada 2021 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie odrzucił apelację płatnika składek, natomiast postanowieniem z dnia 30 września 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił wniosek ubezpieczonej o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji oraz odrzucił apelację J. T. (wyrok z dnia 27 maja 2021 r. – k. 195, akta o sygn. VII U 4757/19; decyzja ZUS z dnia 25 listopada 2021 r. – k. 245, akta VII U 4757/19).

Decyzja z dnia 4 października 2019 r. stała się prawomocna z dniem 25 listopada 2021 r. (bezsporne).

W dniu 14 listopada 2023 r. do organu rentowego wpłynął wniosek J. T. o uchylenie decyzji z dnia 4 października 2019 r. nr (...) na podstawie art. 154 k.p.a. (wniosek z dnia 14 listopada 2023 r. – a.r.).

Z uwagi na fakt, że od ww. decyzji zostało złożone odwołanie do Sądu, organ rentowy uznał, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia ww. decyzji. Na tej podstawie w dniu 13 grudnia 2023 r. nr (...) organ rentowy wydał decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji nr (...) z dnia 4 października 2019 r. Decyzja jest prawomocna (decyzja ZUS z dnia 13 grudnia 2023 r. – a.r.).

J. T. w dniu 24 stycznia 2024 r. złożyła do organu rentowego wniosek o uchylenie decyzji ZUS z dnia 4 października 2019 r. nr (...) na podstawie art. 83a ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 83 a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Do wniosku J. T. dołączyła kserokopie uchwały o zmianie składu zarządu spółki z. o.o. z dnia 6 lipca 2021 r. oraz wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - P. z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt VII U 4757/19. Ponadto w złożonym wniosku ww. wniosła o przeprowadzenie dowodów z wyroku Sądu Okręgowego z dnia 27 maja 2021 r. oraz dowodów nierozpoznanych w postępowaniu sądowym ze względu na odrzucenie apelacji (wniosek z dnia 24 stycznia 2024 r. – a.r.).

Decyzją z dnia 20 lutego 2024 r., nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w W. odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji z 4 października 2019 r., nr (...) (decyzja ZUS z dnia 20 lutego 2024 r. – a.r.).

Powyższy stan faktyczny, Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach niniejszej sprawy, w tym głównie dołączonych do nich akt rentowych oraz w aktach sprawy o sygn. VII U 4757/19. Sąd miał na uwadze, że strony nie kwestionowały autentyczności dokumentów i ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem okoliczności, które wynikały z tych dokumentów należało uznać za bezsporne.

W toku postępowania, strona odwołująca w piśmie z dnia 26 kwietnia 2025 r. złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodów w zakresie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Sądu Okręgowego Warszawa-P. z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt VII U 4757/19. Sąd po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie doszedł do wniosku, że nie ma podstaw do przeprowadzania dowodów, które strona przedstawiła w piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2025 r. pkt 2 ppkt 2 od a) do e), bowiem nie są to nowe dowody, nieznane organowi rentowemu, ale istniejące przed wydaniem decyzji. Zatem postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r. Sąd pominął wnioski dowodowe zgłoszone przez pełnomocnika odwołujących w ww. piśmie (postanowienie - k. 56 a.s.).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie J. S.- (...) sp. z o.o. w W. nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1230), dalej jako ustawa systemowa, prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie (ust. 1). Decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (ust. 2). W sprawach rozstrzygniętych orzeczeniem właściwego sądu Zakład, na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1:

1) wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo lub określającą zobowiązanie, jeśli jest to korzystne dla zainteresowanego;

2) występuje do właściwego sądu z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo nie istnieje lub zobowiązanie jest wyższe niż określone w decyzji (ust. 3).

Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości (ust. 4).

Strona odwołująca się wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 4 października 2019 r. powoływała się na dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt VII U 4757/19. Zdaniem Sądu treść odwołania i pism procesowym w sprawie wskazuje jednoznacznie, że strona odwołująca się odmiennie ocenia materiał dowodowy, niż to zrobił Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt 4759/19. Strona nie zgadza się z pominięciem wniosków dowodowych przez Sąd i zakończeniem postępowania, lecz nie oferuje nowych dowodów. Żądanie merytorycznej zmiany podstawy wymiaru składek J. T. stanowi w istocie próbę ponownego rozpoznania sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem, do czego postępowanie z art. 83a ustawy systemowej nie może być wykorzystane.

W ocenie Sądu, w piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2025 r. odwołujący się nie przedstawili żadnych nowych dowodów, ani nie ujawnili okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji z dnia 4 października 2019 r., które miałyby wpływ na kwestię podstawy wymiaru składek J. T.. Wszystkie wskazane przez nich dowody i przedstawione okoliczności dotyczą kwestii branych już pod uwagę przez organ rentowy przy wydawaniu ww. decyzji ostatecznej z 4 października 2019 r. Wskazać należy, że strona odwołująca próbowała wykazać dowodami, w tym m.in. powołując dowód z zeznań M. T., że ubezpieczona przyczyniła się do wzrostu zysków pracodawcy i poprawy sytuacji finansowej. Jednakże zauważyć należy, że w aktach organu rentowego znajdują się dokumenty finansowe spółki, rachunek zysków i strat za 2016 r. i 2017 r., podnoszone były kwestie dotacji pozyskiwanych przez ubezpieczoną. Zatem powoływane przez odwołujących okoliczności były już przedmiotem analizy organu rentowego. Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzja administracyjna, jest wydawana w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący na dzień jej wydania. Tymczasem kwestionowanie ustaleń i twierdzeń organu rentowego będących podstawą wydania decyzji, powinno w pierwszym rzędzie mieć miejsce w środku zaskarżenia, czyli odwołaniu od decyzji, z którego co prawda odwołujący się skorzystali i wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie oddalił odwołanie ubezpieczonej i płatnika składek. Podkreślić należy, że Sąd również przeanalizował powoływane przez stronę odwołującą się dowody i nie podzielił jej stanowiska. Natomiast apelacje stron od ww. wyroku zostały prawomocne odrzucone na mocy postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Strona żąda przeprowadzenia dowodów zgłoszonych w apelacji, która została złożona po terminie i odrzucona. Wskazać należy, że dowody te mogły zostać zgłoszone w postępowaniu sądowym w terminie, lecz strona tego nie uczyniła. Brak staranności strony nie może być naprawiany w nadzwyczajnym trybie administracyjnym.

Strona odwołująca w niniejszym postępowaniu zgłosiła dowód z wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt VII U 4757/19 oraz zeznań ubezpieczonej złożonych przed Sądem w ww. sprawie z dnia 6 maja 2021 r., lecz zdaniem Sądu, nie jest dowód, który spełnia przesłanki z art. 83a ust. 1 ustawy systemowej. Odwołujący się w odwołaniu od decyzji z dnia 20 lutego 2024 r. wnieśli również o przeprowadzenie dowodów z uchwały z dnia 6 lipca 2021 r. o zmianie zarządu (...) sp. z o.o. przez powołanie do niego ubezpieczonej, na fakt awansu zawodowego ubezpieczonej zgodnego z jej twierdzeniami w postępowaniu sądowym. Zdaniem Sądu, nie są to dowody, które powstały przed dniem wydania ostatecznej (prawomocnej) decyzji.

Ubezpieczona oraz płatnik składek wnieśli również o przesłuchanie w charakterze świadków M. K. - (...) oraz J. C. – U., lecz zauważyć należy, że ww. świadkowie byli już zgłoszeniu przez (...) sp. z o.o. na etapie postępowania przez ZUS w piśmie z dnia 28 września 2019 r.

Wskazać należy, że art. 83 a ust. 1 ustawy systemowej wprowadza możliwość dokonania weryfikacji istniejących w obrocie prawnym ostatecznych decyzji Zakładu w sytuacji ziszczenia się określonych przesłanek. Wprowadza on istotne z punktu widzenia prawa materialnego gwarancje umożliwiające wyeliminowanie wadliwych decyzji w wyniku pojawienia się nowych dowodów lub okoliczności, które nie były znane Zakładowi w chwili wydawania rozstrzygnięcia. Wprowadzone rozwiązanie tworzy wyłom w zasadzie trwałości decyzji ostatecznych i jest instytucją o charakterze szczególnym. Okoliczności umożliwiające jej zastosowanie nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. Oznacza to, że zastosowanie przepisu art. 83a ust. 1 jest możliwe tylko w sytuacjach ściśle w niej wymienionych, tj. w przypadku ziszczenia się przesłanek polegających na przedłożeniu nowych dowodów lub ujawnieniu nowych okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji. Nie dotyczy sytuacji, w których określone okoliczności pojawiły się po wydaniu (nie zaś doręczeniu) rozstrzygnięcia (T. Brzezicki [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. J. Wantoch-Rekowski, Warszawa 2015, art. 83(a)).

Przesłanki wznowienia postępowania, które zostały wymienione w art. 83a ust. 1 ustawy systemowej, to przedłożenie nowych dowodów lub ujawnienie okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo lub zobowiązanie. Z treści powołanego przepisu można wyprowadzić wniosek, że hipotezą omawianej normy prawnej objęte są tylko okoliczności nieznane organowi rentowemu, ale istniejące przed wydaniem decyzji, bowiem z użytego w tym przepisie sformułowania „ujawniono” wynika, że chodzi w nim o okoliczności nieznane organowi rentowemu w chwili rozstrzygania o prawie do świadczenia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt III AUa 1174/20, Lex nr 3583072).

Zgodnie z art. 467 § 4 k.p.c. jeżeli w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych okaże się, że występują istotne braki w materiale, a jego uzupełnienie w postępowaniu sądowym byłoby połączone ze znacznymi trudnościami, przewodniczący może zwrócić organowi rentowemu akta sprawy w celu uzupełnienia materiału sprawy. To samo dotyczy przypadku, w którym decyzja organu rentowego nie zawiera podstawy prawnej i faktycznej lub wykazania sposób wyliczenia świadczenia.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego przez organ rentowy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził w sprawie postępowanie dowodowe w zakresie w jakim dowody te miały znaczenie na rozpoznanie sprawy w kontekście art. 83a ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 83a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych opierając się głównie na dowodach z dokumentów. Sąd podzielił również stanowisko organu rentowego co do tego, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wskazać w tym zakresie należy, że naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji przez sąd ubezpieczeń społecznych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt III UK 224/10, LEX nr 1124110, wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy, (...) i Spraw Publicznych z dnia 27 kwietnia 2010 r., II UK 336/09, Legalis Numer 316872). Sąd rozpoznaje sprawę merytorycznie w oparciu o przepisy kodeksu postepowania cywilnego oraz przepisy prawa materialnego, dlatego uwagi pełnomocnika strony odwołującej się dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie mają zastosowania. W ocenie Sądu, w analizowanej sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 467 § 4 k.p.c.

W konsekwencji powyższego, Sąd z mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c., zasądzając od J. T. oraz (...) sp. z o.o. w W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w (...)kwoty po 360,00 zł, która została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023r., poz. 1935).

Renata Gąsior