Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. w Warszawie

sprawy O. O.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S.

o emeryturę pomostową

na skutek odwołania marka O.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Odział w S. z dnia 6 lutego 2024 r. znak: (...)

oddala odwołanie.

Z. Ł.

UZASADNIENIE

O. O. 13 marca 2024 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S. z dnia 6 lutego 2024 r., znak (...), odmawiającej prawa do emerytury pomostowej. Ubezpieczony wniósł o zmianę w całości zaskarżonej decyzji organu rentowego poprzez przyznanie prawa do emerytury pomostowej oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów sądowych według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania mu prawa do emerytury pomostowej, polegające na uznaniu, że nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat oraz że po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, co było skutkiem wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu swojego stanowiska odwołujący się wskazał, że organ rentowy nie wziął pod uwagę, że w aktach osobowych odwołującego się znajduje się oświadczenie pracodawcy z dnia 21 lipca 2010 r. w przedmiocie dostosowania nomenklatury nazwy stanowisk pracy występujących w (...) sp. z o.o. do wymogów ZUS wprowadzonych na podstawie ustawy o emeryturach pomostowych, z którego wynika, że stanowisko pracy zajmowane przez odwołującego otrzymuje brzmienie „maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków”, przy jednoczesnym utrzymaniu bez zmian pozostałych warunków płacy i pracy, co powoduje, że stanowisko organu rentowego o braku tożsamości jest błędne. Natomiast odnośnie okresu po 31 grudnia 2008 r. organ rentowy nie zauważył, że w zaświadczeniu z dnia 17 listopada 2003 r. pracodawca jednoznacznie wskazał, że stanowisko odwołującego wykazane jest w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych pod pozycją 36 – prace fizyczne ciężkie w podziemnych w kanałach ściekowych, ponadto stanowisko to określone jest analogicznie w wykazanie stanowisk pracy sporządzonym przez pracodawcę, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, lub o szczególnym charakterze dla celów emerytalnych (pomostowych). O tym, czy dana praca, wykonywana przez określonego pracownika, powinna być uznana za pracę w szczególnych warunkach, czy o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, nie powinna decydować nazwa stanowiska, na jakim praca ta jest wykonywana, lecz jej charakterystyka, zgodna z kryteriami przewidzianymi w ustawie i innych przepisach, nierozerwalnie z tymi kryteriami związanymi. Ubezpieczony wskazał, że wykonuje ciężkie prace fizyczne, tj. powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny w zakresie 6300-8400 KJ, w wymuszonej pozycji ciała, w obiektach zamkniętych z utrudnioną cyrkulacją powietrza (odwołanie z dnia 13 marca 2024 r. k. 3-4 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy przytoczył treść art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2009 r. o emeryturach pomostowych wskazując, że w postępowaniu przed organem rentowym O. O. nie udokumentował piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w wymiarze 15 lat oraz po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 powołanej ustawy. Organ rentowy nie uwzględnił jako pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia ubezpieczonego od 4 lutego 1998 r. do 31 grudnia 2008 r. ((...) (...) (...) sp. z o.o.) z powodu rozbieżności w przedłożonych dokumentach. W świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 6 października 2023 r. pracodawca wskazał stanowisko „maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków”. Natomiast w zaświadczeniach z dnia 2 lutego 2005 r. oraz z dnia 16 marca 2009 r. podano stanowisko „automatyk”. Oddział nie uwzględnił okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2022 r. ponieważ przedłożone dokumenty: zakresy czynności i obowiązków, angaże, obowiązującę wykazy stanowisk nie wskazują, że ubezpieczony wykonywał prace fizyczne w podziemnych kanałach ściekowych (odpowiedź na odwołanie z dnia 9 kwietnia 2024 r. k. 5 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

O. O., ur. (...), od 4 lutego 1998 r. do nadal, zatrudniony jest w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) sp. z o.o. Odwołujący się wykonywał swoje obowiązki na stanowiskach automatyk, a następnie maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków (umowa o pracę z dnia 4 lutego 1998 r. – a.o.).

(...) (...) (...) sp. z o.o. mieści się przy ul. (...) w Ż.. Znajduje się tam oczyszczalnia ścieków – obiekt około 32 ha. Odwołujący się w spornym okresie pracował w systemie zmianowym 12 godzinnym, w systemie brygadowym. W brygadzie było pięć osób: dyspozytor i czterech maszynistów operatorów. Ubezpieczony posiada szczepienia przeciwko tężcowi i posiada ubrania gazoszczelne. Do obowiązków ubezpieczonego w ww. zakładzie pracy w spornym okresie na stanowisku automatyka należało przede wszystkim: obsługa urządzeń Zespołu (...) oraz wykonywanie pomocniczych prac warsztatowych pod względem elektrycznym i mechanicznym, konserwacja i dozór nad obsługiwanymi urządzeniami i obiektami Zespołu (...) zarówno pod względem elektrycznym i mechanicznym, czuwanie nad monitoringiem oraz prawidłową pracą urządzeń i obiektów Zespołu (...) pracujących w automatyce, usuwanie i zgłaszanie awarii na ciągach technologicznych Zespołu (...), nadzór nad urządzeniami elektronicznymi i elektrycznymi, w szczególności związanych ze sterowaniem i transmisją danych, z obiektów oczyszczalni do centralnego komputera, wykonywanie drobnych elektrycznych związanych z konserwacją maszyn i urządzeń oczyszczalni. Z kolei praca na stanowisku maszynisty maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków – elektryk, obejmowała przede wszystkim obsługę maszyn i urządzeń oczyszczalni i przepompowni ścieków oraz wykonywanie drobnych prac elektrycznych związanych z konserwacją maszyn i urządzeń oczyszczalni. Jeżeli chodzi o obsługę przepompowani, polegało to na tym, że schodziło się na dół głęboko do dopływu głównego z miasta, tam była krata oczyszczająca ścieki, którą trzeba było czyścić i zgłaszać rzeczy, które wymagały remontów. Oprócz tego były przepompownie w terminie, tam również wykonywał podobne czynności plus czyszczenie zapchanych pomp. Polegało to na wyciąganiu pomp ze studni, rozbieranie ich, czyszczenie pompy, składanie i zatapianie z powrotem (zakresy czynności pracownika – a.o.; zeznania D. O. k. 31-34 a.s.; zeznania A. L. k. 34-36 a.s.; zeznania O. O. k. 36-37 a.s.).

Pracodawca w dniu 6 października 2023 r. wystawił odwołującemu się świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, w którym wskazał, że O. O. w okresie od 4 lutego 1998 r. do nadal stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonuje prace: w oczyszczalni ścieków i filtrów otwartych, na stanowisku maszynista maszyn i urządzeń przepompowani i oczyszczalni ścieków wykonujący prace w warunkach uniemożliwiających zapewnienie wydzielonego pomieszczenia – dyspozytorni w wykazie A, dziale IX, poz. 2 pkt 2, zawartym w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 1 lipca 1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej. Pracodawca wskazał, że na stanowisku tym odwołujący się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach uniemożliwiających zapewnienie wydzielonego pomieszczenia – dyspozytorni (świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 6 października 2023 r. – a.o.).

O. O. w dniu 16 października 2023 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę pomostową (wniosek k. 1-2 a.r.).

Decyzją z dnia 6 lutego 2024 r. znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S. odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że odwołujący nie spełnił przesłanek wynikających z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach wynoszącego co najmniej 15 lat, nadto po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 niniejszej ustawy (decyzja ZUS z dnia 6 lutego 2024 r. k. 29 a.r.).

O. O. odwołał się od ww. decyzji, a Sąd w toku postępowania dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy celem ustalenia czy praca wykonywana przez odwołującego O. O. w okresie od 4 lutego 1998 r. o 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2022 r. w (...) sp. z o.o. stanowiła pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (postanowienie z dnia 3 grudnia 2024 r., k. 38 a.s.).

W opinii z dnia 10 stycznia 2025 r. biegły sądowy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy F. N. wskazał, że na podstawie zapisów znajdujących się w aktach sprawy można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że odwołujący się w spornym okresie czasu pracy wykonywał swoje obowiązki na następujących stanowiskach:

1.  automatyk (w wymiarze 11 lat, 10 miesięcy i 27 dni),

Praca na powyższym stanowisku obejmowała – przede wszystkim – co wynika z informacji znajdujących się w zakresie czynności i odpowiedzialności na stanowisku automatyk:

- obsługa urządzeń Zespołu (...) oraz wykonywanie pomocniczych prac warsztatowych pod względem elektrycznym i mechanicznym,

- konserwacja i dozór nad obsługiwanymi urządzeniami i obiektami Zespołu (...) zarówno pod względem elektrycznym i mechanicznym,

- czuwanie nad monitoringiem oraz prawidłową ęracą urządzeń i obiektów Zespołu (...) pracujących w automatyce,

- usuwanie i zgłaszanie awarii na ciągach technologicznych Zespołu (...),

- nadzór nad urządzeniami elektronicznymi i elektrycznymi, w szczególności związanych ze sterowaniem i transmisją danych, z obiektów oczyszczalni do centralnego komputera,

- wykonywanie drobnych elektrycznych związanych z konserwacją maszyn i urządzeń oczyszczalni,

2.  maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków - elektryk (w wymiarze 12 lat).

Praca na powyższym stanowisku obejmowała – przede wszystkim – co wynika z informacji znajdujących się w zakresie czynności i odpowiedzialności na stanowisku maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni - elektryk:

- obsługa maszyn i urządzeń oczyszczalni i przepompowni ścieków,

- wykonywanie drobnych prac elektrycznych związanych z konserwacją maszyn i urządzeń oczyszczalni.

Zgodnie z wymaganiami określonymi w poz. 36, Załącznika nr 1 ustawy o emeryturach pomostowych - za pracę w warunkach szczególnych uznaje się prace fizyczne ciężkie w podziemnych kanałach ściekowych. Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z Art. 3.2 podpunkt e) ustawy o emeryturach pomostowych ciężkie prace fizyczne - to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny powyżej 6.300kJ.

Z informacji znajdujących się w aktach sprawy - w tym w dokumentach osobowych, ale również z zeznań odwołującego się, jak i świadków - nie wynika, że odwołujący się świadcząc pracę na stanowisku automatyka, ale również maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków - elektryk, wykonywał ciężkie prace fizyczne (brak jest również pomiarów wydatku energetycznego na stanowisku zajmowanym przez odwołującego) w podziemnych kanałach ściekowych.

Tym samym brak jest podstaw do uznania, że odwołujący w spornym okresie czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych/o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3, ust 1 i 3 (Załącznik nr 1/2) ustawy o emeryturach pomostowych.

Za pracę wykonywaną w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania Wykazu A, Działu IX (w gospodarce komunalnej), R.R.M. (można uznać) -między innymi –

- (poz. 1) prace w kanałach ściekowych,

- (poz. 2) oczyszczanie ścieków i filtrów otwartych.

Z informacji znajdujących się w aktach sprawy - w tym w aktach osobowych, zeznaniach odwołującego się nie wynika, że odwołujący wykonywał prace w kanałach ścieków, jak również czynności przy oczyszczaniu ścieków i filtrów otwartych. Zeznający w sprawie świadkowie stwierdzali co prawda, że czynności wykonywane w kanałach ścieków oraz przy czyszczeniu ścieków i filtrów otwartych były wykonywane przez odwołującego, niemniej jednak miały one charakter sporadyczny i tym samym nie był spełniony wymóg ujęty w § 2.1 rozporządzenia (tj. wykonywanie tylko prac w warunkach szczególnych - stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy). Tym samym praca odwołującego na stanowisku automatyka, ale również maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków - elektryk - nie może być uznana jako wykonywana w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M. (art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach u rentach z FUS).

Całość dokumentacji załączonej do akt sprawy nie pozwala na stwierdzenie, że odwołujący w spornym okresie (tj. od dnia 4 lutego 1998 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2022 r. w (...) sp. z o.o. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w oparciu o wymagania ustawy o emeryturach pomostowych (opinia biegłego sądowego z dnia 10 stycznia 2025 r. k. 46-56 a.s.).

Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2025 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy (z pominięciem biegłego F. N.) celem ustalenia, czy praca wykonywana przez odwołującego O. O. w okresie do od dnia 4 lutego 1998 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2022 r. w (...) sp. z o.o. stanowiła pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (postanowienie z dnia 7 kwietnia 2025 r. k. 85 a.s.).

W opinii z dnia 10 stycznia 2025 r. biegły sądowy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy D. G. wskazał, że w jego ocenie zmiana nazwy stanowiska pracy z „automatyk” na „maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków” dotycząca odwołującego O. O. nie jest przypadkowa. Zmiana nazwy w zamiarze pracodawcy ma umożliwić także innym pracownikom możliwość ubiegania się o większe i wcześniejsze świadczenie emerytalne. Nie przewidziano jednak, że mocno rozbudowany zakres obowiązków nie przystaje do wymagań kryteriów określonych w pozycji 36 załącznika nr 1 do ustawy z 19 grudnia 2008 roku. Żaden punkt zakresu obowiązków zarówno z lutego roku 1999, jak i z grudnia 2010 roku nie ma nic wspólnego z fizycznie ciężkimi pracami w podziemnych kanałach ściekowych. Wnikliwa analiza zakresu obowiązków O. O. nie pozostawia złudzeń. Odwołujący nie wykonywał prac wymienionych w pozycji 36 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Zatem na pytanie, czy ubezpieczony O. O. zatrudniony w okresie wskazanym przez Sad, tj. w okresie od 4 lutego 1998 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2022 r. w (...) sp. z o.o. wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, biegły udzielił odpowiedzi negatywnej (opinia biegłego sądowego k. 111-117).

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, obejmującego przede wszystkim dowody z dokumentów wchodzących w skład akt osobowych odwołującego, a także akt rentowych oraz na podstawie zeznań ubezpieczonego oraz świadków: D. O. i A. L.. Wiarygodność dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu i nie była kwestionowana przez strony postępowania, w związku z czym Sąd dał im wiarę w całości.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i ubezpieczonego, w zakresie, w którym spójnie wskazywali na czynności należące do obowiązków O. O. w spornym okresie podczas zatrudnienia w (...) (...) (...). Świadkowie oraz ubezpieczony opisali w sposób dokładny, co należało do obowiązków O. O. i jak wyglądała praca na danym stanowisku.

Sąd w przedmiotowej sprawie oparł się również na opiniach sporządzonych przez biegłych sądowych z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy – D. G. i F. N.. Opinie sporządzone przez biegłych zostały ocenione jako rzetelne, gdyż zostały wyczerpująco i przekonująco uzasadnione. Sąd opinie biegłych z zakresu BHP ocenił jako fachowe i rzetelne. Opinie biegłych dawały odpowiedź na postawione przez Sąd pytanie i logiczną argumentację stanowiska biegłych. Była także dla Sądu zrozumiała. Opinie biegłych były wiodącą podstawą ustaleń faktycznych.

W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania orzeczenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie O. O. nie zasługiwało na uwzględnienie.

Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych ( Dz.U.2023.164 t.j. dalej jako u.e.p.) określa w art. 4 i art. 49 warunki nabycia prawa do emerytury pomostowej. W myśl pierwszego z nich, według brzmienia obowiązującego w dacie wydania zaskarżonych decyzji, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1.  urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2.  ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3.  osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4.  ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5.  (uchylony)

6.  po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7.  (uchylony).

Zgodnie zaś z art. 49 u.e.p., prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1.  po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2.  spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i art. 5-12;

3.  w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

A zatem stosownie do powołanego powyżej przepisu, prawo do emerytury pomostowej może nabyć również osoba, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, jednakże w dniu wejścia w życie ustawy miała okres wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z tym, że praca ta musi być pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów tej ustawy tj. art. 3 ust. 1 i 3, a nie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. min. wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2013 r. II UK 159/13, opubl. LEX nr 1405231, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 13 marca 2014 r., III AUa 1531/13, opubl. LEX nr 1441422, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 lutego 2014 r., III AUa 1045/13, opubl. LEX 1439028, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 14 stycznia 2014 r. III AUa 577/13, opubl. LEX 1441543, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 9 stycznia 2014 r., III AUa 705/13, LEX 1415788, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 7 listopada 2013 r., III AUa 343/13, LEX nr 1403681).

Przesłanki wymienione w przepisach art. 4 i art. 49 ustawy pomostowej, bez względu na to, na podstawie którego z przepisów rozważana jest możliwość przyznania prawa do emerytury pomostowej, muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych, na co zwrócił uwagę m.in. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 26 kwietnia 2012 r. ( sygn. akt III AUa 252/12) oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 18 lipca 2013 r. ( sygn. akt III AUa 1664/12).

Analizując w pierwszej kolejności możliwość przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej w oparciu o art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, Sąd podzielił stanowisko organu rentowego, że O. O. po 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Kwestią sporna w świetle art. 4 ww. ustawy było to czy pracę w (...) sp. z o.o. wykonywaną od 4 lutego 1998 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz od 4 lutego 1998 r. do 31 grudnia 2008 r. można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.

Zgodnie z wymaganiami ujętymi w Załączniku nr 1, poz. 36 do ustawy o emeryturach pomostowych, za pracę w warunkach szczególnych uznaje się prace fizyczne ciężkie w podziemnych kanałach ściekowych. Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z art. 3.2 podpunkt e) ustawy o emeryturach pomostowych ciężkie prace fizyczne – to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny powyżej 6.300 kJ.

W ocenie Sądu, w oparciu o opinię biegłych sądowych z zakresu bhp oraz charakterystykę czynności służbowych O. O. dokonaną w na podstawie zeznań jego i świadków, a także w oparciu o dokumentację zawartą w aktach osobowych nie można stwierdzić, że O. O. wykonywał pracę w warunkach szczególnych kwalifikowaną jako pracę opisaną pod poz. 36 ww. załącznika do ustawy o emeryturach pomostowych.

Z informacji znajdujących się w aktach sprawy – w tym w aktach osobowych, zeznaniach odwołującego się, jak i świadków – nie wynika, że odwołujący się świadcząc pracę na stanowisku automatyka, ale również maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków – elektryk, wykonywał ciężkie prace fizyczne (brak jest również pomiarów wydatku energetycznego na stanowisku zajmowanym przez odwołującego) w podziemnych kanałach ściekowych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika również, że odwołujący wykonywał prace w kanałach ścieków, jak również czynności przy oczyszczaniu ścieków i filtrów otwartych. Zeznający w sprawie świadkowie stwierdzali co prawda, że czynności wykonywane w kanałach ścieków oraz przy czyszczeniu ścieków i filtrów otwartych były wykonywane przez odwołującego, niemniej jednak miały one charakter sporadyczny i tym samym nie był spełniony wymóg ujęty w § 2.1 rozporządzenia (tj. wykonywanie tylko prac w warunkach szczególnych - stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy).

Tym samym praca odwołującego na stanowisku automatyka, ale również maszynista maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków – elektryk nie może być uznana jako wykonywana w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M. ( art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach u rentach z FUS).

Powyższe oznacza, że brak jest podstaw do uznania, że odwołujący w spornym okresie czasu pracy, tj. od dnia 4 lutego 1998 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2022 r. w (...) sp. z o.o. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w oparciu o wymagania ustawy o emeryturach pomostowych. Rację ma zatem organ rentowy, co do tego, że odwołujący się nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 4 tej ustawy, ponieważ po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych.

Prace w szczególnych warunkach – zgodnie z treścią art. 3 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych – to prace związane z czynnikami ryzyka wymienionymi w art. 3 ust 2 ustawy, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które pomimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Z kolei prace o szczególnym charakterze – zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych – to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Zacytowana definicja ma charakter węższy niż definicja z art. 32 i 33 ustawy z dnia 13 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis art. 32 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Kwalifikowania pracy jako pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze dokonuje się w tym wypadku w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast ustawa o emeryturach pomostowych zawiera własne wykazy prac, które wedle tej ustawy są pracami uznawanymi za prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.

Analizując ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny, przy uwzględnieniu wskazanych załączników do ustawy o emeryturach pomostowych, Sąd doszedł do wniosku, że ubezpieczony nie spełnił także przesłanki określanej w art. 49 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych, tj. nie wykazał, by w dniu wejścia w życie ustawy, to jest na dzień 1 stycznia 2009r., miał wymagany okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 , wynoszący co najmniej 15 lat.

Wobec powyższego Sąd uznał, że ubezpieczony, mimo że posiada świadectwo pracy w warunkach szczególnych, na które się powoływał w odwołaniu, prawa do emerytury pomostowej uzyskać nie może. Nie spełnia wszystkich warunków z art. 4 i z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

W związku z powyższym, z uwagi na ustalone okoliczności faktyczne i analizę przepisów prawa, należało stwierdzić, że decyzja organu rentowego, którą odmówiono O. O. prawa do emerytury pomostowej była prawidłowa, wobec braku podstaw do przyznania świadczenia na podstawie art. 4 lub 49 tej ustawy.

W konsekwencji, odwołanie O. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Odział w S. z dnia 6 lutego 2024 r. znak: (...) należało ocenić jako niezasadne, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

Z. Ł.