Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2025 r. w Warszawie

sprawy B. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową

na skutek odwołania B. K.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 30 kwietnia 2024 roku, znak: (...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującej B. K. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową od 1 maja 2024 roku na stałe.

Renata Gąsior

UZASADNIENIE

B. K. 17 maja 2024 r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 30 kwietnia 2024 r., znak: (...) odmawiającej jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową. W uzasadnieniu swojego stanowiska ubezpieczona podniosła, że jej dolegliwości zdrowotne związane są z tym, że pracowała w warunkach szkodliwych przy produkcji wyrobów z azbestu (odwołanie, k. 3 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podniósł, że w toku postępowania odwołująca została skierowana na badanie do komisji lekarskiej ZUS, która orzeczeniem z 9 kwietnia 2024 r. nie stwierdziła niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową. Wobec powyższego organ rentowy zaskarżoną decyzją z 30 kwietnia 2024 r. odmówił odwołującej się prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową na dalszy okres (odpowiedź na odwołanie, k. 4-4v. a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

B. K., ur. (...) od 19.09.1974 r. do 31.12.1995 r. pracowała w warunkach szczególnych przy przetwórstwie azbestu, w związku z czym w 2019 roku rozpoznano u odwołującej się chorobę zawodową – pylicę azbestową (dokumentacja medyczna, opinia biegłej specjalistki medycyny pracy J. P., k. 35-38 a.s., opinia biegłej specjalistki medycyny pracy D. S., k. 81-93 a.s., opinia biegłego specjalisty pulmonologa W. K., k. 128-135 a.s.).

Decyzją nr H. (...) wydaną przez Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny w W. z 15 października 2019 r. stwierdzono u odwołującej chorobę zawodową z rozpoznaniem – pylice płuc: pylica azbestowa, wymienioną w poz. 3 pp. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 1 ¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

W uzasadnieniu ww. decyzji stwierdzono, że B. K. w firmie (...) S.A., dawniej Fabryce (...) S.A. (...)-(...) M., ul. (...) pracowała od 19.09.1974 r. do 30.09.2005 r. (od 19.09.1974 r. do 31.12.1995 r. w warunkach szczególnych przy przetwórstwie azbestu) na stanowisku: operator maszyn i urządzeń technologicznych. Na ww. stanowisku ważyła mieszankę zawierającą azbest, zasypywała ją na prasę, równomiernie rozgarniała i zaprasowywała w prasie, cykl trwał od 90 do 120 sekund, dziennie takich cykli B. K. wykonywała od 150 do 180. Po wyjęciu wyrobu z prasy B. K. musiała usunąć resztki mieszanki, przy tej czynności wydzielały się duże ilości pyłów zawierających azbest. Pracowała również przy wytwarzaniu pastylek (proces na zimno), a także przy produkcji okładzin tarczowych. W archiwum (...) w W. odnaleziono kserokopię Karty Zakładu sporządzoną w dniu 17.12.2001 r. przez pracownika (...) w W., z której wynika, że w ww. fabryce azbest używany był od 1956 r. do końca grudnia 1995 r. Następnie Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny jak wynika ze świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, B. K. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace bezpośrednio przy przetwórstwie azbestu w okresie od 19.09.1974 r. do 31.12.1995 r. Od 2016 r. B. K. pozostaje pod opieką (...) Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w W. - badanie pracowników zakładów stosujących w produkcji azbest w ramach Programu (...) (decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z 15 października 2019 r. nr H. (...), k. 6-7 a.r.).

W związku z wydaniem powyższej decyzji, B. K. od 1 października 2019 roku do 30 kwietnia 2024 roku miała przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową ( decyzja z dnia 10 kwietnia 2020 r. – k. 14 a.r., decyzja z dnia 6 maja 2021 r. – k. 28 a.r.).

W dniu 19 lutego 2024 r. B. K. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne ustalenie renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową. Orzeczeniem z 13 marca 2024 r. lekarz orzecznik ZUS po dokonaniu analizy przedstawionej dokumentacji medycznej, stwierdził że ubezpieczona jest trwale częściowo niezdolna do pracy, ale częściowa niezdolność do pracy nie pozostaje w związku z chorobą zawodową (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 13 marca 2024 r. – k. 36 a.r.).

Orzeczeniem z 9 kwietnia 2024 r. Komisja Lekarska ZUS po dokonaniu analizy przedstawionej dokumentacji medycznej stwierdziła u B. K. brak niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową (orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z 9 kwietnia 2024 r. – k. 37 a.r.).

Na tej podstawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał 30 kwietnia 2024 r. decyzję, znak: (...), odmawiającą B. K. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy powstałej na wskutek choroby zawodowej (decyzja ZUS z 30 kwietnia 2024 r. – k. 38 a.r.).

Od powyższej decyzji B. K. 17 maja 2024 r. złożyła odwołanie, inicjując tym samym niniejsze postępowanie (odwołanie, k. 3 a.s.).

W toku postępowania, Sąd Okręgowy postanowieniem z 28 czerwca 2024 r. dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych pulmonologa oraz medycyny pracy na okoliczność ustalenia czy odwołująca się jest całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy, a jeżeli tak, to czy niezdolność ta powstała w związku z chorobą zawodową, czy jest to niezdolność trwała czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres oraz czy po 30 kwietnia 2024 r. nastąpiła zmiana stanu zdrowia odwołującej się (poprawa bądź pogorszenie), a jeśli tak na czym polegała (postanowienie z 28 czerwca 2024 r. – k. 6 a.s.).

W opinii z 18 grudnia 2024 r. biegła sądowa specjalistka pulmonologii B. Ż. po analizie akt sprawy i dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach oraz po przeprowadzeniu badania stwierdziła, że nie ma podstaw do rozpoznania pylicy azbestowej płuc. Biegła wskazała, że B. K. jest częściowo niezdolna do pracy na stałe od 2019 r., tj. od rozpoznania astmy, ale nie ma to związku z orzeczoną chorobą zawodową (opinia biegłej specjalistki pulmonologii B. Ż. – k. 22-23v. a.s.).

W opinii z 24 stycznia 2025 r. biegła sądowa specjalistka medycyny pracy J. P. po analizie akt sprawy i dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach oraz po przeprowadzeniu badania stwierdziła, że B. K. jest całkowicie trwale niezdolna do jakiejkolwiek pracy, niezdolność ta spowodowana jest przebytą w 2019 r. pylicą azbestową (chorobą zawodową) i jej trwałymi następstwami. W ocenie biegłej po 30 kwietnia 2024 r. nie nastąpiła zmiana stanu zdrowia odwołującej, która powinna mieć orzeczoną już wcześniej całkowitą niezdolność do pracy w związku z chorobą zawodową. Biegła podkreśliła, że choroba zawodowa – pylica – rozpoznana w 2019 roku powodowała w początkowym okresie całkowitą niezdolność do pracy, tym bardziej fizycznej. Na skutek leczenia doszło do częściowej poprawy stanu zdrowia (układ oddechowy), ale i powikłań układu krążenia i neurologicznego, wobec czego odwołująca się nie odzyskała zdolności do pracy fizycznej i powinna mieć orzeczoną całkowitą trwałą niezdolność do pracy z powodu choroby zawodowej. Nadto biegła wskazała, że opinia biegłego pulmonologa z 18 grudnia 2024 r. stoi w sprzeczności z charakterem bezsprzecznie rozpoznanej w 2019 roku pylicy azbestowej, której całkowita uleczalność jest niemożliwa (opinia biegłej specjalistki medycyny pracy J. P. – k. 35-38 a.s.).

Do powyższej opinii zastrzeżenia zgłosił organ rentowy, wnosząc o powołanie innego biegłego z zakresu medycyny pracy (pismo ZUS z 18 lutego 2025 r., k. 47 a.s.).

Postanowieniem z 20 lutego 2025 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy (z pominięciem J. P.) na okoliczność ustalenia czy odwołująca się jest całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy, a jeżeli tak, to czy niezdolność ta powstała w związku z chorobą zawodową, czy jest to niezdolność trwała czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres oraz czy po 30 kwietnia 2024 r. nastąpiła zmiana stanu zdrowia odwołującej się (poprawa bądź pogorszenie), a jeśli tak na czym polegała (postanowienie z 20 lutego 2025 r. – k. 49 a.s.).

W opinii biegła sądowa specjalistka medycyny pracy D. S. po analizie akt sprawy i dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach oraz po przeprowadzeniu badania stwierdziła, że B. K. jest po 30 kwietnia 2024 roku nadal częściowo niezdolna do pracy w związku z chorobą zawodową od 2019 roku na stałe (opinia biegłej specjalistki medycyny pracy D. S. – k. 81-93 a.s.).

Do powyższej opinii zastrzeżenia zgłosił organ rentowy, wnosząc o powołanie innego biegłego z zakresu chorób płuc (pismo ZUS z 14 sierpnia 2025 r. – k. 105 a.s.).

Postanowieniem z 22 sierpnia 2025 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego pulmonologa (z pominięciem B. Ż.) na okoliczność ustalenia czy odwołująca się jest całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy, a jeżeli tak, to czy niezdolność ta powstała w związku z chorobą zawodową, czy jest to niezdolność trwała czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres oraz czy po 30 kwietnia 2024 r. nastąpiła zmiana stanu zdrowia odwołującej się (poprawa bądź pogorszenie), a jeśli tak na czym polegała, rozstrzygnięcia powstałych dotychczas rozbieżności pomiędzy ustaleniami biegłych z zakresu medycyny pracy i pulmonologa co do tego jaka choroba powoduje częściową niezdolność do pracy u odwołującej (w szczególności czy niezdolność ta powstała w związku z chorobą zawodową) (postanowienie z 22 sierpnia 2025 r. – k. 107 a.s.).

W opinii z 29 października 2025 r. biegły sądowy specjalista pulmonologii W. K. po analizie akt sprawy i dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach oraz po przeprowadzeniu badania stwierdził, że B. K. po 30 kwietnia 2024 r. jest nadal trwale częściowo niezdolna do pracy w związku z chorobą zawodową – azbestozą. Biegły wskazał, że pylica azbestowa jest chorobą nieuleczalną z postępującym uszkodzeniem płuc ( opinia biegłego specjalisty pulmonologa W. K. – k. 128-135 a.s.).

W piśmie z dnia 4 grudnia 2025 roku organ rentowy oświadczył, że nie wnosi uwag do biegłego pulmonologa z dnia 29 października 2025 roku (pismo ZUS z 4 grudnia 2025 r., k. 149 a.s.).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o zebrane w sprawie dokumenty. Zostały one ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich treść oraz forma nie budziły zastrzeżeń.

Ustalając stan faktyczny sąd oparł się również na opiniach sporządzonych przez biegłych sądowych: pulmonologa W. K. oraz lekarza medycyny pracy D. S.. Opinie te zostały sporządzone w sposób rzetelny i fachowy z uwzględnieniem dostępnej w sprawie dokumentacji medycznej ubezpieczonej i bezpośrednich badań. Wnioski biegłych mają charakter stanowczy i jednoznaczny, a poza tym zostały należycie i przekonująco uzasadnione. Biegli wskazali, że B. K. jest po 30 kwietnia 2024 roku nadal częściowo niezdolna do pracy w związku z chorobą zawodową od 2019 roku na stałe. Sąd częściowo oparł się również na opinii biegłej specjalistki medycyny pracy J. P., która również stwierdziła, że niezdolność do pracy odwołującej się jest spowodowana chorobą zawodową, jednak w sprzeczności z ww. opiniami, wskazywała, że jest to całkowita niezdolność do pracy. Natomiast Sąd nie wziął pod uwagę opinii biegłej sądowej specjalistki pulmonologii B. Ż., gdyż wnioski z opinii pozostają w sprzeczności z pozostałymi opiniami biegłych wydanymi w niniejszej sprawie, na co bezpośrednio zwrócili uwagę w opiniach pozostali biegli.

Ostatecznie po opinii biegłego pulmonologa W. K., organ rentowy oświadczył, że nie wnosi uwag do opinii i dalsza polemika jest zbędna.

W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania orzeczenia kończącego postępowanie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie B. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 30 kwietnia 2024 r., znak: (...) odmawiającej jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby zawodowej, jako zasadne podlega uwzględnieniu.

Na wstępie należy zważyć, że zgodnie z art. 148 ¹ § 1 kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 11) Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Sąd biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, na podstawie art. 148 ¹ § 1 k.p.c. uznał, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1644), z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy wypadkowej, przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej i dodatku do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, do ustalenia wysokości tych świadczeń oraz ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy.

Art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251), zwanej dalej ustawą emerytalną, wskazuje, że prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz wysokość tych świadczeń ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego, przeprowadzonego na wniosek lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy, brak tej niezdolności lub jej ponowne powstanie. Cytowany przepis określa, że prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy może ulec zmianom w przypadku zmiany kwalifikacji niezdolności do pracy, jej ustania lub ponownego powstania. W aspekcie formalnoprawnym następuje więc zmiana rodzaju pobieranej renty, utrata prawa do renty lub ponowne nabycie uprawnień. O zmianach w prawie i wysokości świadczeń rentowych przesądza każdorazowo wynik badania lekarskiego przeprowadzanego przez lekarza orzecznika ZUS/komisję lekarską ZUS, dokonujących oceny niezdolności do pracy, jej stopnia i trwałości. Treść orzeczenia lekarza orzecznika ZUS/komisji lekarskiej ZUS w przedmiocie zmiany stopnia niezdolności do pracy, jej braku lub ponownego powstania, powinna w równym stopniu wynikać z profesjonalnej oceny stanu zdrowia osoby badanej, jak i biologicznego aspektu niezdolności do pracy z elementami ekonomicznymi.

Sąd rozstrzygając zaistniały pomiędzy stronami spór miał na względzie, że niezdolność do pracy jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu (art. 12 ustawy emerytalnej). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania, co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej) (por. wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 stycznia 2004 r., II UK 222/03).

Przepis art. 12 ustawy emerytalnej rozróżnia dwa stopnie niezdolności do pracy - całkowitą i częściową. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z kolei całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 grudnia 2000 roku, sygn. akt II UKN 134/00 i z dnia 7 września 1979 roku, sygn. akt II URN 111/79). Dokonując analizy pojęcia „całkowita niezdolność do pracy” należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem jakiejkolwiek pracy). Osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej jest więc osoba, która spełniła obydwa te kryteria, czyli jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2004 roku, sygn. akt I UK 28/04). W orzecznictwie przyjmuje się również (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2003 roku, sygn. akt II UK 11/03 oraz z dnia 5 lipca 2005 roku, sygn. akt I UK 222/04), że decydującą dla stwierdzenia niezdolności do pracy jest utrata możliwości wykonywania pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu przy braku rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Gdy więc biologiczny stan kalectwa lub choroba, nie powodują naruszenia sprawności organizmu w stopniu mającym wpływ na zdolność do pracy dotychczas wykonywanej lub innej mieszczącej się w ramach posiadanych lub możliwych do uzyskania kwalifikacji, to brak prawa do tego świadczenia. Prawa tego nie można w szczególności wywodzić z przewidzianych w art. 13 ustawy emerytalnej przesłanek, a więc: stopnia naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwości wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowości przekwalifikowania zawodowego, przy wzięciu pod uwagę rodzaju i charakteru dotychczas wykonywanej pracy, poziomu wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych, bowiem odnoszą się one tylko do ustalania stopnia lub trwałości niezdolności do pracy. Są więc bez znaczenia, jeżeli aspekt biologiczny (medyczny) wskazuje na zachowanie zdolności do pracy. Obiektywna możliwość podjęcia dotychczasowego lub innego zatrudnienia, zgodnie z poziomem kwalifikacji, wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych może być brana pod uwagę tylko wówczas, gdy ubiegający się o rentę jest niezdolny do pracy z medycznego punktu widzenia, gdyż oba te aspekty muszą występować łącznie ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 675/98). O niezdolności do pracy nie decyduje więc niemożność podjęcia innej pracy warunkowana wiekiem, poziomem wykształcenia i predyspozycjami psychofizycznymi, lecz koniunkcja niezdolności do pracy z niezdolnością do przekwalifikowania się do innego zawodu.

Z kolei wyjaśnienie częściowej niezdolności do pracy i treści pojęcia „pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” wymaga uwzględnienia zarówno kwalifikacji formalnych (czyli zakresu i rodzaju przygotowania zawodowego udokumentowanego świadectwami, dyplomami, zaświadczeniami), jak i kwalifikacji rzeczywistych (czyli wiedzy i umiejętności faktycznych, wynikających ze zdobytego doświadczenia zawodowego) ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt I UK 103/06). Dopiero zatem zmiana zawodu w ramach posiadanych kwalifikacji i brak rokowań odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu dają podstawę do przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II UK 106/09, z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt I UK 356/07, z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II UK 156/06 i z dnia 25 listopada 1998 r., sygn. akt II UKN 326/98).

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 7 lutego 2006 r. (sygn. akt I PK 153/05) częściowej niezdolności do pracy, polegającej na utracie w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, nie wyklucza możliwość podjęcia przez ubezpieczonego pracy niżej kwalifikowanej. Ubezpieczony, który jest częściowo niezdolny do pracy może być jednocześnie z samej definicji zdolny do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami w nieznacznym stopniu. Tak samo, gdy ubezpieczony wykonuje pracę, która nie jest zgodna z posiadanymi kwalifikacjami, a już na pewno, gdy jest pracą poniżej poziomu posiadanych kwalifikacji. Aktualny jest pogląd o konieczności ujmowania łącznie aspektu medycznego i ekonomicznego niezdolności do pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 675/98).

Jednakże trzeba jeszcze zauważyć, że w definicji niezdolności do pracy z art. 12 ust. 1 ustawy emerytalnej chodzi o koniunkcję niezdolności do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu i sytuacji, w której nie ma rokowań co do odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Celowość przekwalifikowania zawodowego według art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej nie odnosi się jednak do jakiegokolwiek stanowiska pracy, ale do takiego, które uwzględnia rodzaj i charakter dotychczasowej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego. Istnieniu częściowej niezdolności do pracy nie przeczy też wykonywanie pracy zgodnej z kwalifikacjami, choć w rozmiarze odpowiadającym tej nieznacznej zdolności ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt I UK 22/10).

Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga wiadomości specjalnych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleń w zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treścią art. 278 k.p.c. Opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo-lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń wnioskodawcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 lutego 2016 r., sygn. akt III AUa 1609/15).

W niniejszej sprawie kwestią sporną było ustalenie, czy ubezpieczona jest częściowo niezdolna do pracy w związku z chorobą zawodową, czy ma ona charakter trwały, czy okresowy i jaki jest przewidywany czas jej trwania. W ozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że odwołująca jest częściowo niezdolna do pracy w związku z chorobą zawodową od 1 maja 2024 r. na stałe. Takie wnioski zostały wyprowadzone z opinii biegłych sądowych pulmonologa W. K. oraz lekarza medycyny pracy D. S., a także w omówionym w ocenie dowodów zakresie przez specjalistkę medycyny pracy J. P., które to opinie Sąd uznał za własne. Należy podkreślić, że ostatecznie również organ rentowy oświadczył, że nie wnosi uwag do opinii biegłego pulmonologa W. K.. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw dla kontynuowania postępowania dowodowego.

Wobec powyższego Sąd przyjął, wbrew stanowisku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że ubezpieczona jest osobą częściowo niezdolną do pracy w związku z chorobą zawodową. Sąd Okręgowy zmienił zatem zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w ten sposób, że przyznał B. K. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową od maja 2024 r. na stałe.

Zgodnie z powyższym Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł, jak
w sentencji wyroku.

Renata Gąsior