Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 lipca 2025 roku

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2025 roku w Warszawie

sprawy S. L.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o wysokość emerytury

na skutek odwołania S. L.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 4 sierpnia 2021 roku, znak: (...)

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

W dniu 1 września 2021r. ubezpieczony S. L. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 4 sierpnia 2021r., znak: (...), zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie należnej mu emerytury w prawidłowej wysokości.

W ocenie ubezpieczonego wysokość emerytury została błędnie obliczona, ponieważ nie uwzględniono do wyliczenia kwoty środków zaewidencjonowanych na subkoncie, a jedynie waloryzację tych środków, co stanowi różnicę wynoszącą 140.000,00 zł. Ubezpieczony wskazał, że z decyzji organu rentowego z dnia 19 marca 2019r. wynika, że kwota środków zaewidencjonowanych na subkoncie to 143.925,06 zł, podczas gdy w zaskarżonej decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r. kwota tych środków po waloryzacji wynosi jedynie 4.351,67 zł. W kontekście powyżej okoliczności ubezpieczony wniósł o wyjaśnienie skąd powstała taka różnica. Ponadto wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który odnosi się emeryta pobierającego emeryturę kapitałową Ubezpieczony natomiast nie pobierał emerytury kapitałowej, skutkiem czego ww. przepis nie powinien mieć do niego zastosowania (odwołanie z 31 sierpnia 2021r., k. 3 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., a odnosząc się do kwestii różnicy kwot środków na subkoncie, wyjaśnił że w związku z decyzją o przyznaniu emerytury z dnia 19 marca 2019r. rozpoczął się proces przekazania składek z OFE do ZUS po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zamknięcie konta OFE nastąpiło w dniu 28 lutego 2019r., a środki z tego konta w wysokości 143.925,06 zł, zostały przesunięte na konto ZUS. Organ rentowy nadmienił, że kwota 4.351,67 zł, wskazana w decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r., to kwota waloryzacji kwartalnej na subkoncie. Ponadto, zacytował zastosowany w sprawie art. 26c ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020r., poz. 53 ze zm.) (odpowiedź na odwołanie z dnia 30 września 2021r., k. 6 – 7 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony S. L. urodził się (...)

W dniu 28 stycznia 2008r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał decyzję znak: (...) (...), w której ustalił wysokość kapitału początkowego w kwocie 150.801,86 zł (decyzja – k. 23 akt ZUS).

W dniu 5 lutego 2010r. S. L. złożył wniosek o ponowne przeliczenie kapitału początkowego, przedkładając dodatkowe dokumenty, tj. świadectwo pracy pochodzące od pracodawcy (...) Przedsiębiorstwo (...) w K. za okres zatrudnienia od 31 lipca 1972r. do 28 sierpnia 1972r., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu w Centrum (...) sp. z o.o. za okres od 15 września 1986r. do 30 czerwca 1987r. i zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu w (...) Urząd Województwa (...) za okres od 7 listopada 1988r. do 30 listopada 1989r. Na podstawie przedłożonej dodatkowej dokumentacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. ponownie ustalił kapitał początkowy i w tym przedmiocie wydał decyzję z dnia 16 marca 2010r., znak (...) (...), wyliczając wysokość kapitału początkowego na kwotę 160.056,38 zł (decyzja z 16 marca 2010r. – akta ZUS).

W dniu 27 października 2016r. S. L. złożył wniosek o ponowne przeliczenie kapitału początkowego, przedkładając dodatkowe dokumenty, tj. zaświadczenie z Politechniki (...) w K. o okresie studiów w systemie zaocznym od 1 października 1975r. do 14 kwietnia 1981r. W dniu 14 listopada 2016r. organ rentowy wydał decyzję znak: (...) (...), w której ponownie ustalił kapitał początkowy na kwotę 160.526,63 zł (decyzja z 14 listopada 2016r. – akta ZUS).

W dniu 19 marca 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W., po rozpoznaniu wniosku ubezpieczonego z dnia 4 marca 2019r., wydał decyzję znak: (...), którą przyznał emeryturę od dnia 1 marca 2019r., tj. od miesiąca, w którym ubezpieczony złożył wniosek o świadczenie. Wysokość świadczenia organ rentowy określił na kwotę 5.103,53 zł, którą obliczył w następujący sposób: (285.662,87 zł + 642.152,95 zł + 143.925,06 zł) / 210,00 m-cy = 5.103,53 zł, z czego 285.662,87 zł to kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji, 642.152,95 zł to kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego, a 143.925,06 zł to kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji, zaś 210,00 m-cy to średnie dalsze trwanie życia.

Organ rentowy w ww. decyzji wskazał także, że przyznana emerytura podlega zawieszeniu wobec kontynuowania zatrudnienia przez ubezpieczonego. W dalszej kolejności w treści decyzji zawarta została informacja, że w celu podjęcia wypłaty emerytury należy przedłożyć w oddziale ZUS świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury oraz wniosek o podjęcie wypłaty świadczenia. Organ rentowy poinformował także, że wysokość emerytury zostanie ustalona w ostatecznej kwocie z chwilą podjęcia wypłaty świadczenia, tj. po rozwiązaniu stosunku pracy i zgłoszeniu wniosku o podjęciu wypłaty emerytury (wniosek – k. 1 akt ZUS, decyzja z dnia 19 marca 2019r.– k. 4 akt ZUS).

Decyzjami z dnia 25 czerwca 2020r. i 30 lipca 2020r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego z uwagi na brak przedłożenia dokumentacji innej niż ta, która była dotychczas analizowana przez ZUS (decyzje: z dnia 25 czerwca 2020r. i 30 lipca 2020r. – k. 55 i 56 akt ZUS).

W dniu 29 lipca 2021r. S. L. złożył do organu rentowego wniosek o podjęcie wypłaty emerytury i dołączył świadectwo pracy z dnia 29 lipca 2021r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdzające, że był zatrudniony u ww. pracodawcy do 29 lipca 2021r. (k. 15 – 16 akt ZUS).

W dniu 4 sierpnia 2021r. Zakład wydał decyzję znak: (...), którą ustalił wysokość emerytury i podjął jej wypłatę od dnia 1 lipca 2021r. Wysokość emerytury określił na kwotę 7.608,94 zł, co obliczył w następujący sposób: (540.665,62 zł + 801.765,53 zł + 4351,67 zł) / 177,00 m-cy = 7.608,94 zł, gdzie 540.665,62 zł to kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji, 801.765,53 zł to kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego, 4.351,67 zł to kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji, a 177,00 m-cy to średnie dalsze trwanie życia (decyzja z dnia 4 sierpnia 2021r. – k. 18 akt ZUS).

W dniu 11 sierpnia 2021r. S. L. wystąpił do organu rentowego o wyjaśnienie różnicy w kwocie środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem waloryzacji i wskazał, że w decyzji z marca 2019r. kwota tych środków wynosiła 143.925,06 zł, zaś w decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r. wynosi 4.351,67 zł (pismo ubezpieczonego do organu rentowego z dnia 11 sierpnia 2021r. – k. 22 akt ZUS).

W dniu 18 sierpnia 2021r., w odpowiedzi na zapytanie ubezpieczonego, ZUS poinformował, że w związku z decyzją o przyznaniu emerytury z dnia 19 marca 2019r. rozpoczął się proces przekazywania środków z OFE do ZUS po osiągnięciu wieku emerytalnego, a zamknięcie subkonta nastąpiło z dniem 28 lutego 2019r. Po zamknięciu subkonta OFE środki w kwocie 140.035,22 zł zostały przesunięte na konto. Natomiast kwota 4.351,67 zł, wykazana w decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r., to kwota waloryzacji kwartalnej na subkoncie (pismo ZUS z dnia 18 sierpnia 2021r. – k. 27 akt ZUS).

Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wymienionych wyżej dowodów z dokumentów załączonych do akt organu rentowego. Dokumenty te korzystały z domniemania prawdziwości wynikającego z art. 244 i nast. k.p.c., a ich wiarygodność nie została zakwestionowana przez żadną ze stron.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie S. L. nie zasługiwało na uwzględnienie.

Ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku określa przepis art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020, poz. 534, dalej także jako ustawa emerytalna), zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.

Stosownie natomiast do treści art. 25 ust. 1 ustawy emerytalnej, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego, określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart 40a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Z kolei, w myśl art. 26 ust. 1 ustawy emerytalnej, emerytura stanowi równowartość kwoty, będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. W ust. 2 wskazano, że wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach (ust. 3). Przy czym w ust. 4 i 5 wskazano, że tablice trwania życia ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" corocznie w terminie do dnia 31 marca Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Tablice, o których mowa w ust. 4, są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego.

Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że zasadą, obowiązującą przy ustalaniu wysokości emerytury, dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r. jest zasada zdefiniowanej składki, zgodnie z którą wysokość świadczenia zależy z jednej strony od sumy składek emerytalnych, jakie zostały zgromadzone na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS za okres poczynając od 1 stycznia 1999r., zaś z drugiej od wysokości kapitału początkowego, tj. od kwoty ustalonej oddzielnie dla każdego ubezpieczonego według ustalonego przez ustawodawcę wzoru, odzwierciedlającej w przybliżeniu stan konta ubezpieczeniowego za okres do 31 grudnia 1998r.

Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 7 i 8 ustawy 21 listopada 2008r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2018r., poz. 926), ze środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanym dalej „subkontem”, przysługuje okresowa emerytura kapitałowa. Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje członkowi otwartego funduszu emerytalnego do ukończenia 65. roku życia. Okresowa emerytura kapitałowa jest finansowana z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Członek otwartego funduszu emerytalnego nabywa prawo do okresowej emerytury kapitałowej, jeżeli: ukończył 60 lat oraz kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie, ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura, jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego.

W przedmiocie waloryzacji środków/składek, zaewidencjonowanych na koncie, istotny jest art. 25 ust. 3 - 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wynika z niego, że waloryzację składek przeprowadza się corocznie, od dnia 1 czerwca każdego roku, poczynając od waloryzacji za rok 2000, z uwzględnieniem art. 25a. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji stan konta nie może ulec obniżeniu. Waloryzacji podlega kwota składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji. Waloryzacja składek polega na pomnożeniu zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego składek przez wskaźnik waloryzacji. Wskaźnik waloryzacji składek jest równy wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogółem w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji w stosunku do poprzedniego roku powiększonemu o wzrost realny sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji w stosunku do roku poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 9. Wskaźnik waloryzacji składek, nie może być niższy niż wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji w stosunku do poprzedniego roku. Wskaźnik wzrostu realnego sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne, o którym mowa w ust. 6, otrzymuje się poprzez podzielenie wskaźnika wzrostu nominalnego sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji w stosunku do roku poprzedniego przez wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ustalony dla analogicznego okresu. Wskaźnik wzrostu nominalnego sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne, o którym mowa w ust. 7, stanowi iloraz sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji i w roku poprzednim. Wskaźnik waloryzacji składek za rok 2000 jest równy wskaźnikowi wzrostu przeciętnego wynagrodzenia za 2000r. w stosunku do przeciętnego wynagrodzenia za 1999r. Wskaźnik waloryzacji składek ustala się z dokładnością do setnych części procentu. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", do 20. dnia pierwszego miesiąca każdego kwartału, wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem za poprzedni kwartał. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", do 25. dnia miesiąca poprzedzającego termin waloryzacji, wskaźnik waloryzacji składek za poprzedni rok i kwartał.

Zgodnie z przepisem art. 25a ustawy emerytalnej:

1. Przy ustalaniu wysokości emerytury kwota składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego po dniu 31 stycznia roku, za który przeprowadzono ostatnią waloryzację, o której mowa w art. 25, jest waloryzowana kwartalnie.

2. W przypadku ustalania wysokości emerytury:

1) w pierwszym kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za trzeci kwartał poprzedniego roku;

2) w drugim kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za czwarty kwartał poprzedniego roku, z uwzględnieniem ust. 2a;

3) w trzecim kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za pierwszy kwartał danego roku;

4) w czwartym kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za drugi kwartał danego roku.

2a. W przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu danego roku waloryzacji składek dokonuje się w taki sam sposób jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego.

2b. Przepis ust. 2a stosuje się również do ubezpieczonego, który wiek uprawniający do emerytury osiągnął po dniu 31 maja danego roku.

3. Waloryzacji kwartalnej podlega kwota składek zewidencjonowanych na ostatni dzień pierwszego miesiąca kwartału, za który przeprowadzana jest waloryzacja, powiększona o kwoty uzyskane w wyniku poprzednich waloryzacji kwartalnych.

4. Waloryzacja kwartalna składek polega na pomnożeniu zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego składek przez wskaźnik waloryzacji określony w ust. 5. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji stan konta nie może ulec obniżeniu.

5. Wskaźnik waloryzacji kwartalnej składek jest równy wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w kwartale, za który przeprowadzana jest waloryzacja w stosunku do poprzedniego kwartału, powiększonemu o wzrost realny sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne w kwartale, za który przeprowadzana jest waloryzacja w stosunku do kwartału poprzedniego. Wskaźnik waloryzacji składek nie może być niższy niż wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w kwartale, za który przeprowadzana jest waloryzacja w stosunku do poprzedniego kwartału.

6. Wskaźnik wzrostu realnego sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne, o którym mowa w ust. 5, otrzymuje się poprzez podzielenie wskaźnika wzrostu nominalnego sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne w kwartale, za który jest przeprowadzana waloryzacja w stosunku do kwartału poprzedniego, przez wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ustalony dla analogicznego okresu.

7. Wskaźnik wzrostu nominalnego sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne, o którym mowa w ust. 6, stanowi iloraz sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne w kwartale, za który jest przeprowadzana waloryzacja, i w kwartale poprzednim.

8. Wskaźnik waloryzacji składek ustala się z dokładnością do setnych części procentu.

Z kolei co do waloryzacji środków zewidencjonowanych na subkoncie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 40 c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022r., poz. 1009):

1. Waloryzację kwot składek, środków, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej, zewidencjonowanych na subkoncie, przeprowadza się corocznie, od dnia 1 czerwca każdego roku. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji stan subkonta nie może ulec obniżeniu.

2. Waloryzacji podlega kwota składek, środków, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej, zewidencjonowanych na subkoncie na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji.

3. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty składek, środków, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej zewidencjonowanych na subkoncie przez wskaźnik rocznej waloryzacji, o którym mowa w ust. 6.

4. Wskaźnik rocznej waloryzacji jest równy średniorocznej dynamice wartości produktu krajowego brutto w cenach bieżących za okres ostatnich 5 lat poprzedzających termin waloryzacji.

5. Wskaźnik rocznej waloryzacji ustala się z dokładnością do setnych części procentu.

6. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie do dnia 15 maja każdego roku, wskaźnik rocznej waloryzacji, o którym mowa w ust. 4.

Należy przywołać także przepis art. 40d ustawy systemowej, który stanowi, że:

1. Przy ustalaniu wysokości emerytury kwota składek, środków, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej, zewidencjonowanych na subkoncie po dniu 31 stycznia roku, za który przeprowadzono ostatnią roczną waloryzację składek i środków, jest waloryzowana kwartalnie.

2. W przypadku ustalania wysokości emerytury:

1) w pierwszym kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za trzeci kwartał poprzedniego roku;

2) w drugim kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za czwarty kwartał poprzedniego roku;

3) w trzecim kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za pierwszy kwartał danego roku;

4) w czwartym kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za drugi kwartał danego roku.

3. Waloryzacji kwartalnej podlega kwota składek, środków, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej zewidencjonowanych na subkoncie na ostatni dzień pierwszego miesiąca kwartału, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu poprzednich waloryzacji kwartalnych.

4. Waloryzacja kwartalna polega na pomnożeniu kwoty składek, środków, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej zewidencjonowanych na subkoncie przez wskaźnik kwartalnej waloryzacji, o którym mowa w ust. 7. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji stan subkonta nie może ulec obniżeniu.

5. Wskaźnik kwartalnej waloryzacji jest obliczany na podstawie ostatnio ogłoszonego wskaźnika rocznej waloryzacji, o którym mowa w art. 40c ust. 6, według następującego wzoru:

- gdzie poszczególne symbole oznaczają:

(...) wskaźnik kwartalnej waloryzacji,

(...) wskaźnik rocznej waloryzacji, o którym mowa w art. 40c ust. 6.

6. Wskaźnik kwartalnej waloryzacji ustala się z dokładnością do setnych części procentu.

7. Prezes Zakładu ogłasza, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie do 25. dnia miesiąca poprzedzającego termin waloryzacji, wskaźnik kwartalnej waloryzacji za poprzedni kwartał.

8. Kwota zwiększenia wynikająca z kwartalnej waloryzacji składek przeprowadzonej przy ustalaniu okresowej emerytury kapitałowej nie jest uwzględniana przy dokonywaniu kolejnych waloryzacji rocznych.

S. L. zakwestionował kwotę świadczenia emerytalnego, którego wysokość Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. ustalił decyzją z dnia 4 sierpnia 2021r. Wskazana wątpliwość co do prawidłowości wysokości świadczenia została powzięta przez ubezpieczonego z uwagi na porównanie danych, które organ rentowy przyjął do ustalenia wysokości emerytury, wskazanych w decyzji z dnia 19 marca 2019r. i w decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r. Ubezpieczony zwrócił uwagę, że wartości kwot wskazanych w pozycjach „kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji” nie jest tożsama w obu decyzjach. W zaskarżonej decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r. o ustaleniu wysokości emerytury i podjęciu jej wypłaty, odmiennie niż w decyzji z przyznaniu emerytury z dnia 19 marca 2019r., określono kwotę środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji. W zaskarżonej decyzji kwota ta stanowiła jedynie 4.351,67 zł, natomiast w decyzji z dnia 19 marca 2019r. kwota ta wynosiła 140.035,22 zł. W konsekwencji, zdaniem ubezpieczonego, kwoty 140.035,22 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotami 143.925,06 zł i 4.351,67 zł, określonymi w obu decyzjach jako „kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji” – nie uwzględniono przy ustaleniu wysokości emerytury w decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r., co skutkowało zaniżeniem emerytury.

Ubezpieczony kwestionował również prawidłowość dokonanego przesunięcia środków z konta OFE na konto ZUS, podnosił nieprawidłowość dokonanej waloryzacji, wobec braku wskazania przez organ rentowy, od jakiej wartości została ona obliczona i – ostatecznie w oparciu o powyższe – wywodził, że błędnie Zakład ustalił wysokość emerytury, ponieważ kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji w wysokości 143.925,06 zł została uwzględniona przy ustalaniu wysokości emerytury jedynie w części odpowiadającej kwocie 4.351,67 zł zaś pozostała kwota, tj. 140.035,22 zł, została pominięta.

Wobec zarzutów ubezpieczonego Sąd zobowiązał organ rentowy do przedstawienia sposobu dokonania waloryzacji kwoty środków zewidencjonowanych na subkoncie. Organ rentowy pismem wyjaśnił, że waloryzacji dokonał w oparciu o przepis art. 40c i 40d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a jako załącznik do pisma przedłożył wyliczenie przeprowadzonej waloryzacji w ujęciu rocznym i kwartalnym. Organ rentowy przekazał ponadto wyliczenie przeprowadzonej waloryzacji składek i kapitału początkowego.

S. L. nie zgodził się z obliczeniami, które przedstawił ZUS, podnosząc brak dokonania przez organ rentowy waloryzacji kwartalnej i rocznej za IV kwartał 2018r. oraz waloryzacji rocznej i kwartalnej za lata 2019-2021. W ocenie ubezpieczonego kwota po waloryzacji subkonta powinna wynosić 175.809,65 zł, co obliczył następująco: 140.034,22 zł (rok 2019) x [108,94% (rok 2019) + 105,41% (rok 2020) + 109,33% (rok 2021)] =175.809,65 zł.

Sąd – mając na uwadze konsekwentnie sporne stanowiska stron, prezentowane w toku postępowania – ocenił, że w sprawie zachodzi spór, który dla rozstrzygnięcia wymaga wiadomości specjalnych celem zweryfikowania poprawności wyliczenia wysokości emerytury ubezpieczonego. Wobec tego został dopuszczony dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu finansów i rachunkowości celem wyliczenia wysokości emerytury S. L. według stanu na dzień podjęcia wypłaty świadczenia, tj. 1 lipca 2021r.

W toku postępowania Sąd zgromadził opinie sporządzone przez dwóch biegłych sądowych. Pierwsza opinia z dnia 8 marca 2023r. pochodziła od biegłej sądowej E. Z., która dokonała ustaleń co do wysokości składek zaewidencjonowanych na koncie i subkoncie S. L. i ich waloryzacji na dzień 1 lipca 2021r. Biegła obliczyła, że kwota środków zaewidencjonowanych na koncie w ZUS z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 437.680,24 zł, zaś kwota środków zgromadzonych na subkoncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 161.363,60 zł, a więc były to inne wartości niż te, które przyjął organ rentowy. Następnie do obliczenia wysokości emerytury biegła – tak jak organ rentowy w decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r. – przyjęła kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego w wysokości 801.765,53 zł i 177,00 m-cy jako dalsze średnie trwanie życia. Biegła po dokonaniu następujących obliczeń: (801.765,53 zł + 437.680,24 zł + 161.363,60 zł) / 177 m-cy = 7.914,18 zł, przyjęła, że wysokość emerytury ubezpieczonego na dzień 1 lipca 2021r. wynosi 7.914,18 zł brutto (opinia główna biegłej sądowej E. Z. – k. 105 – 116 a.s.).

Organ rentowy, odnosząc się do opinii biegłej E. Z., przedstawił własny sposób obliczeń z uwzględnieniem innych kwot niż te przyjęte przez biegłą, co zaprezentował następująco: (400.630,40 zł + 801.765,53 zł + 144.385,87 zł) / 177 m-cy = 7.608,94 i co potwierdzać miało prawidłowość kwoty emerytury przyjętej w zaskarżonej decyzji, tj. 7.608,94 zł. Z uwagi na zgłoszone przez organ rentowy zastrzeżenia co do prawidłowości obliczeń, których dokonała biegła E. Z., a nadto z uwagi na wniosek Zakładu o przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej, Sąd postanowił dopuścić wnioskowany dowód celem ustosunkowania się do zarzutów zgłoszonych przez organ rentowy.

W opinii uzupełniającej z dnia 3 lipca 2023r. biegła E. Z. podtrzymała wnioski zawarte w opinii głównej, ograniczając się do stwierdzenia, że dokonane w niej wyliczenia są prawidłowe, zaś obliczenia organu rentowego jako, że są błędne, doprowadziły do zaniżenia kwoty emerytury ubezpieczonego (opinia uzupełniająca biegłej sądowej E. Z.– k. 152 – 155 a.s.).

Druga z biegłych sądowych M. P. (1), której opinia główna i opinie uzupełniające zostały uwzględnione w sprawie, w pierwszej sporządzonej opinii z dnia 29 marca 2024r. dokonała obszernej i szczegółowej analizy poprawności przyjętego przez ZUS sposobu obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonego i korzystając z danych zawartych w aktach rentowych dokonała własnych obliczeń wysokości świadczenia od 1 lipca 2021r., ustalając ją w kwocie 7.608,94 zł miesięcznie.

Zaznaczenia wymaga, że chociaż uzyskana przez biegłą kwota wysokości emerytury okazała się być zgodna z kwotą ustaloną przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji, to jednak wobec braku dokumentacji potwierdzającej przeksięgowanie zgromadzonych środków pieniężnych na subkoncie, biegła wskazała, że dokonane przez nią wyliczenia bazują na danych zawartych w zaskarżonej decyzji. Podnosząc to, odniosła się do informacji pochodzącej od organu rentowego, a zamieszczonej w piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2021r., gdzie organ rentowy wskazywał, że zgromadzone środki pieniężne na subkoncie zostały przesunięte na konto FUS w kwocie 140.035,22 zł, a na subkoncie pozostała kwota 4.351,67 zł. W ocenie biegłej ZUS w celu uwiarygodnienia wskazanej informacji powinien przedłożyć kartotekę S. L. potwierdzającą ujęcie składek na subkonto, wykazanie na kartotece kwoty 144.386,89 zł przed przeniesieniem, a następnie przeksięgowanie kwoty w ściśle określonej dacie na konto FUS w kwocie 140.035,22 zł i wykazanie pozostałego salda na subkoncie w kwocie 4.351,67 zł. Biegła nadmieniła ponadto, że ZUS nie przedłożył do akt sprawy wyciągu z kartoteki przeksięgowywanych składek na podstawie składanych deklaracji rozliczeniowych DRA i RCA. W związku z powyższym oceniła, że nie istnieje możliwość zweryfikowania, ile składek w poszczególnych miesiącach było odprowadzonych z deklaracji i rozksięgowanych na konto FUS i subkonto oraz ich waloryzacji okresowej. W konsekwencji biegła wskazała, że do momentu uzupełnienia przez ZUS szczegółowych ewidencji składek ZUS pochodzących z deklaracji RCA i sposobu ich rozksięgowania na subkonto z rozbiciem na poszczególne lata i miesiące – w tym zakresie przyjęte zostały wartości wynikające z decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r.

Odnosząc się do twierdzeń ubezpieczonego, iż zaskarżona decyzja zawiera „puste miejsce” – niewprowadzone dane, odnośnie do kwoty środków zaewidencjonowanych na subkoncie, biegła wskazała, że wszystkie pozycje składowych posiadają przypisane wartości.

Przechodząc do szczegółowej charakterystyki opinii biegłej, wskazać należy, że biegła przedstawiła w niej precyzyjnie metodologię oraz scharakteryzowała czynności, jakie podjęła dla dokonania weryfikacji prawidłowości procedowania organu rentowego. Analizę wysokości emerytury od 1 lipca 2021r. biegła rozpoczęła od zbadania prawidłowości działania organu rentowego w zakresie opracowania zestawienia okresów zatrudnienia S. L. w odniesieniu do przedłożonej dokumentacji kadrowo – płacowej. Biegła oceniła, że wszystkie pozycje zestawienia są zgodne z udokumentowanymi zaświadczeniami o zatrudnieniu, a ZUS w sposób prawidłowy dokonał ustalenia okresów zatrudnienia w przeliczaniu na lata, miesiące i dni zatrudnienia. Biegła po weryfikacji ustaleń organu rentowego stwierdziła, że ustalony przez Zakład okres łącznych okresów składkowych w ilości 25 lat, 4 miesięcy i 25 dni oraz okresów nieskładkowych w ilości miesiąca i 5 dni jest prawidłowy i jako ostateczny przyjęła do dalszych analiz. Następnie biegła dokonała analizy poprawności sporządzonego przez Zakład wykazu dochodów ubezpieczonego odnoszących się do okresów zatrudnienia w zestawieniu z przedłożonymi przez S. L. dokumentami kadrowo-płacowymi. Biegła obliczyła stosunek dochodu osiągniętego przez S. L. w każdym roku kalendarzowym do przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w odpowiednim roku i stwierdziła, że wyliczony udział procentowy został poprawnie ustalony i zaktualizowany przez ZUS. Dalej biegła przystąpiła do analizy prawidłowości ustalenia przez organ rentowy podstawy kapitału początkowego. W ocenie biegłej ZUS w sposób prawidłowy uwzględnił 10 lat kalendarzowych do obliczenia wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego. W zestawieniu w sposób prawidłowy przyjęto okres od 1972 roku do 1998 roku włącznie, jako najkorzystniejszy ze wszystkich lat pracy S. L.. Biegła stwierdziła także, że w sposób prawidłowy zostały przekalkulowane zarobki stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, nadto w ocenie biegłej prawidłowo organ rentowy przyjął wariant 10 lat jako korzystny do wyliczenia przyszłej emerytury ubezpieczonego i prawidłowo ustalił wartość wskaźnika wysokości podstawy wymiaru w sposób statystyczny wykorzystując do tego celu średnią matematyczną.

Biegła ostatecznie skonstatowała, że kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999r. wynosi 160.526,63 zł i jest zgodny z wyliczeniami przeprowadzonymi przez ZUS, co znalazło wyraz w wydanej przez Zakład decyzji z dnia 14 listopada 2016r. Następnie biegła dokonała waloryzacji kapitału początkowego na dzień 1 marca 2019r., ustalając go w wysokości 642.152,95 zł, co okazało się zgodne z wartością zamieszczoną przez organ rentowy w decyzji o przyznaniu emerytury z dnia 19 marca 2019r. W dalszej kolejności biegła powtórzyła wyliczenia waloryzacji kapitału początkowego, ale na dzień 1 lipca 2021r., co wiązało się ze złożeniem wniosku o podjęcie wypłaty zawieszonej emerytury przez ubezpieczonego w dniu 29 lipca 2021r. Dokonując tego otrzymała wynik 801.765,53 zł, co znowu okazało się taką samą wartością, jak przyjął organ rentowy w decyzji o przyznaniu emerytury z dnia 4 sierpnia 2021r. oraz jak wynikało z wydruków wygenerowanych z systemu emerytalnego ZUS. Przechodząc do ustalenia wysokości emerytury po obliczeniu kapitału początkowego, biegła zaakcentowała, że nie posiadała dostępu do historii konta składek i subkonta S. L., wobec czego informacje o wysokości składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji przyjęła z danych wskazanych przez pracownika ZUS w decyzji o przyznaniu emerytury z dnia 4 sierpnia 2021r. Biegła wskazała, że do ustalenia wysokości emerytury od dnia 1 lipca 2021r. przyjęła następujące dane: kwotę składek zaewidencjonowanych z uwzględnieniem waloryzacji – 540.665,62 zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego – 801.765,53 zł i średnie dalsze trwanie życia – 177,00 miesięcy.

Podsumowując, biegła stwierdziła, że przyjmując ww. dane jako prawidłowe - jednakże zastrzegając, że pewnych informacji brak jest w aktach sprawy i w aktach organu rentowego, co skutkowało przyjęciem danym z decyzji z dnia 4 sierpnia 2021r. – obliczyła wysokość emerytury na kwotę tożsamą z kwotą, jaką przyjął organ rentowy w ww. decyzji (opinia główna biegłej M. P. (1) – k. 197 – 227 a.s.).

S. L. zakwestionował rzetelność opinii biegłej M. P. (2), wniósł o jej nieuwzględnianie przez Sąd i oparcie się na opinii biegłej E. Z.. Ubezpieczony podniósł, że nadal brak jest odpowiedzi, na jakiej podstawie prawnej kwota zgromadzonych środków na subkoncie została przesunięta na konto FUS i na jakiej podstawie prawnej kwoty z subkonta nie zostały zwaloryzowane od 2019r. Nadto w ocenie ubezpieczonego opinia jest niewiarygodna wobec tego, że do obliczeń biegła przyjęła dane, na poparcie których brak jest dowodów księgowych wobec tego, że organ rentowy ich nie przedstawił (pismo procesowe ubezpieczonego – k. 241 a.s.).

W opinii uzupełniającej z dnia 10 września 2024r. biegła odniosła się do wszystkich zarzutów S. L.. W pierwszej kolejności zanegowała zasadność zarzutu nierzetelności sporządzonej przez nią opinii głównej i wskazała, że o nierzetelności biegłego i jego opinii można mówić wówczas, jeżeli sporządzona opinia nie została oparta na dokumentacji dowodowej, jest nieweryfikowalna i niesprawdzalna w sposób matematyczny. Dodała także, że sporządziła opinię na podstawie dostępnej dokumentacji, a dokonana w niej analiza jest weryfikowalna i sprawdzalna w sposób matematyczny, co wyklucza zasadność zarzutu nierzetelności opinii. W dalszej kolejności biegła ponownie zaakcentowała, że nie ma racji ubezpieczony podnosząc, jakoby zaskarżona decyzja nie wymieniła wszystkich pozycji składowych koniecznych do obliczenia emerytury. Biegła ponownej analizie poddała treść spornej decyzji i potwierdziła, że wszystkie wymienione w niej przez organ rentowy pozycje posiadają przypisane wartości. Następnie biegła odniosła się do podnoszonej przez S. L. kwestii nierzetelności wyliczeń dokonanych w opinii wobec braku dowodów księgowych w oparciu, o które możliwe byłoby zweryfikowanie prawdziwości przyjętych do obliczeń danych. Biegła w kontekście tego wskazała, że na moment sporządzania opinii uzupełniającej nie zostały przedstawione jej inne dokumenty niż brane pod uwagę w opinii głównej, dlatego też należy przyjąć wartości wskazane w decyzji jako ostateczne. Biegła podtrzymała ponadto zasadność wniosku wyrażonego uprzednio w opinii głównej, w którym stwierdziła, że załączone przez organ rentowy w toku postępowania sądowego wydruki nie są dokumentacją potwierdzającą przeksięgowanie zgromadzonych środków pieniężnych na subkoncie i wskazała na konieczność przedłożenia Sądowi przez Zakład kartoteki S. L. potwierdzającej ujęcie składek na subkoncie, wykazanie na kartotece kwoty 144.386,89 zł przed przeniesieniem, a następnie przeksięgowanie kwoty w ściśle określonej dacie na konto FUS w kwocie 140.035,22 zł i wykazanie pozostałego salda na subkoncie w kwocie 4.351,67 zł (opinia uzupełniająca biegłej M. P. (1) z dnia 10 września 2024r. – k. 261 – 266 a.s.).

S. L. w piśmie z dnia 7 października 2024r. zgłosił zastrzeżenia także do opinii uzupełniającej biegłej M. P. (1). Ubezpieczony ponownie podniósł, że biegła stwierdziła, iż środki zgromadzone na subkoncie w kwocie 140,035,00 zł zostały przesunięte na konto FUS pomimo, że nie miała wglądu do ksiąg rachunkowych . Ponadto wskazał, że nadal brak jest wyjaśnienia, dlaczego do obliczenia emerytury w 2021r. nie przyjęto kwoty 144.386,89 zł i ponownie przedstawił własne wyliczenia, wskazując, że prawidłowo obliczona emerytura powinna być wyliczona w następujący sposób: (540.665,22 zł + 801.765,53 zł + 161.363,60 zł) / 177 m-cy, co prowadzi do ustalenia wysokości świadczenia w kwocie 8.496,01 zł (k. 279 a.s.).

Sąd uwzględniając stanowisko biegłej sądowej co do konieczności poszerzenia materiału dowodowego o wskazane w treści opinii dokumenty, zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2024r. zobowiązał organ rentowy do przedłożenia kartoteki przeksięgowania składek z FUS wg deklaracji RCA na subkonto oraz przeksięgowania kwoty 140.035,22 zł z subkonta na konto FUS po przejściu ubezpieczonego na emeryturę i pozostałego salda na subkoncie w kwocie 4.351,67 zł oraz kartoteki ewidencji składek ZUS ubezpieczonego, które zawierałyby saldo do momentu przeniesienia środków pieniężnych z subkonta na FUS, a następnie saldo po przeniesieniu środków z subkonta na FUS (k. 292 a.s.).

W odpowiedzi na zobowiązanie sądu organ rentowy wraz z pismem z dnia 28 stycznia 2025r. przedłożył wydruki z indywidualnego konta ubezpieczonego, wskazując, że nie dysponuje innymi kartotekami składek na koncie i subkoncie (k. 308 – 339 a.s.).

Wobec pozyskania nowych dokumentów od organu rentowego Sąd ponownie dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłej sądowej M. P. (1) celem wyliczenia wysokości emerytury S. L. według stanu na dzień podjęcia wypłaty świadczenia, tj. 1 lipca 2021r. (k. 340 a.s.).

W drugiej opinii uzupełniającej z dnia 12 kwietnia 2025r. biegła sądowa M. P. (1) dokonała analizy ewidencji składek ZUS pochodzących z deklaracji RCA i sposobu ich rozksięgowania na subkonto z rozbiciem na poszczególne lata i miesiące. Biegła, po przeprowadzonej analizie dodatkowych wydruków przedłożonych przez ZUS, potwierdziła, że zgromadzone środki pieniężne na subkoncie w kwocie 144.386,89 zł (140.035,22 zł + 4.351,67 zł ) zostały przesunięte na konto FUS w kwocie 140.035,22 zł, a na subkoncie pozostała kwota 4.351,67 zł. Biegła wskazała, że uzupełnienie dokumentacji przez ZUS dało możliwość ustalenia, że wartości przeniesienia kwoty 140.035,22 zł i pozostałego salda na subkoncie w kwocie 4.351,67 zł są zgodne z wydaną decyzją z dnia 4 sierpnia 2021r., a ustalona w niej wysokość emerytury od 1 lipca 2021r. w kwocie 7.608,94 zł jest poprawna (opinia uzupełniająca biegłej sądowej M. P. (1) z dnia 12 kwietnia 2025r. – k. 346 – 355 a.s.).

Opinia uzupełniająca biegłej M. P. (1) nie przekonała ubezpieczonego, który w piśmie procesowym z dnia 25 kwietnia 2025r. konsekwentnie podnosił, że przy obliczaniu wysokości emerytury organ rentowy pominął wpłacane przez niego przez 20 lat składki na OFE. Ubezpieczony ponownie wskazał, że domaga się uwzględnienia kwoty składek zewidencjonowanych prawidłowo na subkoncie oraz uwzględnienia kwoty ich waloryzacji (k. 369 – 370 a.s.).

Podsumowując, postępowanie dowodowe prowadzone w kierunku ustalenia prawidłowości wysokości emerytury przyznanej ubezpieczonemu od 1 lipca 2021r. doprowadziło do pozyskania opinii głównych i uzupełniających pochodzących od dwóch biegłych sądowych – E. Z. i M. P. (1), a ujęte w nich wyniki obliczeń wysokości świadczenia i prezentowane wnioski nie korespondują ze sobą. Pomimo, że obie biegłe przy wydawaniu opinii głównych dysponowany (choć nie przez cały czas) tym samym materiałem dowodowym, to odmiennie wyliczyły wysokość emerytury w sporządzonych przez siebie opiniach głównych. Biegła E. Z., udzielając odpowiedzi na pytanie sądu o wysokość emerytury ubezpieczonego na dzień 1 lipca 2021r., wskazała 7.914,18 zł, zaś biegła M. P. (1) wyliczyła taką kwotę, jak ustalił ZUS, czyli 7.608,94 zł.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że jeżeli w danej sprawie istnieją dwie grupy przeciwstawnych dowodów, wiadomo, że ustalenia faktyczne z konieczności muszą pozostawać w sprzeczności z jedną z nich. Wówczas sąd orzekający według swobodnej oceny dowodów ma prawo eliminacji określonych dowodów, przyjmując, że według jego oceny pozbawione są one wiarygodności. W takiej sytuacji nie dochodzi do naruszenia art. 233 k.p.c. Do zwykłych zadań sądu podczas prowadzonego postępowania należy rozstrzygnięcie, która ze sprzecznych opinii biegłych powinna być przeważająca. Zobrazował to wyraźnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 marca 2012r. w sprawie I UK 167/11, wskazując, że sąd nie jest obowiązany dążyć do sytuacji, aby opinią biegłego zostały przekonane również strony, co zresztą najczęściej wyklucza się wzajemnie, gdyż opinia korzystna dla jednej strony nie przekonuje strony przeciwnej. Wystarczy zatem, że opinia jest przekonująca dla sądu, który wiążąco ocenia, czy biegły wyjaśnił wątpliwości zgłoszone przez stronę.

Taki przymiot – opinii przekonującej dla Sądu - Sąd nadał jedynie opinii głównej i opiniom uzupełniającym biegłej sądowej M. P. (1). Ubezpieczony natomiast wnosił, by Sąd oparł się na opinii biegłej E. Z., nie uwzględniając tym samym opinii biegłej M. P. (1), które konsekwentnie podważał, nie zważając na obszerny wywód, spójny przekaz i każdorazowo wyczerpujący – w świetle aktualnie posiadanego materiału dowodowego – charakter wydanych opinii. Wskazywał, że opinia główna i pierwsza opinia uzupełniająca zostały wydane z uwzględnieniem okoliczności, na które brak jest dowodów, tj. dokumentów obrazujących faktyczne przesunięcie środków z OFE. Odnosząc się do tej argumentacji ubezpieczonego, wskazać należy, że opinia biegłej E. Z., której uwzględnienia ubezpieczony żąda, również została sporządzona w okolicznościach braku w materialne dowodnym rzeczonych dokumentów, pomimo że ubezpieczony od początku postępowania domagał się, by organ rentowy przedłożył w tym zakresie stosowną dokumentację. Sąd chce zaakcentować okoliczność, że pośród dwóch opiniujących w sprawie biegłych, to właśnie dopiero biegła M. P. (1) zwróciła uwagę na potrzebę pozyskania do sprawy dokumentów i kartotek – co sygnalizowała już w opinii głównej – celem wszechstronnej i pełnej analizy poprawności wyliczeń organu rentowego i stwierdzenia podstaw do przyjęcia danych, które przyjął Zakład w procesie obliczania wysokości świadczenia. W ocenie Sądu właśnie ta uważność biegłej, jej dociekliwość i umiejętność przyznania, że opinia sporządzana przez nią w danym kształcie jest oparta na aktualnie dostępnym materiale dowodowym, jednak z zastrzeżeniem, że powinien on być zgromadzony obszerniej – dowodzą rzetelności pracy biegłej i sporządzonej przez nią opinii. Tej okoliczności jednak ubezpieczony nie zauważa, skupiając się jedynie na tym, że opina biegłej E. Z. jest dla niego korzystna, ponieważ określa wysokość emerytury w wyżej kwocie niż ta, którą przyjął w zaskarżonej decyzji organ rentowy. Jednak w tym kontekście wskazać należy na pewną niekonsekwencję, jaka zaszła po stronie ubezpieczonego. S. L. w toku postępowania sądowego prezentował własne obliczenia, a w piśmie z dnia 7 października 2024r. wskazywał, że wysokość świadczenia emerytalnego powinna być ustalona w kwocie 8.496,01 zł. Sąd zwraca uwagę, że żadna opinia biegłych nie ustaliła wysokości świadczenia w takiej wysokości, jaką przyjął ubezpieczony, a mimo to podnoszony przez niego zarzut nierzetelności obliczeń został skierowany jedynie wobec opinii M. P. (1). W ocenie Sądu ubezpieczony uznał, że opinia biegłej E. Z. jest dla niego korzystna w tym sensie, że obliczona w niej wysokość emerytury jest wyższa niż ta, którą przyjął ZUS, nawet jeżeli nie jest tak wysoka, jak zakładał w swoich wyliczeniach. Z kolei opinię biegłej M. P. (2) zanegował, ponieważ obliczenia biegłej potwierdziły prawidłowość obliczeń organu rentowego.

Sąd zwraca uwagę, że chociaż opinia główna biegłej E. Z. zawierała obliczenia i wnioski co do wysokości emerytury, korzystne dla ubezpieczonego, a negujące zasadność dokonanej przez Zakład waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie i subkoncie, to ostatecznie nie została przez Sąd uznana za opinię rzetelną, na której oprzeć można byłoby ustalenia i dokonać prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Takiej oceny dokonał sąd, kierując się założeniem, że pomimo iż opinia biegłego podlega, jak inne dowody, ocenie wedle reguł przewidzianych w art. 233 k.p.c., to jednak tym, co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002r., I CKN 1354/00, Lex nr 77046).

Opinia biegłej E. Z., w ocenie Sądu, wskazanych wyżej kryteriów nie spełniła. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w razie wątpliwości co do prawidłowości obranej przez biegłego metodologii czy sformułowanych wniosków jedyną drogą, przewidzianą przepisami procesowymi, jest dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego, bądź też przeprowadzenie opinii uzupełniającej. Sąd zatem, biorąc pod uwagę zasadność zastrzeżeń zgłoszonych przez organ rentowy do opinii głównej, postanowił o dopuszczeniu dowodu z opinii uzupełniającej biegłej E. Z.. Opinia uzupełniająca z kolei, z uwagi na jej lakoniczność, przejawiającą się jedynie w podtrzymaniu stanowiska zawartego w opinii głównej, bez merytorycznego odniesienia się do zastrzeżeń organu rentowego – co było przecież przedmiotem tezy dowodowej zawartej w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu z tej opinii – nie mogła być oceniona jako rzetelna i przekonująca z uwagi na gołosłowność wyrażonych w niej twierdzeń i brak umotywowania sformułowanego w niej stanowiska. Wątpliwości organu rentowego, które Sąd uznał za zasadne na tyle, że postanowił o dopuszczeniu dowodu z opinii uzupełniającej – zobowiązując biegłą do ustosunkowania się do nich – nie znalazły w niej odpowiedzi, co stanowiło powód dyskwalifikacji obu opinii biegłej sądowej E. Z. – głównej i uzupełniającej. Nadto, pozostając jeszcze w obszarze rozważań co do powodów nieuwzględnienia dowodu z opinii wskazanej biegłej, nadmienić należy, że wyrażone w niej wnioski są odosobnione i nie korelują z dowodem w postaci opinii biegłej M. P. (1). Biegła ta w drugiej opinii uzupełniającej – dysponując dodatkowymi dowodami - stwierdziła ostatecznie, że sposób obliczeń dokonanych przez organ rentowy jest prawidłowy. Jej opinia nie korespondowała zatem z ustaleniami, jakich dokonała biegła E. Z., jednakże w odróżnieniu od niej, była przekonująco i jasno umotywowana, a poza tym oparta na materiale, którego brak podnosił ubezpieczony.

Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że sama biegła M. P. (1) wskazywała, iż dokonana przez nią analiza wyrażona w opinii głównej i w pierwszej opinii uzupełniającej wymagała uwiarygodnienia składowych do wyliczenia emerytury, co wiązało się z koniecznością pozyskania od ZUS dodatkowych dokumentów. Poszerzenie materiału dowodowego o kartoteki dotyczące przeksięgowania składek z FUS według deklaracji RCA na subkonto i przeksięgowania kwoty 140.035,22 zł po przejściu na emeryturę S. L. z subkonta na FUS i pozostałego salda w kwocie 4.351,67 zł na subkoncie oraz kartoteki ewidencji składek FUS, zawierającej saldo do momentu przeniesienia środków pieniężnych z subkonta na FUS i saldo po przeniesieniu środków z subkonta na FUS, uwiarygodniło wartości składowe przyjęte do obliczenia wysokości emerytury, wykazane w zaskarżonej decyzji. Biegła wydając drugą opinię uzupełniającą zapoznała się z dokumentami dotyczącymi waloryzacji i z wydrukami dotyczącymi konta ubezpieczonego w zakresie składek i sposobu ich rozliczania oraz z wyciągiem z kartoteki przeksięgowywanych składek na podstawie składanych deklaracji rozliczeniowych DRA i RCA. Pozwoliło to biegłej na zweryfikowanie, ile składek w poszczególnych miesiącach było odprowadzonych z deklaracji i rozksięgowanych na konto FUS i subkonto oraz ich waloryzacji okresowej. Powtórna, dokonana w drugiej opinii uzupełniającej, analiza dokumentacji powiązanej z kapitałem początkowym S. L. w zestawieniu z dodatkową dokumentacją umożliwiającą zweryfikowanie sposobu przeksięgowania składek na subkoncie ubezpieczonego potwierdziła prawidłowość zastosowanej przez ZUS metodologii w zakresie ustalania wartości kapitału początkowego i jego waloryzacji oraz ustalenia ostatecznej wysokości emerytury.

W oparciu o opinie wskazanej biegłej Sąd przyjął, że wysokość emerytury należnej S. L. od 1 lipca 2021r., przy uwzględnieniu zwaloryzowanego kapitału początkowego obliczonego w kwocie 801.765,53, środków zgromadzonych na koncie w kwocie 540.665,62 zł i subkoncie w kwocie 4.351,67 zł, wynosi 7.608,94 zł i jako taka jest zgodna z wysokością, którą przyjął w zaskarżonej opinii organ rentowy.

Konkludując, wskazać należy, że w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym przede wszystkim po pozyskaniu drugiej opinii uzupełniającej biegłej M. P. (1), która potwierdziła prawidłowość obliczeń i wniosków opinii głównej nie ustalono okoliczności, które słusznymi czyniłby twierdzenia ubezpieczonego. Brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska S. L., w którym prezentuje pogląd o zaniżeniu przez organ rentowy jego świadczenia emerytalnego.

Po dokonaniu analizy ustaleń faktycznych oraz w oparciu o opinie ww. biegłego, Sąd nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Prawidłowość procedowania organu rentowego przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia w kontekście będących ich podstawą przyjętych wartości składowych do obliczenia emerytury i ustalenia ostatecznej wysokości świadczenia, została zweryfikowana i potwierdzona w opinii głównej i uzupełniającej biegłej sądowej M. P. (1). Biegła nie stwierdziła błędów w decyzji, a Sąd opierając się na jej twierdzeniach – wobec uznania opinii za należycie uzasadnione, jasne i przekonujące – ustalił, że na dzień 1 lipca 2021r. określona w decyzji wysokość emerytury jest prawidłowa. Wbrew stanowisku ubezpieczonego kwota 140.035,22 zł, która była na subkoncie, nie została pominięta przy wyliczaniu emerytury. Została przesunięta na konto ubezpieczonego i także – jak i inne składowe, o których była mowa, została przez Zakład uwzględniona. Ponadto przeprowadzone zostały waloryzacje, zgodnie z cytowanymi przepisami, co potwierdza opinia biegłej M. P. (1).

Potwierdzeniem prawidłowości przesunięcia ww. kwoty z subkonta na konto, co ubezpieczony kwestionował, jest art. 40 ust. 1e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wynika z niego, że na koncie ubezpieczonego ewidencjonuje się kwotę środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a, na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc ustalenia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 24 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oraz z tytułu osiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 24 ust. 1a tej ustawy, przez osobę, która nie spełnia ustawowych warunków do ustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej, z zastrzeżeniem ust. 1f, który z kolei wskazuje, że przepisu ust. 1e nie stosuje się do osób spełniających ustawowe warunki do ustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej. Ubezpieczony nie pobierał okresowej emerytury kapitałowej. W dacie złożenia wniosku o emeryturę nie spełniał do tego warunków, gdyż ukończył już 65 lat, dlatego na jego koncie – zgodnie z zacytowanym przepisem – zostały zaewidencjonowane środki znajdujące się na subkoncie. Wyjątkiem była wielokrotnie przywoływana kwota waloryzacji.

W tym stanie rzeczy, wobec uznania prawidłowości procedowania organu rentowego i braku podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, należało orzec o oddaleniu odwołania podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.