Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 grudnia 2025 roku

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2025 roku w Warszawie

sprawy A. P. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy

na skutek odwołania A. P. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 26 maja 2025 roku, znak: (...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten tylko sposób, że rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznaje A. P. (1) od 2 lipca 2024 roku.

UZASADNIENIE

W dniu 17 czerwca 2025r. A. P. (1) odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 26 maja 2025r., znak: (...), którą renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy została mu przyznana od stycznia 2025r. i wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do ww. świadczenia od lipca 2024r., tj. od zaprzestania wypłaty zasiłku rehabilitacyjnego.

Ubezpieczony zarzucił, że organ rentowy zignorował informacje wynikające z dokumentacji medycznej i błędnie ustalił datę powstania niezdolności do pracy jako 29 stycznia 2025r. Ponadto w uzasadnieniu odwołania opisał stan swojego zdrowia, wskazując, że od 2023r. leczy się z powodu ciężkiego uszkodzenia prawego barku, które polega na zerwaniu stożka rotatorów i zmianach degeneracyjnych. W dniu 29 stycznia 2025r. przeszedł operację rekonstrukcji ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego, tenodezę LHBT i akromioplastykę, a przed operacją - od lipca 2024r. ZUS zaprzestał wypłacania mu zasiłku rehabilitacyjnego, pomimo że stan jego zdrowia – silny ból i ograniczenia ruchomości prawego barku – nadal uniemożliwiał mu wykonywanie pracy hydraulika (odwołanie A. P. (1) – k. 3 - 4 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., wskazując, że nie było podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy od lipca 2024r., ponieważ komisja lekarska przyjęła, że stwierdzona u odwołującego się niezdolność do pracy istnieje od 29 stycznia 2025r., a wniosek o świadczenie złożony został 4 listopada 2024r. Ponadto organ rentowy wskazał, że wcześniej rozpatrywał także wniosek odwołującego się o świadczenie rehabilitacyjne, a wydając decyzję odmowną w tym przedmiocie nie poinformował go o możliwości złożenia wniosku o inne świadczenie ani o możliwości żądania, by za datę złożenia wniosku przyjąć datę wystąpienia z wnioskiem o świadczenie rehabilitacyjne, ponieważ z akt nie wynikało, aby A. P. (1) mogło przysługiwać inne świadczenie (odpowiedź na odwołanie – k. 5 - 6 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

A. P. (1) miał przyznane prawo do prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w związku z rokującym poprawę naruszeniem sprawności układu nerwowo-mięśniowo-szkieletowego i związanego z ruchem w następujących okresach: od 6 września 2023r. do 4 grudnia 2023r., od 4 stycznia 2024r. do 2 maja 2024r. oraz od 3 maja 2024r. do 1 lipca 2024r. (decyzja z dnia 8 września 2023r. – k. 206 III tom akt ZUS; decyzja z dnia 8 stycznia 2024r. – k. 210 III tom akt ZUS; decyzja z dnia 30 kwietnia 2024r. – k. 214 III tom akt ZUS).

W dniu 6 czerwca 2024r. ubezpieczony wystąpił z wnioskiem o świadczenie rehabilitacyjne na dalszy okres. W toku postępowania prowadzonego w przedmiocie tego wniosku komisja lekarska ZUS orzeczeniem z 27 września 2024r. uznała, że A. P. (1) nie jest niezdolny do pracy (wniosek z dnia 6 czerwca 2024r. – k. 217 akt ZUS; orzeczenie komisji lekarskiej z dnia 27 września 2024r. – k. 221 III tom akt ZUS). W konsekwencji Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał w dniu 4 października 2024r. decyzję, którą odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na dalszy okres, tj. od 2 lipca 2024r. Decyzja nie zawierała informacji o możliwości złożenia przez A. P. (1) wniosku o inne świadczenie (decyzja z dnia 4 października 2024r. – k. 222 III tom akt ZUS).

W dniu 4 listopada 2024r. A. P. (1) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy (wniosek z dnia 4 listopada 2024r. – k. 1-3 IV tom akt ZUS).

Od 29 stycznia do 31 stycznia 2025r. ubezpieczony był hospitalizowany z rozpoznaniem subtotalnym uszkodzenia ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego barku prawego. Wykonano rekonstrukcję ścięgna i tenodezę ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego i akromioplastykę (opinia biegłego ortopedy – k. 22 – 24 verte a.s.).

W toku postępowania w przedmiocie wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 20 maja 2025r. uznała, że wnioskodawca jest częściowo niezdolny do pracy do 31 października 2025r., a za datę powstania niezdolności przyjęła 29 stycznia 2025r. (orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia 20 maja 2025r. – k. 28 IV tom akt ZUS).

W oparciu o orzeczenie komisji lekarskiej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w dniu 26 maja 2025r. wydał decyzję znak: (...), którą przyznał A. P. (1) prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 29 stycznia 2025r. do 31 października 2025r. (decyzja z dnia 26 maja 2025r. – k. 33 – 35 IV tom akt ZUS).

A. P. (1) odwołał się od decyzji organu rentowego z dnia 26 maja 2025r., a Sąd postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2025r. dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego ortopedy celem ustalenia daty powstania u A. P. (1) częściowej niezdolności do pracy (postanowienie z dnia 12 sierpnia 2025r. – k. 16 a.s.).

W opinii z 24 września 2025r. biegły sądowy ortopeda M. G. wskazał, że analiza przedstawionej dokumentacji pozwala stwierdzić, że częściowa niezdolność do pracy odwołującego się powstała już w momencie zakończenia pobierania świadczeń rehabilitacyjnych, a orzeczonych do 1 lipca 2024r. Jako powód częściowej niezdolności do pracy biegły wskazał dysfunkcję barku prawego w przebiegu uszkodzenia stożka rotatorów, które stwierdzono już w 2020r. Biegły nadmienił, że z tego powodu A. P. (1) pobierał świadczenie rehabilitacyjne i oczekiwał na leczenie operacyjne, ponieważ także w czasie pobierania świadczenia występowały u niego dolegliwości bólowe i utrzymywała się dysfunkcja barku, natomiast prowadza równolegle rehabilitacja nie przyniosła poprawy, a nawet przeciwnie - w badaniu MRI w 2024r. opisano pogorszenie stanu ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego. Biegły stwierdził, że leczenie operacyjne, jakie A. P. (1) odbył w styczniu 2025r., nie było spowodowane nową chorobą, a konsekwencją uszkodzenia i dysfunkcji barku, która istniała już od 2023r. (opinia biegłego sądowego ortopedy - traumatologa M. G. - k. 22 – 24 verte a.s.).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o dokumentację medyczną A. P. (1), konieczną w procesie opiniowania przez biegłego sądowego oraz dokumenty obrazujące przebieg postępowania przed organem rentowym. Zostały one ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich treść oraz forma nie budziła zastrzeżeń.

Podstawę ustaleń faktycznych stanowiła także opinia wydana przez biegłego sądowego ortopedę M. G., której wartość dowodowa nie budziła żadnych wątpliwości Sądu ani też wątpliwości stron postępowania, skoro nie negowały tego, co zostało w niej stwierdzone. Sąd ocenił, że opinia nie zawiera braków i wyjaśnia wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Biegły wydał opinię po przeprowadzeniu stosownych badań i analizie dostępnej dokumentacji medycznej, określił schorzenie występujące u A. P. (1) oraz jasno uzasadnił, od jakiej daty spowodowało ono naruszenie stopnia sprawności organizmu powodujące niezdolność do pracy. Ponadto wyjaśnił, dlaczego za datę powstania stwierdzonej niezdolności nie należy przyjmować 29 stycznia 2025r. W konsekwencji Sąd ocenił opinię jako rzetelną, sporządzoną zgodnie z wymaganiami fachowości i dającą wyczerpującą odpowiedź na stawanie pytanie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana ubezpieczonemu, który spełnia łącznie warunki określone w art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024r., poz. 1631, dalej jako ustawa emerytalna), a więc:

1.  jest niezdolny do pracy,

2.  ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

3.  niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12 albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów,

4.  nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Jednakże samo spełnienie warunków nabycia prawa do świadczenia nie rodzi po stronie organu rentowego zobowiązania z tytułu wypłaty świadczenia, ponieważ to uzależnione jest od złożenia stosownego wniosku. Ustawa emerytalna odróżnia bowiem powstanie prawa do świadczenia (tj. spełnienie warunków - art. 100) od prawa do jego wypłaty, tj. co do zasady nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku lub wydania decyzji z urzędu - art. 129 ust. 1. Pamiętać należy jednak, że § 34 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011r., Nr 237, poz. 1412), który jako przepis wykonawczy i ze względu na ustawową delegację oraz przedmiot regulacji nie pozostaje w kolizji z art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej, stanowi w ust. 1, że w razie odmowy prawa do świadczenia, o którego przyznanie zainteresowany zgłosił wniosek, organ rentowy informuje zainteresowanego o możliwości ubiegania się o inne świadczenie lub świadczenie ustalane przez organ rentowy na podstawie odrębnych przepisów, jeżeli z akt sprawy wynika, że miałby do niego prawo. Z kolei ust. 2 cytowanego stanowi, że jeżeli zgłoszenie wniosku o inne świadczenie na warunkach określonych w ust. 1 nastąpi przed dniem, w którym decyzja odmowna stała się prawomocna, za datę zgłoszenia tego wniosku przyjmuje się datę zgłoszenia poprzedniego wniosku, jeżeli zainteresowany tego zażąda.

W realiach rozpoznawanej sprawy poza sporem pozostawało, że A. P. (1) posiada prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ponieważ spełnia wszystkie przesłanki wynikające z ustawy, a warunkujące jej przyznanie. Sporne natomiast było to, od kiedy świadczenie powinno być mu przyznane. Organ rentowy twierdził, że skoro w wyniku rozpoznania wniosku odwołującego się o świadczenie rentowe złożonego w listopadzie 2024r., został on uznany przez komisję lekarską ZUS za częściowo niezdolnego do pracy od 29 stycznia 2025r., to od tej daty dopiero należy przyjmować spełnienie przez niego warunków wymaganych do przyznania świadczenia i jego wypłaty. Organ rentowy, konstatując jak wskazano wyżej, opierał się na art. 100 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, które rozpatrywane łącznie stanowią zasadę, że prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, nie wcześniej jednak niż od daty złożenia wniosku. Z kolei A. P. (1) domagał się przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy od 2 lipca 2024r., podnosząc że po zaprzestaniu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego w dniu 1 lipca 2024r., nadal nie był zdolny do pracy. Organ rentowy nie uznawał jednak tej daty, jako początkowej dla wypłaty renty z tytułu niezdolności do pracy, a żądanie A. P. (1) ocenił jako bezpodstawne wskazując, że przesłanka niezdolności do pracy w przypadku odwołującego się została spełniona dopiero w dniu 29 stycznia 2025r., zatem już po dacie złożenia przez niego wniosku o rentę, co mogło jedynie skutkować przyznaniem świadczenia od daty stwierdzenia niezdolności. Jednocześnie organ rentowy nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu § 34 ww. rozporządzenia i przyjęcia, by za datę złożenia wniosku o rentę należało przyjąć datę wystąpienia z wnioskiem o świadczenie rehabilitacyjne, tj. 6 czerwca 2024r., ponieważ z akt nie wynikało, aby A. P. (1) mogło przysługiwać inne świadczenie. Ostatecznie więc, zdaniem organu rentowego, skoro łączne spełnienie przez odwołującego się wszystkich przesłanek uprawniających do renty nastąpiło 29 stycznia 2025r. (data powstania częściowej niezdolności do pracy, którą ustaliła komisja lekarska Zakładu), należało przyznać mu rentę od tej daty przy zastosowaniu art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Mając na uwadze odmienne stanowiska stron co do daty powstania niezdolności do pracy A. P. (1), Sąd prowadził postępowanie dowodowe w kierunku weryfikacji ustaleń organu rentowego w zakresie daty powstania częściowej niezdolności do pracy. Dokonane w jego toku ustalenia, co było możliwe w oparciu o opinię biegłego sądowego ortopedy, dały Sądowi podstawy do przyjęcia, że częściowa niezdolność do pracy istniała u A. P. (2) już w momencie zakończenia pobierania świadczenia rehabilitacyjnego orzeczonego do 1 lipca 2024r. i spowodowana była dysfunkcją prawego barku, czyli tą samą dysfunkcją, z powodu której odwołujący się pobierał dotychczas świadczenie rehabilitacyjne. Z kolei w dacie 29 stycznia 2025r. odwołujący się poddany został operacji będącej jedynie koniecznym następstwem istniejącej wcześniej już dysfunkcji barku, a nie operacji, której konieczność przeprowadzenia zaszła z powodu nowej choroby.

Organ rentowy nie kwestionował tego, co wynikało z opinii biegłego sądowego ortopedy. Ostatecznie zatem odpadła jedna z okoliczności spornych pomiędzy stronami, tj. data powstania u odwołującego się częściowej niezdolności do pracy. Nadal jednak organ rentowy odmiennie od A. P. (1) twierdził co do daty, od której renta powinna przysługiwać i podnosił brak podstaw do przyjęcia, że datą przyznania świadczenia powinien być 2 lipca 2024r., skoro z wnioskiem o świadczenie odwołujący się wystąpił dopiero 4 listopada 2024r., co oznaczało – przy zastosowania art. 129 ustawy emerytalnej – że pomimo spełnienia przesłanek warunkujących powstanie prawa do renty od 2 lipca 2024r., świadczenie mogło być wypłacone nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono o nie wniosek, a zatem dopiero od listopada 2024r.

Odnosząc się do tego wskazać należy, że o ile co do zasady rację ma organ rentowy, że świadczenie wypłaca się nie wcześniej niż od momentu, w którym zgłoszono wniosek o nie, to jednak analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego m.in. wyroku z dnia 21 lutego 2019r., II UK 493/17 oraz wyroku z dnia 10 marca 2021r., II USKP 29/21, daje podstawę do tego, by uznać, że przepis art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej nie znajduje zastosowania w sytuacji, kiedy Zakład Ubezpieczeń Społecznych – przy określeniu terminu początkowego wypłaty renty z tytułu niezdolności do pracy – obowiązany był przyjąć miesiąc, w którym ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, a który nie został uwzględniony z uwagi na stwierdzoną u niego niezdolność do pracy, kwalifikującą do przyznania mu renty na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W powołanym wyroku z dnia 10 marca 2021r. Sąd Najwyższy, analizując okoliczności faktyczne sprawy, w której orzekał, zbliżone do okoliczności sprawy A. P. (1), wskazał że organ rentowy powinien był przyjąć miesiąc złożenia wniosku o świadczenie rehabilitacyjne jako ten, w którym nastąpiło złożenie wniosku inicjującego postępowanie o rentę. Taka ocena została zaprezentowana mimo tego, że w sprawie o świadczenie rehabilitacyjne stwierdzono brak niezdolności do pracy, co później w postępowaniu sądowym zostało zanegowane. W konsekwencji tego Sąd Najwyższy przyjął, że skoro stan zdrowia odwołującego się oraz jego skutki w aspekcie zdolności do pracy, zostały błędnie ustalone przez organ rentowy nie tylko w toku procedowania w przedmiocie wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy, ale także już wcześniej, w toku postępowania w przedmiocie wniosku dotyczącego przyznania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, to jako datę złożenia wniosku o rentę przyjąć należy ten dzień, kiedy wnioskodawca wystąpił o świadczenie rehabilitacyjne.

Podobna sytuacja wystąpiła w analizowanym przypadku. W sprawie o świadczenie rehabilitacyjne na dalszy okres błędne ustalenie organu orzeczniczego Zakładu – komisji lekarskiej, która orzeczeniem z dnia 27 września 2024r. uznała, że A. P. (1) jest zdolny do pracy – miało doniosłe skutki w sferze jego uprawnień do świadczeń zabezpieczenia społecznego. Skutkowało to bowiem nie tylko wydaniem przez ZUS (...) Oddział w W. w dniu 4 października 2024r. decyzji odmawiającej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na dalszy okres, ale także błędnym przyjęciem przez Zakład braku podstaw do zastosowania § 34 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i w konsekwencji zaniechaniem poinformowania odwołującego się o możliwości wystąpienia z żądaniem, by za datę złożenia wniosku o rentę przyjąć datę wystąpienia z wnioskiem o świadczenie rehabilitacyjne.

Innymi słowy, gdyby organ rentowy działał prawidłowo to, dysponując przecież tą samą dokumentacją medyczną, która posłużyła biegłemu sądowemu do przyjęcia daty powstania częściowej niezdolności do pracy – ustaliłby, że ta niezdolność do pracy istniała nadal po 1 lipca 2024r. Prawidłowe ustalenie w ww. zakresie – już na etapie rozpoznawania wniosku z dnia 6 czerwca 2024r. o kontynuację świadczenia rehabilitacyjnego – spowodowałoby, że Zakład odmawiając prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, miałby obowiązek poinformowania A. P. (1) o możliwości ubiegania się o inne świadczenie lub świadczenie ustalane przez organ rentowy na podstawie odrębnych przepisów. Zaniechanie tych czynności przez organ rentowy jest obiektywnie błędne i działanie to musi być ocenione jako błąd w rozumieniu art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS.

A. P. (1) wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia rentowego niezwłocznie po tym, gdy się dowiedział o odmowie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego. W konsekwencji stwierdzonego po stronie organu rentowego błędnego ustalenia braku istnienia częściowej niezdolności do pracy od dnia 2 lipca 2024r. i zaniechania obowiązku informacyjnego wobec wnioskodawcy, został on pozbawiony możliwości ubiegania się o to, by za datę wystąpienia z wnioskiem o rentę przyjąć dzień 6 czerwca 2024r., a nie dopiero 4 listopada 2024r.

Biorąc zatem pod uwagę całokształt dotychczasowych rozważań, w szczególności w aspekcie błędów i zaniechań, jakie wystąpiły po stronie Zakładu, należało stwierdzić – że rację ma odwołujący się, iż możliwe jest przyznanie mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od 2 lipca 2024r., pomimo że wniosek o to świadczenie złożył 4 listopada 2024r. W realiach rozpatrywanej sprawy – w związku z tym, co zostało wyżej przez Sąd stwierdzone – to wniosek A. P. (1) z dnia 6 czerwca 2024r. powinien być przez organ rentowy uznany za ten dokument, z którym zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej i § 34 ww. rozporządzenia, należało łączyć moment wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia rentowego. Skoro organ rentowy tak nie procedował, to stosownej korekty w tym zakresie dokonać musiał Sąd, co skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji w zakresie daty, od której renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy powinna zostać A. P. (1) przyznana. Datą tą powinien być 2 lipca 2024r., a więc data początkowa częściowej niezdolności do pracy, przyjęta przez biegłego sądowego i nie kwestionowana przez strony.