Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 r. w Warszawie

sprawy D.S. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

z udziałem Ł. B. oraz Agencji Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w W.

o wysokość podstawy wymiaru składek

na skutek odwołania D.S. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 5 października 2023 roku Nr (...)

1.  oddala odwołanie,

2.  zasądza od odwołującej D.S. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 3.600,00 zł (trzy tysiące sześćset złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Renata Gąsior

UZASADNIENIE

D. S (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. w dniu 13 listopada 2023 r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 5 października 2023 r., nr (...) dotyczącej ubezpieczonego Ł. B.. Odwołująca zaskarżyła powyższą decyzję w całości i wniosła o jej zmianę poprzez ustalenie, że ubezpieczony w okresie wskazanym w tej decyzji z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej z Agencja Ochrony Osób i Mienia (...). S (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie podlega z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu, a ponadto w dalszej kolejności wobec uznania, że ubezpieczony nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu o ustalenie, że podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe wskazane w zaskarżonej decyzji nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego, z uwagi na posiadanie przez niego w tym okresie innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, wybranego przez samego ubezpieczonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika składek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odwołująca spółka zarzuciła decyzji:

1.  błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że ubezpieczony wykonywał pracę w okresie objętym zaskarżoną decyzją w ramach jednego stosunku zobowiązaniowego na rzecz D.S. (...) Sp. z o.o., podczas gdy w rzeczywistości realizował czynności na rzecz dwóch odrębnych gospodarczo podmiotów tj. w ramach umowy o pracę na rzecz D.S. (...) Sp. z o.o. NIP: (...), a w ramach umowy zlecenia na rzecz Agencji Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) Sp. z.o.o. NIP: (...), przy tym sam dokonał wyboru formy współpracy z ww. podmiotami, co spowodowało błędne zastosowanie przez organ art. 8 ust. 2a ustawy o z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i jednocześnie niezastosowanie art. 9 ust. 1 ww. ustawy;

2.  brak przeprowadzenia przez organ rentowy wszystkich dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia istotnych okoliczności przedmiotowej sprawy tj. nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań wszystkich ubezpieczonych zatrudnionych w Skarżącej Spółce i współpracujących jednocześnie w spornym okresie na podstawie umowy zlecenia z podmiotem - Agencja Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. NIP: (...), w sytuacji gdy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wyłącznie na podstawie tych dowodów w całości oparł własne ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie, a przy tym brak jest jakiejkolwiek informacji czy wśród niewielkiej części przesłuchanych ubezpieczonych (czterech pracowników z co najmniej kilkunastu) znalazł się również sam ubezpieczony, którego dotyczy bezpośrednio zaskarżona decyzja;

3.  naruszenie art. 58 §1 i 2 k.c. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że w okolicznościach faktycznych sprawy zredagowanie dwóch umów obejmujących w istocie jeden stosunek zobowiązaniowy i wskazanie jako tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi tylko jednej z nich, należy traktować w świetle przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jako obejście prawa, którego celem jest pozoracja zbiegu tytułów do ubezpieczenia społecznego i obniżenie kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne, podczas gdy brak jest dostatecznych dowodów uprawniających do stwierdzenia, że czynności te zostały zrealizowane dla pozoru, a formuła współpracy ubezpieczonego z obydwoma podmiotami w rzeczywistości była zgodna z przepisami prawa i wyborem ubezpieczonego, a zatem brak jest podstaw do jej kwestionowania przez organ ( odwołanie – k. 3-5 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od odwołującej się spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wskazał, że podstawę faktyczną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły ustalenia dokonane w wyniku kontroli przeprowadzonej przez organ rentowy u płatnika składek w okresie od 16 maja 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. Pracownicy płatnika składek w okresach objętych zaskarżonymi decyzjami w ramach umów zlecenia zawartych z zainteresowaną Agencją Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. faktycznie świadczyli pracę na rzecz swojego pracodawcy. Organ rentowy wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (zeznania ubezpieczonych, wyjaśnienia płatnika składek, umowy ramowe o współpracy, umowy o pracę) prowadzi do wniosku, że zawarcie dwóch umów (o pracę i cywilnoprawnej zlecenia) sprowadzało się w istocie do zatrudnienia ubezpieczonych w ramach jednego stosunku prawnego (umowy o pracę) i wykonywania przez nich tych samych czynności na rzecz tego samego podmiotu. Powiązania osobowe i kapitałowe oraz przepływy finansowe pomiędzy płatnikiem składek, a zainteresowaną spółką prowadzą do wniosku, że faktycznym i ostatecznym beneficjentem pracy świadczonej przez ubezpieczonego na rzecz Agencji Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. była D.S. (...) sp. z o.o., dlatego, że praca była świadczona przez ubezpieczonych w ramach jednego stosunku zobowiązaniowego (odpowiedź na odwołanie – k. 7-9v. a.s.).

Zainteresowana Agencja Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. nie zajęła stanowiska w sprawie (bezsporne).

Ubezpieczony zgodził się ze stanowiskiem organu rentowego i wniósł o oddalenie odwołania ( protokół rozprawy z dnia 5 listopada 2025 r. – k. 129 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

D.S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (nr KRS: (...)) prowadzi działalność gospodarczą od 6 maja 2015 r., siedziba spółki znajduje się przy ul. (...) lok. 15 w W.. Jej jedynym wspólnikiem jest P. S., posiadający całość udziałów, tj. 100 udziałów o łącznej wartości 5.000 zł. Prezesem zarządu jest G. Ł., a jej prokurentem P. S.. Jako przedmiot przeważającej działalności przedsiębiorcy zostało wskazane „działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa” (informacja z Krajowego Rejestru Sądowego k. 49-54 a.s.).

Agencja Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (nr KRS: (...)) prowadzi działalność gospodarczą od 30 października 2013 r., siedziba spółki znajduje się przy ul. (...) lok. 15 w W.. Spółka powstała z przekształcenia wykonywanej we własnym imieniu przez P. S., jako przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, działalności gospodarczej, na podstawie oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy sporządzonego w formie aktu notarialnego repertorium a nr 4385/13, przed asesorem notarialnym K. B., zastępcą notariusz A. U., w kancelarii notarialnej w (...), w dniu 18 września 2013 r. Spółka powstała z przekształcenia Agencji Ochrony Osób i Mienia (...).S. FOKUS P. S. wpisanej do centralnej ewidencji i informacji o działalności Gospodarczej (REGON: (...); NIP: (...)). Jej wspólnikami są P. S., posiadający 2000 udziałów o łącznej wartości 100.000 zł oraz K. S., posiadająca 1998 udziałów o łącznej wartości 99.900 zł. Prezesem zarządu w okresie od 25 września 2014 r. do 18 kwietnia 2023 r. był B. W., a następnie G. Ł., którego 7 listopada 2024 r. zastąpił A. T.. Obecnie prokurentami spółki pozostają: P. S., K. M., M. Z., w przeszłości byli to również: M. B., M. J., K. S., A. J. i G. Ł.. Jako przedmiot przeważającej działalności przedsiębiorcy zostało wskazane „działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa” (informacja z Krajowego Rejestru Sądowego k. 55-62v. a.s.).

Współpraca pomiędzy D.S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. a Agencją Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. odbywała się w całym spornym okresie tj. od stycznia 2019 r. do grudnia 2022 r. na podstawie zawartych umów o współpracy. Przedmiotem umów były usługi bezpośredniej ochrony fizycznej, zabezpieczenia technicznego, związanych z udostępnianiem pracowników ochrony i służby informacyjnej pomocniczych, w tym z zakresu administracji, monitoringu, badań itp. polegające na skierowaniu personelu do wykonywania pracy na rzecz i pod kierownictwem zamawiającego ( akta kontroli – k. 91 a.s.).

Spółka (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. zatrudniała kilkunastu specjalistów na podstawie umowy o pracę oraz miała zawarte umowy zlecenia z kilkunastoma innymi osobami. Osoby te specjalizowały się w obszarach ochrony fizycznej, zabezpieczeniu technicznym, służbie informacyjnej lub porządkowej czy monitoringu oraz badaniach rynku i czynnościach administracyjno - biurowych. Współpraca D.S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. z Agencją Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przebiegała w taki sposób, że Agencja Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. zgłaszała zapotrzebowanie na konkretne profile pracowników, które były jej niezbędne. Przykładowo profil służby informacyjnej na imprezy masowe, profil zabezpieczenia technicznego do zleceń montażu i obsługi C. czy obsługi monitoringu, profil bezpośredniej ochrony fizycznej do obsługi obiektów, czy też profile administracyjne mogące wykonać zlecenia ad hoc z zakresu prac biurowych, badań rynku, analiz itp. Jeśli osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę przez D.S. (...) sp. z o.o. miały wymagany profil to realizowały wyznaczone zadania w ramach standardowego czasu pracy i D.S. (...) sp. z o.o. za wykonaną pracę wystawiała fakturę na rzecz Agencji Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. W ten sposób pracownicy płatnika składek w ramach umów zlecenia zawartych z zainteresowaną Agencją Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. faktycznie świadczyli pracę na rzecz swojego pracodawcy.

Ł. B. zawarł w dniu 1 maja 2019 r. umowę o pracę z D.S. (...) sp. z o.o. na czas określony do dnia 30 kwietnia 2021 r. na stanowisku managera regionu w pełnym wymiarze czasu pracy, w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę z wynagrodzeniem zasadniczym w wysokości 2.250 zł. Aneksem z dnia 1 stycznia 2020 r. zmieniono wynagrodzenie zasadnicze na kwotę 2600 zł. Ubezpieczony zawierał również umowy zlecenia z Agencją Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., nie był w stanie rozróżnić, które czynności wykonywał w ramach umowy o pracę, a które w ramach umowy zlecenia. Do obowiązków ubezpieczonego, jako managera regionu należało przeszkolenie pracowników na obiektach, kontrola stanu zabezpieczeń na obiektach, wprowadzenie wszystkich procedur działu bezpieczeństwa związanych z bezpieczeństwem w sklepach (...), wstępne rozmowy z pracownikami, którzy starali się o pracę. Ł. B. jeździł do około 20 sklepów, które miał pod opieką na terenie województwa (...). Kontrolę zarówno nad pracą wykonywaną w ramach umowy o pracę, jak i umów cywilnoprawnych sprawowała ta sama osoba, czynności również nie różniły się i były wykonywane w tych samych obiektach. Ubezpieczony swoje czynności służbowe traktował jako wykonywane w ramach jednej pracy, tylko otrzymywał dwa przelewy. Ubezpieczony nie miał wyboru w zakresie zawieranych umów, nie został poinformowany, że składki zostaną odprowadzone tylko od umowy o pracę. Ubezpieczony miał przydzielony jeden samochód, który odbierał z ulicy (...). W dniu 29 czerwca 2020 r. Ł. B. złożył wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia ( akta kontroli – k. 91 a.s., zeznania zainteresowanego Ł. B. – k. 129-133 a.s.).

Zarówno Ł. B. jak i inni ubezpieczeni zatrudnieni u płatnika składek w spornym okresie zawierali umowy cywilnoprawne z Agencją Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W.. Ubezpieczeni zobowiązani byli do podpisania umowy zlecenia w Agencji Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. Nie mieli prawa wyboru czy zmiany gdzie chcą pracować na umowę o pracę, a gdzie na umowę zlecenia. Taki schemat został im odgórnie narzucony. Zatrudnieni byli w charakterze pracowników ochrony, koordynatorów, w pełnym wymiarze czasu pracy z minimalnym wynagrodzeniem za pracę. Dokładnie te same czynności i w tym samym miejscu wykonywali na umowę o pracę w .S. (...) sp. z o.o. i na umowę zlecenia w Agencji Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. Wszystkie godziny ponad wymiar czas pracy tj. nadgodziny, wypłacane były z umowy zlecenia w Agencji Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. Pracę wykonywali na tych samych obiektach, w tym samym ubraniu (spodnie, koszula, polar, kurtka) otrzymywanym w W. na ulicy (...). Pierwsze umowy podpisywane były przeważnie w W. na ulicy (...), potem umowy o pracę i umowy zlecenia podpisywane były zazwyczaj na jednym obiekcie, na którym pracowali na umowę o pracę i umowę zlecenia, gdzie przyjeżdżała osoba z umową gotową do podpisania. Wynagrodzenia wypłacane były na konto lub w gotówce. Odbiór wypłat gotówkowych miał miejsce w wyznaczone dni w W. na ulicy (...). Odbiór pieniędzy kwitowali na liście ( akta kontroli – k. 91 a.s.).

W dniu 1 września 2023 r. organ rentowy zawiadomił odwołującą spółkę oraz zainteresowanych o zamiarze wszczęcia kontroli (akta kontroli – k. 91 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W. przeprowadził kontrolę w odwołującej spółce w zakresie:

1). prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania jest zobowiązany Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego;

2). ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacania tych świadczeń oraz dokonywania rozliczeń z tego tytułu;

3). prawidłowości i terminowości opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe;

4). wystawiania zaświadczeń lub zgłaszania danych dla celów ubezpieczeń społecznych;

5). prawidłowości i rzetelności danych przekazanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we wniosku o świadczenie postojowe na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych;

6). prawidłowości i rzetelności danych przekazanych do ZUS we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, złożonego na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Organ rentowy wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniach od 16 maja 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. kontroli ustalił, że podział przedmiotu umów na dwie spółki: D.S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz Agencja Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., został dokonany w celu obejścia przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Poprzez rozbicie czynności wykonywanych równolegle w tym samym miejscu i na rzecz jednego podmiotu stworzono możliwość zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z jednej umowy. Podleganie ubezpieczeniom społecznym z określonych tytułów, a w konsekwencji również podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wynikają z rzeczywistego sposobu wykonywania zatrudnienia, a nie z samego faktu sporządzenia umów w określony sposób. Zredagowanie dwóch umów obejmujących w istocie jeden stosunek zobowiązaniowy i wskazanie jako tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi tylko jednej z nich, należy traktować w świetle wyżej wymienionej ustawy, jako obejście prawa w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., którego celem jest pozoracja zbiegu tytułów do ubezpieczenia społecznego i obniżenie kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne. Organ rentowy wskazał, że w związku z powyższym uległy zmianie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia, wobec czego płatnik składek zobowiązany jest złożyć skorygowane dokumenty rozliczeniowe za wszystkich ubezpieczonych (protokół kontroli – k. 352-380 akt kontroli).

Po zakończeniu postępowania administracyjnego organ rentowy, wydał decyzję z dnia 5 października 2023 r., nr (...), w której ustalił podstawę wymiaru składek za Ł. B. na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne z tytułu wykonywania umów zlecenia u płatnika składek Agencja Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. i jednocześnie zatrudnionego na podstawie umowy o pracę u płatnika składek D.S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W..

Organ rentowy wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Wydział Kontroli Płatników Składek (...)Oddziału ZUS w W. ustalono, że płatnik składek w miesiącach wskazanych w sentencjach decyzji, nie zadeklarował i nie naliczył składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od przychodu uzyskanego przez ubezpieczonych z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej z płatnikiem składek AGENCJA OCHRONY OSÓB I MIENIA (...).S. (...) sp. z o.o. (NIP: (...)) i równocześnie zatrudnionych na podstawie umowy o pracę zawartej z płatnikiem D.S. (...) sp. z o.o . (NIP: (...)). ZUS wskazał, że w toku kontroli analizowano przedłożone przez płatnika D.S. (...) sp. z o.o. umowy ramowe o współpracy zawarte pomiędzy (...) OCHRONY OSÓB I MIENIA (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (03-188) przy ulicy (...), KRS (...) NIP (...), REGON (...), a D.S. (...) sp. z o.o. (NIP: (...)) z siedzibą wówczas w W. przy ulicy (...) lok., zwanymi dalej Stronami, a każda z nich z osobna Stroną, zawarte zostały trzy umowy ramowe o współpracy (od 01.01.2019. do 31.12.2022). Zgodnie z par. l przedmiotem umów jest świadczenie usług: bezpośredniej ochrony fizycznej; zabezpieczenia technicznego; związanych z udostępnianiem pracowników ochrony i służby informacyjnej; pomocniczych, w tym z zakresu administracji, monitoringu, badań itp. w ramach obustronnej współpracy AGENCJA OCHRONY OSÓB I MIENIA (...).S. (...) sp. z o.o. i D.S. (...) sp. z o.o. W toku kontroli przedłożono faktury wystawione przez D.S. (...) sp. z o.o. dla AGENCJA OCHRONY OSÓB I MIENIA (...).S. (...) sp. z o.o., zapisy na kontach księgowych, które wskazują na rozliczenia pomiędzy Spółkami. Następnie organ rentowy wskazał, że na podstawie danych zawartych w Krajowym Systemie Sądowym ustalono, że pomiędzy spółkami AGENCJA OCHRONY OSÓB I MIENIA (...).S. (...) sp. z o.o. i D.S. (...) sp. z o.o., występują powiązania kapitałowe i osobowe.

Następnie organ rentowy wskazał, że materiał dowody zgromadzony w toku kontroli, powiązania osobowe oraz przepływy finansowe pomiędzy płatnikami składek wskazują, że faktycznym i finalnym beneficjentem usług świadczonych przez w/w zleceniobiorcę w podmiocie AGENCJA OCHRONY OSÓB I MIENIA (...).S. (...) sp. z o.o. jest płatnik składek D.S. (...) sp. z o.o. z uwagi na fakt iż, osoby ubezpieczone świadczyły usługi w ramach jednego stosunku zobowiązaniowego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przyjętych w toku kontroli zeznań ubezpieczonych ustalono, pomimo że sporządzono dwie umowy to zatrudnienie wykonywano w jednym miejscu, realizując te same czynności. Podział przedmiotu umów na dwie Spółki został dokonany w celu obejścia przepisów. Poprzez rozbicie czynności wykonywanych równolegle w tym samym miejscu i na rzecz jednego podmiotu stworzono możliwość zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z jednej umowy. Podleganie ubezpieczeniom społecznym z określonych tytułów, a w konsekwencji również podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wynikają z rzeczywistego sposobu wykonywania zatrudnienia, a nie z samego faktu sporządzenia umów w określony sposób. Zredagowanie dwóch umów obejmujących w istocie jeden stosunek zobowiązaniowy i wskazanie jako tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi tylko jednej z nich, należy traktować w świetle przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jako obejście prawa w rozumieniu art. 58 § l k.c., którego celem jest pozoracja zbiegu tytułów do ubezpieczenia społecznego i obniżenie kosztów wynikających obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne. W dalszej konsekwencji D. S (...) sp. z o.o. jako płatnik składek, miał obowiązek zadeklarować składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne od zsumowanych wynagrodzeń osiągniętych z obu umów. Następnie organ rentowy wskazał, że analiza konta wykazała, że płatnik nie złożył dokumentacji zgodnej z ustaleniami dokonanymi w protokole kontroli znak sprawy (...) z dnia 30.06.2023r., zatem stosownie do art. 83 ust. 1 pkt la i pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany był wydać rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej (decyzja z 5 października 2023 r., k. 107-116 akt organu rentowego).

Płatnik składek nie zgodził się z wydaną przez organ rentowy decyzją i zaskarżając ją zainicjował przedmiotowe postępowanie (odwołanie z dnia 13 listopada 2023 r. k. 3-5 a.s.).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dokumentów, a także na podstawie zeznań zainteresowanego Ł. B..

Powołane przez Sąd dowody z dokumentów zostały ocenione jako wiarygodne. Strony nie kwestionowały ich autentyczności i treści, dlatego to, co z nich wynika, stało się podstawą ustaleń faktycznych.

Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego Ł. B., gdyż pokrywały się one z pozostałym materiałem zgromadzonym w sprawie. Ubezpieczony zeznał, że wykonywał tożsame czynności w ramach obu umów, a praca była nadzorowana przez te sam osoby.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie wniesione przez płatnika składek nie zasługiwało na uwzględnienie.

Istota przedmiotowego postępowania sprowadzała się do oceny prawidłowości zakwestionowania przez organ rentowy umów zlecenia zawartych przez ubezpieczonego ze spółką Agencja Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. Zdaniem ZUS, ubezpieczony jako zleceniobiorca zainteresowanej spółki, realizując zadania wykonywane na podstawie umów zlecenia, w rzeczywistości wykonywał je na rzecz swojego pracodawcy, tj. spółki (...). S (...) sp. z o.o.

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1230 – dalej jako ustawa systemowa; s.u.s.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów; osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy systemowej osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 (pracownicy), spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a. Ubezpieczeni wymienieni w ust. 1, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego lub wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1b i art. 16 ust. 10a. (ust 1a). Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10 ustawy systemowej, jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 7 ustawy systemowej. W przypadku zbiegu kilku tytułów ogólnych obowiązuje zasada pierwszeństwa w czasie, co oznacza, że obowiązek ubezpieczenia istnieje z tego tytułu, który powstał najwcześniej, przy czym możliwa jest zmiana tytułu ubezpieczenia. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w sytuacji zbiegu tytułów do podlegania ubezpieczeniu społecznemu daje możliwość wyboru jednego z tych tytułów ubezpieczonemu. Zamiarem ustawodawcy było stosowanie tej instytucji jedynie wówczas, gdy u danej osoby wystąpi rzeczywisty zbieg tytułów do podlegania ubezpieczeniu społecznemu, nie wtedy, gdy ubezpieczony w sposób sztuczny i nienaturalny doprowadza do wytworzenia takiego zbiegu, wyłącznie na użytek skorzystania ze swoistego ustawowego dobrodziejstwa przewidzianego w przepisie art. 9 ust. 2 ustawy systemowej. Istotne jest przy tym, aby zatrudnienie w oparciu o każdą z umów zlecenia miało dla podmiotów je zawierających realny wymiar i znaczenie.

W myśl przepisu art. 4 pkt 2 ustawy systemowej płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne jest pracodawca - w stosunku do pracowników. Zgodnie z art. 4 pkt 2a ustawy systemowej - płatnikiem składek jest podmiot zgłaszający ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych - podmiot niebędący płatnikiem składek, o którym mowa w pkt 2, który dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 (tj. zleceniobiorcę/osobę świadczącą usługi) oraz art. 8 ust. 2a. W świetle powyższego przepisu składki na ubezpieczenie społeczne za pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1 s.u.s.) odprowadza pracodawca, a za zleceniobiorcę/osobę świadczącą usługi (art. 6 ust. 1 pkt 4 s.u.s.) zleceniodawca.

Stosownie do treści art. 18 ust. 1, 2 i 3 ustawy systemowej w związku § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. Nr I61, poz. 1106 z późn. zm.) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem składników wynagrodzenia wymienionych w § 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Zgodnie zaś z treścią przepisu art. 18 ust. 1a ustawy systemowej w przypadku osób o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Z kolei w myśl art. 18 ust. 3 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. Na mocy art. 20 ust. 1 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i ubezpieczenia rentowe. Ponadto stosownie do art. 81 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 z późn. zm.) do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników i zleceniobiorców stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie stosuje się wyłączeń wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną.

W ocenie Sądu ubezpieczony w spornym okresie świadczył pracę na rzecz jednego podmiotu, tj. dla spółki (...). S (...) sp. z o.o. i w związku z tym to ta spółka powinna opłacić za ubezpieczonego składki na ubezpieczenia społeczne nie tylko od kwot, które sama mu wypłaciła, ale również od kwot wypłaconych Ł. B. przez spółkę Agencja Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. w spornym okresie z tytułu umów zlecenia. W ocenie Sądu faktycznym celem zawarcia umów cywilnoprawnych było przykrycie pracy w tym samym obiekcie, tego samego rodzaju i na rzecz tego samego pracodawcy po to, by uniknąć obciążeń z tytułu składek ubezpieczenia społecznego.

Wskazać należy, że zasada swobody umów (art. 353 ¹ k.c.) umożliwia stronom umowy ukształtowanie stosunku prawnego według ich uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie, ani zasadom współżycia społecznego. Natomiast o czynności prawnej, która ma na celu obejście ustawy można mówić, gdy pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana (por. wyrok SN z 11 stycznia 2006 r., II UK 51/05). Zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. W ocenie Sądu umowy zlecenia zawarte przez ubezpieczonych z Agencją Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. jako zawarte w celu obejścia prawa były - w świetle art. 58 § 1 k.c. - nieważne.

W sytuacji, gdy finalnym odbiorcą usługi jest ten sam podmiot, a zleceniobiorca wykonuje czynności w tym samym miejscu i czasie, to rozbicie tego zlecenia na dwie umowy, zawierane z dwoma podmiotami bez jakiegokolwiek logicznego czy ekonomicznie uzasadnionego celu, nie może być rozumiane inaczej niż jako działanie w celu obejścia prawa - działanie pozorujące zbieg tytułów do ubezpieczenia społecznego (Postanowienie SN z 13.05.2025 r., (...) 370/24, LEX nr 3863038). W sytuacji, gdy finalnym odbiorcą usługi jest ten sam podmiot, zleceniobiorca wykonuje czynności w tym samym miejscu i czasie, to rozbicie tego zlecenia na dwie umowy, zawierane z dwoma podmiotami bez jakiegokolwiek logicznego czy ekonomicznie uzasadnionego celu, nie można rozumieć inaczej, niż jako działanie w celu obejścia prawa - działanie pozorujące zbieg tytułów do ubezpieczenia społecznego (Postanowienie SN z 15.05.2020 r., III UK 207/19, LEX nr 3223787). Dla celów ubezpieczeń społecznych zarówno wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z pracodawcą, jak i zawartych wprawdzie z osobą trzecią, ale gdy praca wykonywana jest na rzecz pracodawcy, jest traktowane tak jak świadczenie pracy w ramach klasycznego stosunku pracy łączącego jedynie pracownika z pracodawcą (Wyrok SN z 6.02.2014 r., II UK 279/13, LEX nr 1436176.).

W zaskarżonej decyzji organ rentowy prawidłowo przyjął, że pomimo że sporządzono dwie umowy to zatrudnienie wykonywano w jednym miejscu, realizując te same czynności. Podział przedmiotu umów na dwie Spółki został dokonany w celu obejścia przepisów. Poprzez rozbicie czynności wykonywanych równolegle w tym samym miejscu i na rzecz jednego podmiotu stworzono możliwość zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z jednej umowy. Podleganie ubezpieczeniom społecznym z określonych tytułów, a w konsekwencji również podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wynikają z rzeczywistego sposobu wykonywania zatrudnienia, a nie z samego faktu sporządzenia umów w określony sposób. Zredagowanie dwóch umów obejmujących w istocie jeden stosunek zobowiązaniowy i wskazanie jako tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi tylko jednej z nich, należy traktować w świetle przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jako obejście prawa w rozumieniu art. 58 § l k.c., którego celem jest pozoracja zbiegu tytułów do ubezpieczenia społecznego i obniżenie kosztów wynikających obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd uznał przy tym, że organ rentowy prawidłowo oznaczył zobowiązanego do uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne, skoro to spółka (...). S (...) sp. z o.o. była finalnym odbiorcą czynności wykonywanych przez ubezpieczonych. Ł. B. w okresie wskazanym w decyzjach pozostawał w stosunku pracy ze spółką (...). S (...) sp. z o.o. i pobrał z tego tytułu wynagrodzenie, od którego uiszczone zostały składki na ubezpieczenie społeczne. W tym samym okresie ubezpieczony związany był również umową zlecenia z Agencją Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. i pobrał z tego tytułu wynagrodzenie, od którego uiszczona została tylko składka zdrowotna. W ocenie Sądu organ rentowy wykazał okoliczność faktycznego wykonywania pracy przez ubezpieczonego, ale w całości na rzecz odwołującej się spółki (...). S (...) sp. z o.o. Tym samym w powyższym zakresie zasadne okazały się twierdzenia, że umowy były zawierane celem rozbicia wynagrodzenia ubezpieczonych. Stąd też cały przychód ubezpieczonego z równolegle wiążących go umów o pracę oraz zlecenia powinien być oskładkowany przez spółkę (...). S (...) sp. z o.o.

Sąd, po analizie zarówno dowodów z dokumentów zebranych w ramach niniejszego postępowania jak i kontroli w odwołującej się spółce, doszedł do przekonania, że ustalenia organu rentowego były prawidłowe. Należało również podkreślić istniejące pomiędzy spółką (...). S (...) sp. z o.o. i spółką Agencja Ochrony Osób i Mienia (...).S. (...) sp. z o.o. powiązania. W ocenie Sądu spółki były powiązane tak ściśle ze sobą kapitałowo, osobowo oraz zarządczo, że doskonale sobie zdawały z tego sprawę i robiły to w celu minimalizacji kosztów zatrudnienia osób, które w obu tych spółkach pracowały. Dlatego też Sąd uznał, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tym zakresie jest prawidłowa i słusznie organ rentowy określił wysokość podstawy składek włączając umowy zleceń z okresu objętego decyzją.

Uwzględniając wskazane argumenty, Sąd w punkcie 1 oddalił wniesione odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 99 k.p.c. w zw. art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), zasądzając od odwołującej się spółki – jako strony przegrywającej – na rzecz organu rentowego zwrot kosztów zastępstwa procesowego, bowiem był on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wartość przedmiotu sporu wynosi w przedmiotowej sprawie 28.725,48 zł, co uzasadniało zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 3.600 zł.

Renata Gąsior