Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 października 2025 roku

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2025 roku w W.

sprawy E. C. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o wysokość emerytury

na skutek odwołania E. C. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 17 listopada 2023 roku, znak: (...)

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

E. C. (1) w dniu 4 grudnia 2023r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 17 listopada 2023r., znak: (...), w której organ rentowy podjął wypłatę emerytury od 1 lipca 2023r., tj. od daty nabycia uprawnień do emerytury.

Uzasadniając swoje stanowisko, ubezpieczona wskazała, że w jej przekonaniu, po utracie renty i naliczeniu emerytury, kwota, którą otrzymała, jest stanowczo za niska. Nadto, podkreśliła, że nie rozumie dlaczego utraciła rentę po mężu E. C. (2) (odwołanie z 27 listopada 2023r., k. 3 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania, a w uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie powołał się na art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023r., poz. 208) wskazując, że w dniu 26 października 2023r. ubezpieczona złożyła wniosek o wypłatę emerytury z ZUS, jako świadczenia korzystniejszego. Natomiast w dniu 2 listopada 2023r. do organu rentowego wpłynęła decyzja KRUS o wstrzymaniu renty rodzinnej i żądaniu zwrotu nadpłaconego świadczenia w kwocie 6.353,76 zł wraz z pismem o dokonanie potrąceń nadpłaconego świadczenia i jego zwrotu do KRUS. Zaskarżoną decyzją z 17 listopada 2023r. organ rentowy podjął wypłatę emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej od dnia 1 lipca 2023r., potrącając kwotę nienależnie pobranej renty rodzinnej z KRUS (odpowiedź na odwołanie z dnia 23 lutego 2024r., k. 16 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

E. C. (1) od 12 kwietnia 2017r. uprawniona była do renty rodzinnej po zmarłym mężu S. C.. Świadczenie zostało przyznane decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 1 czerwca 2017r., znak: (...). Jego wysokość ustalono na kwotę 1.000,00 zł (bezsporne).

W dniu 14 lipca 2022r. KRUS skierował do E. C. (1) pismo informujące o braku uprawnień do emerytury rolniczej i dalszej wypłacie renty rodzinnej oraz o konieczności zgłoszenia się do KRUS celem złożenia oświadczenia informującego „czy pozostaje przy rencie rodzinnej i czy będzie ubiegać się o świadczenie pracownicze” . Pismo to zostało doręczone w dniu 18 lipca 2022r. , ale ubezpieczona nie złożyła ww. oświadczenia (bezsporne).

W dniu 27 lipca 2023r. E. C. (1) złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniosek o emeryturę, w którym zaznaczyła, że pobiera świadczenie z KRUS (wniosek o emeryturę, k. 1-3 akt ZUS).

W dniu 4 sierpnia 2023r. organ rentowy zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z zapytaniem, jakie świadczenia E. C. (1) pobiera i czy przy ustaleniu prawa zostały uwzględnione okresy zatrudnienia oraz czy po wyłączeniu tych okresów ubezpieczona będzie nadal spełniała warunki do świadczenia. W odpowiedzi w dniu 25 sierpnia 2023r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznego wpłynęło pismo KRUS, w którym poinformowano, że E. C. (1) pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu od 12 kwietnia 2017r. na stałe (pismo KRUS z dnia 21 sierpnia 2023r., k. 5 akt ZUS).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. decyzją z 22 września 2023r., znak: (...)-2023, ustalił E. C. (1) wartość kapitału początkowego. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 1 stycznia 1983r. do 31 grudnia 1992r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 17,97 %. Natomiast podstawę wymiaru kapitału początkowego organ rentowy wyliczył poprzez pomnożenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 17,97 % przez kwotę bazową 1.220,89 zł. Ponadto uwzględnione zostały okresy składkowe w łącznym wymiarze 4 lata, 2 miesiące, 29 dni (52 miesiące) oraz okresy nieskładkowe - okresy sprawowania opieki nad dziećmi wynoszące 3 lata i 23 dni, tj. 26 miesięcy. Współczynnik proporcjonalny do wieku osiągniętego do 31 grudnia 1998r. oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 40,03 %. Do obliczenia współczynnika przyjęto okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie 7 lat, 5 miesięcy i 22 dni. Natomiast kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999r. wyniósł 28.883,80 zł (decyzja ZUS z dnia 22 września 2023r., k. 23 akt ZUS).

Do wyliczenia kapitału początkowego organ rentowy uwzględnił następujące okresy:

- od 14 stycznia 1983r. do 19 lipca 1985r. - okres składkowy (chałupnik) - zatrudnienie w (...);

- od 20 lipca 1985r. do 22 listopada 1985r. – okres składkowy (urlop macierzyński) - zatrudnienie w (...);

- od 23 listopada 1985r. do 31 grudnia 1985r. - okres nieskładkowy - urlop wychowawczy w trakcie zatrudnienia w (...);

- od 1 stycznia 1986r. do 26 października 1986r. – okres składkowy (chałupnik) - zatrudnienie w (...);

- od 27 października 1986r. do 31 stycznia 1987r. - okres składkowy (urlop macierzyński) - zatrudnienie w (...);

- od 1 lutego 1987r. do 28 lutego 1987r. – okres nieskładkowy - urlop wychowawczy w trakcie zatrudnienia w (...);

- od 1 marca 1987r. do 31 maja 1987r. – okres składkowy (chałupnik) - zatrudnienie w (...);

- od 1 czerwca 1987r. do 30 czerwca 1987r. - okres nieskładkowy - urlop wychowawczy w trakcie zatrudnienia w (...);

- od 1 lipca 1987r. do 25 stycznia 1988r. - okres składkowy (chałupnik) - zatrudnienie w (...);

- od 26 stycznia 1988r. do 9 listopada 1990r. - okres nieskładkowy - opieka nad dzieckiem ur. (...);

- od 1 grudnia 1998r. do 31 grudnia 1998r. - okres składkowy - zatrudnienie w (...) (świadectwo pracy z 12 października 1999r., k. 4 akt ZUS; kartoteki wynagrodzeń, k. 6-10 akt ZUS; świadectwo pracy z 30 września 1999r., k. 11 akt ZUS; zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 20 marca 2008r., k. 13 akt ZUS; odpisy skrócone aktów urodzenia dzieci, k. 15-17 akt ZUS; wykaz wprowadzonych okresów ubezpieczonego, k. 21 akt ZUS; pismo organu rentowego z dnia 21 marca 2025r., k. 78 a.s.).

Po 1 stycznia 1999r. E. C. (1) była zatrudniona w (...) Szpitalu (...) w W.. Jej zatrudnienie u tego pracodawcy trwało od 21 października 1999r. do 24 lipca 2023r. (świadectwo pracy z 24 lipca 2023r., k. 4 akt ZUS).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. decyzją z dnia 25 września 2023r., znak: (...), przyznał ubezpieczonej emeryturę od 1 lipca 2023r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wysokość emerytury została ustalona na kwotę 1.641,86 zł, ale wypłata świadczenia została zawieszona z uwagi na zbieg prawa do świadczeń, tj. pobieranej renty rodzinnej z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto organ rentowy zobowiązał ubezpieczoną do wyboru jednego świadczenia (decyzja ZUS z 25 września 2023r., k. 6 akt ZUS). W tym samym dniu, a więc 25 września 2023r., organ rentowy wydał również decyzję o ustaleniu okresowej emerytury kapitałowej od 1 lipca 2023r., tj. od dnia nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Od 1 lipca 2023r. okresowa emerytura kapitałowa wyniosła 355,23 zł (decyzja ZUS z dnia 25 września 2023r., k. 8 akt ZUS).

Następnie, decyzją z 6 października 2023r., znak: (...), ZUS przyznał E. C. (1) emeryturę od 1 lipca 2023r., tj. od miesiąca, w którym zgłosiła wniosek. Wysokość emerytury została wyliczona na kwotę 1.641,86 zł brutto. Emerytura ustalona ww. decyzją ponownie została zawieszona z uwagi na zbieg prawa do świadczeń, tj. renty rodzinnej z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ rentowy zobowiązał ubezpieczoną do wyboru jednego świadczenia (decyzja ZUS z dnia 6 października 2023r., k. 10 akt ZUS). W tym dniu wydana została również decyzja o ustaleniu okresowej emerytury kapitałowej od 1 lipca 2023r., tj. od dnia nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Okresowa emerytura kapitałowa wyniosła 355,23 zł (decyzja ZUS z dnia 6 października 2023r., k. 12 akt ZUS).

W dniu 23 października 2023r. do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wpłynęła informacja z ZUS, że decyzją z dnia 6 października 2023r. przyznano ubezpieczonej prawo do emerytury z FUS od dnia 1 lipca 2023r. (bezsporne). Mając na uwadze otrzymane informacje, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia 25 października 2023r., znak: (...) (...), wstrzymał E. C. (1) od dnia 1 listopada 2023r. wypłatę renty rodzinnej oraz wskazał, że ubezpieczona w okresie od 1 lipca 2023r. do 31 października 2023r. pobrała nienależne świadczenie w kwocie 6.353,76 zł brutto. Wobec powyższego na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i art. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zobowiązana do zwrotu ww. kwoty (decyzja KRUS z dnia 25 października 2023r., k. 18 akt ZUS). Ponadto wraz z pismem z dnia 25 października 2023r. Wydział Świadczeń KRUS przesłał do ZUS decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty rodzinnej rolniczej E. C. (1) w związku z nabyciem uprawnień do emerytury powszechnej. Poinformował, że wypłacana renta rodzinna rolnicza nie ma prawa zbiegu z ww. świadczeniem. Zwrócił się też z prośbą o wznowienie wypłaty emerytury jako świadczenia korzystniejszego, a także o potrącenie z wyrównania tego świadczenia nadpłaconej renty rodzinnej rolniczej i przekazanie na konto KRUS (pismo KRUS z dnia 25 października 2023r., k. 17 akt ZUS).

Ubezpieczona odwołała się od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 25 października 2023r., a Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2024r., sygn. akt VII U 1766/23, oddalił odwołanie E. C. (1). Orzeczenie stało się prawomocne z dniem 23 stycznia 2025r. (wyrok z dnia 6 listopada 2024r., k. 77 akt VII U 1766/23).

W dniu 26 października 2023r. E. C. (1) złożyła do organu rentowego wniosek o wypłatę emerytury z FUS, ponieważ jest świadczeniem korzystniejszym od renty, którą pobiera z KRUS (wniosek z dnia 26 października 2023r, k. 16 akt ZUS). Decyzją z dnia 17 listopada 2023r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. podjął wypłatę emerytury od 1 lipca 2023r., tj. od daty nabycia uprawnień do emerytury. Wysokość emerytury ustalono na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej, a więc w ten sposób, że podstawę obliczenia emerytury, stanowiącej sumę kwoty 197.749,43 zł (kwota zewidencjonowanych i zwaloryzowanych składek na koncie) i kwoty 182.340,90 zł (kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego), podzielono przez 231,50 m-cy (wskaźnik średniego dalszego trwania życia). Wysokość emerytury została ustalona na kwotę 1.641,86 zł. Przy ustalaniu jej wysokości oraz wysokości okresowej emerytury kapitałowej uwzględniono również zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 10 lat i 6 miesięcy, które wyniosło 150,11 zł. Zatem łącznie kwota emerytury z FUS oraz okresowej emerytury kapitałowej, a także ww. zwiększenia wyniosła 2.147,20 zł. Jednocześnie organ rentowy wskazał, że należność za okres od 1 lipca 2023r. do 30 listopada 2023r. w kwocie 8.959,85 zł wraz ze świadczeniem za grudzień w kwocie 2.147,20 zł, po potrąceniu kwoty 6.353,76 zł z tytułu nadpłaconej renty rolnej, po odliczeniu zaliczki na podatek odprowadzanej do urzędu skarbowego w kwocie 270,00 zł, liczonej od podstawy opodatkowania 4.753 zł, składki na ubezpieczenia zdrowotne w kwocie 427,80 zł, Zakład przekaże na rachunek w banku w kwocie 4.055,49 zł (decyzja ZUS z dnia 17 listopada 2023r., k. 19-21 akt ZUS).

Powyższy stan faktyczny, który nie był sporny, Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dokumentów, także tych zawartych w aktach sprawy o sygnaturze VII U 1766/23 prowadzonej przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z odwołania E. C. (1) od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, których autentyczności oraz treści strony nie kwestionowały, a które nie budziły również wątpliwości Sądu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Rozpoznanie sprawy w analizowanych przypadku nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 ¹ § 1 k.p.c., który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne, a zatem nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodów. Ponadto strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy. W tych okolicznościach Sąd na podstawie powołanego przepisu ocenił, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym. O takim sposobie załatwienia sprawy Sąd wcześniej uprzedził strony, udzielając stronom tygodniowego terminu na złożenie pism procesowych prezentujących ich stanowiska w sprawie (k. 29 a.s.).

Zasady obliczania wysokości przysługującej ubezpieczonej emerytury określają przepisy art. 25-26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024r., poz. 1631), zwanej dalej ustawą emerytalną. W myśl art. 26 ustawy emerytalnej, emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 ustawy. Z kolei z art. 25 ust. 1 ustawy wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 ustawy, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Z kolei zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych wysokość okresowej emerytury kapitałowej stanowi iloraz kwoty środków zewidencjonowanych na subkoncie ustalonych na dzień, o którym mowa w art. 8 pkt 2, i średniego dalszego trwania życia, o którym mowa w art. 26 ustawy emerytalnej.

Kapitał początkowy, stanowiący jeden ze składników decydujących o wysokości emerytury, o której mowa w art. 26 ustawy emerytalnej, zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 tejże ustawy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którzy przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3). W myśl art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, kapitał początkowy dokonuje się tego na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2).

Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999r. (art. 174 ust. 3). Art. 15 ust. 1 i 6 ustawy emerytalnej wskazuje, że podstawę wymiaru emerytury stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego:

1.  w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę, albo

2.  w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

W myśl art. 15 ust. 4 ustawy emerytalnej, w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1.  oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych;

2.  oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu;

3.  oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4.  mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19.

W analizowanej sprawie E. C. (1) kwestionowała decyzję ZUS z dnia 17 listopada 2023r., wskazując, że kwota wyliczonej przez organ rentowy emerytury jest zbyt niska. W toku postępowania ubezpieczona wskazała, że pracowała na podstawie umowy o pracę w latach 1983 - 1988 w (...) w Ł. i okres ten został uwzględniony do wyliczenia kapitału początkowego decyzją z dnia 22 września 2023r. Podkreślić należy jednak, że w okresie tym E. C. (1) korzystała z urlopów macierzyńskich oraz wychowawczych, skutkiem czego część tego okresu pracy stanowi okres nieskładkowy, co niewątpliwie wpłynęło na wysokość ustalonego przez ZUS kapitału początkowego, który stanowi jeden z elementów obliczenia emerytury. Innym czynnikiem, który miał wpływ na wysokość kapitału początkowego i świadczenia emerytalnego E. C. (1), jest okoliczność podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Okresy takiego ubezpieczenia nie są uwzględniane jako składkowe bądź nieskładkowe przez ZUS, a tylko organ rentowy na podstawie art. 26a ustawy emerytalnej przyznaje stosowane zwiększenie. Wskazany przepis przewiduje, że wysokość emerytury ustalonej zgodnie z art. 26 ulega zwiększeniu za okresy opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i ubezpieczenie emerytalno-rentowe, o których mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zwiększenie to ustala się według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników na podstawie zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach opłacania składek (ust. 1). Zwiększenie, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje osobie mającej ustalone prawo do emerytury na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (ust. 2). Zwiększenie, o którym mowa w ust. 1, przyznaje się ubezpieczonemu, który legitymuje się okresami, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1, krótszymi niż 25 lat.

W przypadku E. C. (1) stosowne zwiększenie w związku z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu rolników zostało uwzględnione w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ rentowy, w związku z zatrudnieniem ubezpieczonej w (...) Szpitalu (...) od 21 października 1999r. do 24 lipca 2023r., przyjął do wyliczenia emerytury składki zewidencjonowane za ww. okres na koncie E. C. (1), po dokonaniu ich uprzedniej waloryzacji (łącznie 197.749,43 zł). Ostatecznie więc emerytura i okresowa emerytura kapitałowa zostały obliczone poprawnie – w zgodzie z cytowanymi przepisami i adekwatnie do okresów zatrudnienia

Zdaniem Sądu Okręgowego, ubezpieczona nie podniosła w odwołaniu żadnych konkretnych argumentów, które mogłyby skutkować zmianą zaskarżonej decyzji, tym bardziej, że nie miała uwag do okresów uwzględnionych przez organ rentowy przy obliczeniu kapitału początkowego. Ponadto nie kwestionowała kwoty składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji, ani kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego, czy średniego dalszego trwania życia. Kwestionowała jedynie wysokość obliczonej emerytury, uznając subiektywnie, że powinna być wyższa. Sąd jednak nie kieruje się przekonaniem strony o kwocie świadczenia, jakie strona wedle własnego przekonania powinna uzyskać, lecz obowiązującymi przepisami i dokumentami oraz danymi stanowiącymi podstawę do wyliczenia świadczenia. W przypadku ubezpieczonej wszystkie dokumenty i informacje znane organowi rentowemu zostały uwzględnione, a przepisy zastosowano poprawnie, dlatego brak było podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako organ wypłacający świadczenie z FUS, był uprawniony do dokonania potrącenia kwoty ustalonej przez Prezesa KRUS w decyzji z dnia 25 października 2023r. Zgodnie z art. 139 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141, następujące należności:

1) świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej, a następnie kwoty świadczenia lub świadczeń podlegające rozliczeniu w trybie określonym w art. 98 ust. 3;

2) kwoty nienależnie pobranych emerytur, rent i innych świadczeń z tytułu:

a) zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego za okres przed dniem wejścia w życie ustawy,

b) ubezpieczeń społecznych, o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, wraz z odsetkami za zwłokę w ich spłacie,

c) zaopatrzenia określonego w odrębnych przepisach;

Decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej renty rodzinnej była przedmiotem kontroli sądu - odwołanie ubezpieczonej wniesione od tej właśnie decyzji wyrokiem z dnia 6 listopada 2024r. wydanym przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zostało oddalone. Oznacza to, że kwestia zasadności żądania zwrotu nienależnie pobranej renty rodzinnej została już prawomocnie przesądzona i nie może być ponownie przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu. Należy jedynie krótko przypomnieć, że przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie przewidują możliwości jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń tego samego rodzaju z różnych systemów ubezpieczeniowych. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, osoba, która nabyła prawo do więcej niż jednego świadczenia, może wybrać jedno z nich. Ubezpieczona, składając wniosek o wypłatę emerytury z FUS, skorzystała z przysługującego jej prawa wyboru, co skutkowało wstrzymaniem wypłaty renty rodzinnej przez Prezesa KRUS i koniecznością rozliczenia świadczeń pobranych po dacie nabycia prawa do emerytury. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał tego zgodnie z zacytowanym przepisem, stosując zarazem art. 143 ustawy emerytalnej, który daje możliwość potrącenia z przyznanego wyrównania świadczeń. Przepis ten przewiduje, że w razie przyznania lub podwyższenia świadczeń za okres wsteczny organ rentowy ma prawo potrącić na zaspokojenie należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 1-2d, 4 i 6-10, kwotę wyrównania należną do miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wydano decyzję ustalającą prawo do świadczeń lub decyzję ustalającą prawo do świadczeń w podwyższonej wysokości. W przypadku E. C. (1) w decyzji z 17 listopada 2023r. podjęto ubezpieczonej wypłatę emerytury przyznanej od 1 lipca 2023r. i wyliczono wyrównanie. Z tego wyrównania – w granicach, jakie przyjął ZUS, zgodnych z brzmieniem ww. przepisu – można było potrącić kwoty nienależnie pobranych świadczeń z KRUS, których łączna kwota (jak wynika z prawomocnej decyzji Prezesa KRUS) wyniosła 6.353,76 zł.

Jeśli chodzi natomiast o zarzuty ubezpieczonej dotyczące jej trudnej sytuacji finansowej, braku środków na zwrot pobranych kwot oraz przekonanie o niesłuszności potrącenia, to nie mogą stanowić podstawy do uchylenia czy korekty decyzji ZUS. Żaden z przepisów nie uzależnia możliwości domagania się zwrotu świadczenia, które zostało pobrane nienależnie, od tego czy ten, kto je pobrał już je zużył, czy jeszcze dysponuje środkami, które uzyskał. Z kolei ewentualne trudności materialne ubezpieczonej mogłyby stanowić przesłankę do rozłożenia należności na raty lub odroczenia spłaty, jednak nie wpływają na prawidłowość decyzji o potrąceniu. Nie znajduje także uzasadnienia argument ubezpieczonej, że nie powinna ponosić konsekwencji braku wiedzy organu rentowego o przyznaniu jej emerytury z FUS. To ubezpieczona, zgodnie z udzielonym jej pouczeniem, a także na podstawie pisma z 14 lipca 2022r., była zobowiązana, aby powiadomić KRUS o zmianie swojej sytuacji i przyznaniu innego świadczenia. E. C. (1) tego nie uczyniła i okoliczności te zostały przeanalizowane w sprawie o sygnaturze akt VII U 1766/23, zakończonej prawomocnym wyrokiem oddalającym odwołanie ubezpieczonej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., oddalił odwołanie E. C. (1) także w rozpatrywanej sprawie, jako bezzasadne.