Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Dorota Michalska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w dniu 21 listopada 2025 r. w Warszawie

sprawy A. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek

na skutek odwołania A. K.

z udziałem zaineresowanych P. S. (1) i P. S. (2)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 14 października 2024 roku

I.  oddala odwołanie;

II.  zasądza od A. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt VII U 1817/24

UZASADNIENIE

W dniu 5 listopada 2024 r. A. K. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 14 października 2024 r. znak (...) (...), którą organ rentowy stwierdził, że ponosi ona wraz z P. S. (1) i P. S. (2), jako spadkobiercy płatnika A. S., solidarnie odpowiedzialność za całość wymienionych w decyzji zobowiązań.

A. K. wskazała, że nie zgadza się na solidarny charakter odpowiedzialności. Powołała się na orzeczenie Sądu Rejonowego w Wołominie I Wydział Cywilny z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt I NS 61/23 – wskazując, że organ rentowy dysponował nim w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji rentowy – i podniosła, że przedmiotowym orzeczeniem sądu nastąpiło zasądzenie przyjęcia spadku oraz doszło także do jego podziału. Odwołująca się wskazała, że organ rentowy nie wziął pod uwagę tej okoliczności i nie zastosował art. 1034 § 2 k.c., skutkiem czego orzekł, że spadkobiercy A. S. ponoszą odpowiedzialność solidarną, a zamiast tego powinien przyjąć, że każdy z nich ponosi odpowiedzialność za dług w stosunku do wielkości udziału.

Wobec powyższego A. K. wniosła o podział długu po zmarłym A. S. z uwzględnieniem ww. orzeczenia z dnia 2 sierpnia 2023 r. (odwołanie A. K. – k. 3 a.s.).

W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł
o oddalenie odwołania i zasądzenie od odwołującej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu stanowiska organ rentowy wskazał, że podnoszone w treści odwołania okoliczności nie mają znaczenia dla przeniesienia odpowiedzialności na spadkobierców, a odwołująca się nie przedstawiła dowodu potwierdzającego dokonanie działu spadku (odpowiedź ZUS (...) Oddział w W. na odwołanie – k. 4 – 5 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

A. S., PESEL (...), zmarł 26 października 2022 r. (akt zgonu– k. 1 akt ZUS).

W dniu 1 lutego 2024 r. spadek po zmarłym nabyli jego córka – P. S. (1), córka – A. K. i syn – P. S. (2), w udziale po 1/3 części każdy (postanowienie Sądu Rejonowego w Wołominie I Wydziału Cywilny z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt I NS 61/23 – k. – 3 akt ZUS).

W dniu 14 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał decyzję znak (...) (...), którą w punkcie I określił wysokość zobowiązań zmarłego 26 października 2022 r. A. S. na dzień otwarcia spadku na łączną kwotę 876,47 zł w tym na: ubezpieczenie społeczne w kwocie 748,47 zł— z tytułu nieopłaconych składek za 02/2021 r. i w kwocie 128,00 zł z tytułu odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku, tj. na dzień 26 października 2022 r

W punkcie (...) decyzji Zakład orzekł, że A. K. i P. S. (1) i P. P. ponoszą solidarnie odpowiedzialność jako spadkobiercy ww. płatnika, za całość wymienionych w pkt I zobowiązań (decyzja – k. 12 – 14 akt ZUS).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o dokumentację z akt rentowych odwołującej się, która stanowiła spójny materiał dowodowy w sprawie, żadna ze stron nie podważała autentyczności zgromadzonych dokumentów ani nie wnosiła o dopuszczenie innych dowodów. Tak zebrany w sprawie materiał stanowił zatem wystarczającą podstawę do wydania orzeczenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie A. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 14 października 2024 r. znak (...) (...) jest niezasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że rozpoznanie sprawy w analizowanym przypadku nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 ¹ § 1 k.p.c. , który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie wszystkie istotne okoliczności zostały ustalone, w oparciu o dowodowy przeprowadzone na posiedzeniu niejawnym, a strony nie wnosiły o kontynuowanie postępowania dowodowego. Nie było więc potrzeby wyznaczania rozprawy, tym bardziej że strony o to nie wnosiły. W tych okolicznościach Sąd na podstawie powołanego przepisu ocenił, że wyznaczenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było to, czy organ rentowy prawidłowo przeniósł odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu składek na odwołującą się A. K. i domagał się od niej uiszczenia dziedziczonych należności składkowych zgodnie z zasadną solidarnej odpowiedzialności.

Odpowiedzialność spadkobierców za składki na ubezpieczenia społeczne przewiduje art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2024 r., poz. 49). Zgodnie z ww. przepisami do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio między innymi: art. 97 § 1, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2, 5 i 7 i art. 100 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2023 r. poz. 2383). W myśl art. 97 § 1 tej ustawy spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Zgodnie z art. 98 § 1 ww. ustawy do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Kwestia odpowiedzialności za długi spadkowe została uregulowana w art. 1034 k.c. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów (art. 1034 § 1 k.c.). Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów (art. 1034 § 2 k.c.).

Z powyższych przepisów wynika wprost, że w wypadku wielości spadkobierców ustawodawca łączy ich węzłem solidarności, co oznacza, że dopóki nie zostanie dokonany dział spadku odpowiadają oni za zobowiązania spadkowe według zasad określonych w art. 366 i n. k.c. Wierzyciel spadkowy może więc żądać całości lub części świadczenia od wszystkich spadkobierców łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, zaspokojenie zaś wierzyciela przez któregokolwiek ze spadkobierców zwalnia pozostałych współdłużników. W szczególności należy podkreślić, że chwilą działu spadku w rozumieniu art. 1034 k.c. jest chwila zawarcia umowy o dział spadku, gdy zaś chodzi o postępowanie sądowe prowadzone w takiej sprawie – chwila uprawomocnienia się postanowienia o dziale spadku (Kodeks cywilny. Komentarz pod red. prof. dr hab. Edward Gniewek, prof. dr hab. Piotr Machnikowski, wyd. 8, Legalis).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, w pierwszej kolejności, że odwołująca się nie ma racji twierdząc, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w Wołominie I Wydziału Cywilny z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt I NS 61/23 nastąpił dział spadku. Przedmiotowym postanowieniem stwierdzono jedynie nabycie spadku – takie stwierdzenie, nawet z określeniem udziałów tak jak w niniejszej sprawie w 1/3 części – nie jest działem spadku. W tym postanowieniu Sąd stwierdził tylko to, kto jest spadkobiercą i jaki ułamkowy udział należy się mu ze spadku. Dopiero to postawienie – lub alternatywnie akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza – jest podstawą do dalszych czynności i działu spadku, czyli podzielenia majątku pomiędzy spadkobiercami. Postanowienie, na które powołała się A. K. nie było zatem dowodem na okoliczność działu spadku. Jednocześnie odwołująca sia się nie przedstawiła żadnych innych dowodów, które pozwalałyby przyjąć, że do działu spadku pomiędzy spadkobiercami doszło – a postanowienie z dnia 2 sierpnia 2023 r. jest do ustalenie tej okoliczności niewystarczające. Przypomnieć należy, że to na A. K. – jako na odwołującej się – spoczywał ciężar udowodnienia, że do działu spadku doszło.

W tym stanie rzeczy – skoro nie nastąpił dział spadku – nie ma podstaw do stosowania, tak jak domaga się tego odwołująca, przepisu art. 1034 § 2 k.c. W realiach sprawy zatem, do stwierdzenia odpowiedzialności za należności z tytułu składek do czasu działu spadku ma zastosowanie przepis art. 1034 § 1 k.c. w zw. z art. 98§ 1 Ordynacji podatkowej i art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na takiej podstawie prawnej organ rentowy oparł zaskarżoną decyzję, prawidłowo przyjmując, że wobec braku działu spadku, spadkobiercy odpowiadają za długi solidarnie.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznając niezasadność odwołania, oddalił je na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. , o czym orzekł w punkcie 1 wyroku.

W punkcie 2 wyroku Sąd zasądził od A. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 270. Wskazana kwota, stanowiąca stawkę minimalną została ustalona na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców.