Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 września 2021 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Dorota Michalska

Protokolant: st. sądowy Anna Rempoła

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2021 r. w Warszawie

sprawy T. W. i R. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym

na skutek odwołań T. W. i R. W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 5 kwietnia 2019 roku znak: (...)

I.  oddala odwołania;

II.  zasądza od T. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 180 złotych (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie;

III.  zasądza od R. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 180 złotych (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie.

UZASADNIENIE

T. W. 8 maja 2019r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 5 kwietnia 2019r. nr (...) wnosząc o jej zmianę w całości poprzez ustalenie i stwierdzenie, że ubezpieczony R. W. jako pracownik u płatnika składek T. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) T. W. z siedzibą w W. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 grudnia 2018r. Odwołujący zarzucił skarżonej decyzji:

1)  błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że między odwołującym
a R. W. nie występowały elementy typowe dla stosunku pracy oraz,
że zawarcie umowy o pracę w dniu 28 listopada 2018r. dążyło do stworzenia pozoru podjęcia zatrudnienia przez R. W. u odwołującego, gdyż R. W. w związku z planowanym zabiegiem wynikającym z przewlekłej choroby poszukiwał zabezpieczenia swej sytuacji materialnej poprzez nabycie prawa do świadczenia chorobowego, gdyż nie miał żadnego tytułu do ubezpieczenia, podczas gdy odwołujący był żywo zainteresowany zatrudnieniem R. W., który posiadał odpowiednie przygotowanie zawodowe i doświadczenie w branży budowlanej, a zdolność do pracy pracownika potwierdzona została w dniu 4 grudnia 2018r. ważnym zaświadczeniem lekarskim, przy czym R. W. faktycznie świadczył pracę na rzecz odwołującego, za którą odwołujący wypłacił R. W. umówione wynagrodzenie;

2)  naruszenie prawa materialnego, tj. art. 58 § 2 i art. 83 § 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że umowa o pracę z 28 listopada 2018r. zawarta pomiędzy odwołującym a R. W. była czynnością zawartą dla pozoru, a konsekwencji nieważną, mającą na celu jedynie uzyskanie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego – zasiłku chorobowego, co w rezultacie skutkowało błędnym uznaniem, że R. W. jako pracownik u odwołującego (płatnika składek) nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 1 grudnia 2018r., podczas gdy w rzeczywistości R. W. świadczył określoną w umowie stron pracę u odwołującego, zaś fakt krótkiego okresu zatrudnienia u odwołującego oraz występowania przewlekłej choroby,
w sytuacji gdy zamiarem stron było faktyczne nawiązanie stosunku pracy a zaświadczenie lekarskie dopuszczało R. W. do wykonywania umówionej pracy jako zdolnego do jej wykonywania, nie powinny były prowadzić do ustalenia pozorności umowy o pracę;

3)  naruszenie prawa materialnego, tj. art. 22 § 1 k.p. poprzez błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż umowa o pracę z 28 listopada 2018r. zawarta pomiędzy odwołującym
a ubezpieczonym nie stanowiła rzeczywistego nawiązania stosunku pracy, podczas gdy ubezpieczony wykonywał określone obowiązki na rzecz płatnika składek, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, za co otrzymał stosowne wynagrodzenie, zaś szybkie pójście na zwolnienie nie może przesądzać
o pozorności umowy o pracę;

4)  naruszenie prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne uznanie, że R. W. jako pracownik u płatnika składek – odwołującego nie był objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu umowy o pracę w okresie od 1 grudnia 2018r. podczas gdy ubezpieczony jako pracownik podlegał od momentu nawiązania stosunku pracy obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym;

5)  naruszenie art. 461 § 2 k.p.c. poprzez zawarcie w decyzji nieprawidłowego pouczenia,
że odwołanie od decyzji przysługuje do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z właściwością, podczas gdy organ rentowy powinien był pouczyć adresata w decyzji o tym, do jakiego konkretnie sądu okręgowego odwołanie przysługuje.

Płatnik składek w uzasadnieniu odwołania wskazał, że rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w lipcu 2018r. i zajmował się przeprowadzaniem prac remontowo-wykończeniowych. Decyzję o zatrudnieniu R. W. podjął w celu rozszerzenia swojej działalności – ubezpieczony posiadał siedemnastoletnie doświadczenie w branży jako murarz, a także kontakty zawodowe. T. W. wskazał, że w listopadzie 2018r. zdobył zlecenie na realizację usług dla jednej z okolicznych firm, z którego nie byłby w stanie się samodzielnie wywiązać. Odwołujący wskazał, że 4 grudnia 2018r. R. W. uzyskał zaświadczenie o zdolności do pracy, nie skarżył się wówczas na problemy z przepukliną. Ubezpieczony wykonywał pracę w W., a w związku z tym, że mieszkał dość daleko, przyjeżdżał do tej miejscowości w poniedziałki rano i do piątku nocował u swojego brata w W.. Swoją obecność w pracy R. W. potwierdzał podpisem na listach obecności. Płatnik składek o problemach pracownika z przepukliną dowiedział się na przełomie 2018 i 2019r. i znalazł wówczas zastępstwo dla ubezpieczonego, nawiązując współpracę z firmą (...). T. W. podniósł, że nieprawidłowe ustalenia organu rentowego polegają dodatkowo na stwierdzeniu, że R. W. w spornym okresie nie posiadał innego tytułu do ubezpieczenia, podczas gdy ubezpieczony przez wiele lat, w tym również w dniu zawarcia umowy o pracę, był ubezpieczony w KRUS ( odwołanie k.3-10 a.s.).

W odpowiedzi na odwołanie z 5 czerwca 2019r. organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. i zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego wg norm przepisanych. ZUS wskazał, że podejrzenie pozorności stosunku pracy między T. W.
a R. W. powstało w wyniku tego, że ubezpieczony stał się niezdolny do pracy po upływie miesiąca od zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, czyli po upływie ustawowego okresu wyczekiwania na otrzymanie zasiłku chorobowego przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego. Zdaniem organu rentowego, R. W. w dacie zawarcia umowy o pracę wiedział o schorzeniu w postaci przepukliny pachwinowej, gdyż już od 26 lutego 2018r. korzystał ze zwolnienia lekarskiego z powodu
tej przypadłości – wątpliwe zatem jest, aby przy tym schorzeniu mógł podjąć pracę jako pracownik budowlany, która to praca wymaga wysiłku fizycznego. ZUS wskazał ponadto, że niespójne były wyjaśnienia płatnika co do daty rozpoczęcia pracy przez odwołującego, tj. 1 grudnia 2018r. podczas gdy z listy obecności nie wynika, aby tego dnia R. W. świadczył pracę. Dodatkowo wskazano, że ubezpieczony uzyskał skierowanie do szpitala i zlecenie badań w dniu 31 grudnia 2018r. w L., podczas gdy z listy obecności i wyjaśnień płatnika wynika, że w godzinach
od 7:00 do 15:00 świadczył pracę w W., tj. 170 km od L., co poddaje
w wątpliwość rzetelność prowadzonej ewidencji czasu pracy. Organ rentowy zauważył, że R. W. wprawdzie był do 30 listopada 2018r. objęty ubezpieczeniem rolniczym, jednak gdyby nie został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych przez siostrzeńca (T. W.) to kwota świadczenia chorobowego z KRUS byłaby znacznie niższa niż z ZUS ( odpowiedź
na odwołanie k.28-29 a.s.).

R. W. 8 maja 2019r. złożył do Sądu Okręgowego w Płocku odwołanie
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 5 kwietnia 2019r.
nr (...) i wniósł o zmianę skarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że odwołujący się R. W. jako pracownik u płatnika składek (...) T. W. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 grudnia 2018r. oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Ubezpieczony zarzucił decyzji:

1)  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a)  art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r.
o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich błędną wykładnię polegającą
na przyjęciu, że pracownik od dnia nawiązania stosunku pracy nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, chorobowym
i wypadkowemu,

b)  art. 83 § 1 k.c. poprzez jego bezzasadne zastosowanie i uznanie, że płatnik zawarł
z ubezpieczonym umowę o pracę dla pozoru, w sytuacji gdy strony zawarły umowę
o pracę w celu nawiązania rzeczywistego stosunku pracy, a po zawarciu umowy o pracę była ona faktycznie świadczona przez pracownika;

2)  naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niezebranie materiału dowodowego w wyczerpujący sposób, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia,
że umowa o pracę z ubezpieczonym została zawarta w celu stworzenia pozoru zatrudnienia oraz do uznania, że R. W. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy i z dokumentów załączonych do odwołania wynika, że ubezpieczony wykonywał faktycznie czynności określone dla zajmowanego przez niego stanowiska pracy, a umowa o pracę zawarta w dniu 28 listopada 2018r. nie była zawarta dla pozoru.

W uzasadnieniu odwołania R. W. wskazał, że posiada wykształcenie – tytuł mistrza w zawodzie murarza i przed zatrudnieniem u płatnika składek był zatrudniony w innych firmach jako murarz. 28 listopada 2018r. ubezpieczony i T. W. zawarli umowę
o pracę, określając zakres czynności i obowiązków odwołującego się. Ubezpieczony wskazał,
że rozpoczął świadczenie pracy na rzecz płatnika składek od 1 grudnia 2018r. i przychodził
do pracy wg ustalonego grafiku godzin. Wskazano, że ubezpieczony 21 stycznia 2019r. przebył operację usunięcia przepukliny. W czasie jego nieobecności nie zatrudniono pracownika
na zastępstwo, jednak płatnik składek przekazał obowiązki odwołującego się zewnętrznej firmie
i oczekuje na odzyskanie przez R. W. zdolności do pracy na dotychczasowe stanowisko ( odwołanie k.3-9 akt VII U 227/20).

W odpowiedzi na odwołanie R. W. z 5 czerwca 2019r. organ rentowy wniósł o zwrócenie się do odwołującego i do płatnika składek z zapytaniem czy wyrażają zgodę
na przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa – Praga w Warszawie
i jeżeli strony wyrażają zgodę – przekazanie sprawy na podstawie art. 461 § 3 k.p.c. Ponadto, organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. i zasądzenie
od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego wg norm przepisanych. ZUS uzasadnił odpowiedź na odwołanie R. W. przywołując argumenty identyczne jak w odpowiedzi na odwołanie T. W. ( odpowiedź na odwołanie k.11-12 akt VII U 227/20).

Postanowieniem z 10 grudnia 2019r. Sąd Okręgowy w Płocku VI Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 200 § 1 k.p.c. w zw. z art. 461 § 2 k.p.c. przekazał sprawę do rozpoznania tut. Sądowi. Sprawę z odwołania R. W. zarejestrowano w tut. Sądzie 11 lutego 2020r. pod sygn. akt VII U 227/20. Zarządzeniem z 2 marca 2020r. postępowanie o sygn. akt VII U 227/20 na podstawie art. 219 k.p.c. połączono do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt VII U 2795/19 ( postanowienie z 10.12.2019r. k.35 akt VII U 227/20, zarządzenie z 2.03.2020r. k.50 akt VII U 227/20).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

T. W. 10 lipca 22018r. zarejestrował działalność gospodarczą (...) T. W. od 10 lipca 2018r. Przedmiotem tej działalności jest realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków oraz wykonywanie prac wykończeniowo-remontowych ( wydruk z CEIDG k.15 a.s.).

R. W. jest z wykształcenia murarzem, posiada dyplom mistrza murarza. Ubezpieczony od 15 stycznia 1986r. prowadził działalność gospodarczą pod firmą (...). Odwołujący wyjeżdżał również do pracy za granicę – na początku 2018r. pracował w Niemczech, a do lipca 2018r. w Belgii. R. W. zawiesił działalność od 27 listopada 2018r. ( dyplom mistrza murarza – nienumerowane akta rentowe, wydruk z CEIDG k.14 a.s.).

Na dzień 26 listopada 2018r. podlegał ubezpieczeniom społecznym rolników,
a od 1 grudnia 2018r. został wykreślony z KRUS z uwagi na zgłoszenie do ubezpieczeń powszechnych ( zaświadczenie z KRUS k.16-21 a.s.).

T. W. jest siostrzeńcem R. W.. Płatnik składek podjął decyzję o zatrudnieniu ubezpieczonego w drugiej połowie 2018r., wskutek czego 28 listopada 2018r. T. W. i R. W. zawarli umowę o pracę na czas określony
od 1 grudnia 2018r. do 30 listopada 2019r. Na jej podstawie ubezpieczony miał być zatrudniony na stanowisku „pracownik budowlany” z wynagrodzeniem w wysokości 3000 zł brutto miesięcznie, w pełnym wymiarze czasu pracy. W umowie ustalono, że miejsce wykonywania pracy będzie wskazane przez pracodawcę zgodnie ze zleceniem klienta. R. W. został skierowany na badania lekarza medycyny pracy i uzyskał zaświadczenie o zdolności do pracy, przeszedł również szkolenie wstępne BHP. R. W. podpisywał się na listach obecności,
z których wynika, że świadczył pracę w godzinach od 7:00 do 15:00 (m.in. w dniu 31 grudnia 2018r.) lub niekiedy od 7:00 do 17:00. ( umowa o pracę z 28.11.2018r. k.13 a.s.). Odwołujący w trakcie zawierania umowy o pracę, w zakresie chirurgii, był zdolny do pracy fizycznej ( opinia biegłego
z zakresu chirurgii i chirurgii naczyniowej J. P. z 28.10.2020r. k.169-170 a.s.).

15 listopada 2018r. T. W. otrzymał zlecenie wykonania robót rozbiórkowych ogrodzenia firmy, z uporządkowaniem i zabezpieczeniem terenu po rozbiórce
od Przedsiębiorstwa (...) – w J., w terminie do 15 grudnia 2018r. Zlecenie to płatnik i ubezpieczony wykonywali osobiście ( zlecenie k.23 a.s., faktura k.24 a.s., zeznania świadka J. G. k.144v-145 a.s.). Po zakończeniu ww. zlecenia, R. W. pomagał T. W. w pracach remontowych na działce w W., należącej do płatnika składek – wspólnie wykonywali ogrodzenie posesji
oraz remont dachu. Z uwagi na fakt, że R. W. na stałe mieszka w C.
w gminie L., tj. ok. 170 km od W., na czas współpracy z siostrzeńcem ubezpieczony nocował u swojego brata M. W. (1) w J. ( zeznania świadka M. D. k.145 a.s.).

R. W. od 26 lutego 2018r. leczył się z powodu przepukliny pachwinowej. Wówczas został skierowany do przyjęcia szczepień niezbędnych dla operacyjnego usunięcia przepukliny. Z uwagi na ustąpienie objawów przepukliny, ubezpieczony przyjął tylko po jednej dawce szczepień i zaniechał dalszego leczenia. Pod koniec 2018r. ubezpieczony miał nawrót objawów, wskutek czego 31 grudnia 2018r. udał się na wizytę do lekarza rodzinnego w przychodni w L. i został ponownie skierowany do szczepień i leczenia szpitalnego. Powyższa wizyta miała miejsce rano, skończyła się o godzinie 9:42 ( dowód: pismo z 27.09.2019r. k.46 a.s., dokumentacja medyczna k.47-52 a.s., zeznania R. W. k.146 a.s.).

21 stycznia 2019r. R. W. przebył operację usunięcia przepukliny. 31 maja 2019r. strony zawarły aneks do umowy o pracę, w którym obniżono wynagrodzenie R. W. do kwoty po 2250 zł brutto miesięcznie ( aneks z 31.05.2019r. – k.14B a.o.).

Po operacji ubezpieczony korzystał ze zwolnienia lekarskiego do 1 czerwca 2019r.
Po zakończeniu okresu zwolnienia lekarskiego R. W. nie wrócił do pracy
u T. W. i nie otrzymywał wynagrodzenia, jednak pracodawca wciąż opłacał za ubezpieczonego składki na ubezpieczenie społeczne. Na mocy porozumienia stron, umowę
o pracę rozwiązano z dniem 30 września 2019r. ( wyjaśnienia T. W. – nienumerowane akta rentowe, druk ZUS-ZLA k.14B a.o., rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron k.165 a.o., zeznania T. W. k.145v a.s.).

Skarżoną decyzją z 5 kwietnia 2019r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. stwierdził, że R. W. jako pracownik u płatnika składek (...) T. W. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowym i wypadkowemu od 1 grudnia 2018r. Organ rentowy wskazał,
że dokumenty i wyjaśnienia złożone przez T. W. i R. W. uznano za jedynie środki uwiarygadniające działania stron, polegającego na stworzeniu pozorów wykonywania pracy przez ubezpieczonego. O pozorności zawartej umowy o pracy zdaniem ZUS świadczy fakt, że R. W. w dniu 31 grudnia 2018r. otrzymał skierowanie do szpitala na dzień 21 stycznia 2019r. z powodu tej samej choroby, z powodu której w lutym i marcu 2018r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W okresie od 14 lipca 2018r. do 1 grudnia 2018r. R. W. nie posiadał żadnego innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, co sugeruje,
że R. W. w związku z planowanym zabiegiem w przebiegu przewlekłej choroby poszukiwał zabezpieczenia swej sytuacji materialnej poprzez nabycie prawa do świadczenia
z ubezpieczenia chorobowego. Organ rentowy podkreślił, że R. W. przez 17 lat nie posiadał jakiegokolwiek tytułu do ubezpieczeń społecznych, za wyjątkiem dwóch krótkich okresów zatrudnienia w 2018r. ZUS zwrócił uwagę, że wszelkie dokumenty przedstawione w toku postępowania wyjaśniającego pochodzą od stron, a ponadto R. W. i T. W. zgodnie wskazali, że brak jest świadków potwierdzających wykonywanie pracy przez ubezpieczonego, ponieważ płatnik składek nie zatrudniał innych osób. O pozorności zawartej umowy o pracę w przekonaniu organu rentowego świadczy również nieścisłość w okresach świadczenia pracy przez R. W. – został on zgłoszony do ubezpieczeń społecznych od 1 grudnia 2018r. i w swoich wyjaśnieniach wskazał, że rozpoczął pracę 1 grudnia 2018r., podczas gdy z ewidencji czasu pracy ubezpieczonego wynika, że pierwszym dniem jego pracy był 5 grudnia 2018r. ( decyzja z 5.04.2019r. – nienumerowane akta rentowe).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy, aktach osobowych (a.o.), aktach rentowych (a.r.) oraz częściowo
w oparciu o dowody osobowe w postaci zeznań świadków: M. W. (1), M. W. (2), J. G. i M. D. oraz odwołujących – ubezpieczonego R. W. oraz płatnika T. W.. Zdaniem Sądu dokumenty,
w zakresie w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia, są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają
i tworzą spójny stan faktyczny, za wyjątkiem dokumentów w postaci list obecności u płatnika składek, podpisywanych przez ubezpieczonego.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadków J. G. i M. D. – świadkowie zgodnie z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym zeznali co do zakresu prac wykonywanych przez R. W., wskazując przy tym, że nie znają zasad współpracy ubezpieczonego z płatnikiem składek. Sąd uznał ponadto za wiarygodne zeznania świadka M. W. (1) co do tymczasowego nocowania ubezpieczonego u świadka, a także co do prac remontowych, wykonywanych przez ubezpieczonego na posesji T. W.
w W..

Zdaniem Sądu zeznania M. W. (2) były niewiarygodne w zakresie w jakim świadek wskazała, że ubezpieczony przed grudniem 2018r. nie uskarżał się na dolegliwości bólowe – przeczy fakt, że w lutym 2018r. ubezpieczony otrzymał zwolnienie lekarskie, był kierowany
do leczenia operacyjnego przepukliny, otrzymał skierowanie na szczepienia – wówczas mieszkał
ze świadkiem, która musiała być świadoma stanu zdrowia męża. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka również co do faktu, że R. W. po zakończeniu zwolnienia lekarskiego wrócił do pracy, bowiem jest to sprzeczne z zeznaniami odwołujących R. W.
i T. W..

W ocenie Sądu opinia biegłego sądowego z zakresu chirurgii jest wiarygodnym dowodem w sprawie, gdyż wydana została w oparciu o obiektywne wyniki badań odwołującego. Zdaniem Sądu opinia powołanego w sprawie biegłego nie pozostawia żadnych wątpliwości,
co do dokładnego określenia stanu zdrowia R. W..

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania orzeczenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołania T. W. i R. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 5 kwietnia 2019r., nr (...) były niezasadne i podlegały oddaleniu.

Jedyna kwestia sporna w niniejszym postępowaniu dotyczyła ustalenia, czy R. W. od 1 grudnia 2018r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek T. W.. Aby
tę kwestię rozstrzygnąć, należało dokonać szczegółowej wykładni przepisów ustawy
z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2015 r. poz. 121 j.t.), zwanej dalej ,,ustawą’’.

Art. 6 ust 1 pkt 1 ustawy stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu
i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. Ponadto w myśl art. 13 pkt 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, tj. pracownicy – od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.

Stosownie zaś do zawartej w art. 2 k. p. definicji – pracownikiem jest osoba zatrudniona
na podstawie m.in. umowy o pracę. Użyty w powyższym przepisie zwrot „zatrudniona” oznacza istnienie między pracownikiem a pracodawcą szczególnej więzi prawnej o charakterze zobowiązaniowym, tj. stosunku pracy.

W świetle art. 22 § 1 k. p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się
do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem
oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Jak stanowi art. 58 § 1 i § 2 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca
na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek,
w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 83 § 1 i § 2 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie
za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej
na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze.

Sąd zważył, że decyzja organu rentowego w przedmiocie wyłączenia odwołującego
z ubezpieczeń społecznych była prawidłowa i odpowiadała prawu. Sąd co do zasady uznał przedstawione przez odwołujących się dokumenty na okoliczność świadczenia pracy
za wiarygodne. Jednakże ze względu na brak podstaw faktycznych należało uznać, że dokumenty w postaci umowy o pracę, listy płac, karty szkolenia wstępnego, zaświadczenia lekarskiego zostały wytworzone w celu uzyskania świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczą o tym okoliczności podniesione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołania,
tj. niespójność pomiędzy deklarowanym rozpoczęciem pracy przez R. W.,
tj. 1 grudnia 2018r. z ewidencją czasu pracy – listą obecności podpisywaną przez ubezpieczonego, a także fakt, że R. W. w ww. dokumencie poświadczył, że wykonywał pracę na rzecz płatnika składek w dniu 31 grudnia 2018r. podczas gdy z ustaleń Sądu wynika, że tego dnia
w godzinach porannych udał się do przychodni lekarskiej w L..

Jedną z naczelnych przesłanek zaistnienia stosunku pracy zgodnie z art. 22 k.p. jest wykonywanie na rzecz pracodawcy określonego typu zadań przez pracownika. Sąd doszedł
do przekonania, że odwołujący T. W. i R. W. zawarli umowę
o pracę wyłącznie dla pozoru, bowiem czynności, które w ramach stosunku pracy miał wykonywać ubezpieczony mógł wykonać równie dobrze w ramach prowadzonej od 1986r. działalności gospodarczej. W ocenie Sądu Okręgowego płatnik składek nie udowodnił, aby za zatrudnieniem pracownika w osobie wuja przemawiały cele gospodarcze tj. ilość otrzymywanych zleceń, skoro
po pierwszych dwóch tygodniach zatrudnienia R. W. wykonywał prace remontowe na nieruchomości T. W.. O pozorności stosunku pracy między odwołującymi się świadczy również przyznany przez strony fakt, że w okresie od 1 czerwca 2019r. do 30 września 2019r. R. W. wciąż był formalnie zatrudniony u płatnika składek, jednak nie wykonywał pracy, nie otrzymywał wynagrodzenia, a jednocześnie T. W. opłacał za niego jako pracownika składki na ubezpieczenia społeczne. Znamienne jest, że pomimo wieloletniego prowadzenia działalności gospodarczej, która w spornym okresie była zawieszona, odwołujący nie posiadał tytułu do ubezpieczeń społecznych, a w czasie zawierania umowy o pracę R. W. był zgłoszony jedynie do ubezpieczenia rolniczego, z którego wypłata świadczeń następuje w znacznie niższych kwotach niż zasiłek chorobowy z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę.

Przedstawione okoliczności dają podstawy do stwierdzenia, iż w rozumieniu art. 83 k.c.
w zw. z art. 22 k.p. i naruszeniem zasad współżycia społecznego umowa została zawarta dla pozoru, a jej celem było uzyskanie świadczeń z FUS. Podleganie ubezpieczeniu społecznemu wynika
z faktycznego wykonywania pracy i realizacji powierzonych obowiązków. W wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w toku sprawy ustalono, iż wolą stron było jedynie uzyskanie wymiernych korzyści finansowych dla odwołującej.

Sąd doszedł do przekonania, że okoliczność związana ze wspólnym wykonaniem prac remontowych przez T. W. i R. W. na rzecz (...) nie oznacza i nie prowadzi w konsekwencji do pewnego założenia, że w związku z tym R. W. faktycznie świadczył pracę. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego ( uchwała Sądu Najwyższego z 27.04.2005r., sygn. akt II UZP 2/05, wyrok Sądu Najwyższego z 1.08.2007r., sygn. akt III UK 26/07, wyrok Sądu Najwyższego z 19.09.2007r., sygn. akt III UK 30/07, wyrok Sądu Najwyższego z 19.05.2009r., sygn. akt III UK 7/09) umowa o pracę w konkretnych okolicznościach może być uznana za nieważną. Podstawą jest naruszenie zasad współżycia społecznego, polegające na świadomym osiąganiu korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może kwestionować wysokość wynagrodzenia i ważność samej umowy o pracę, jeżeli okoliczności sprawy wskazują,
że umowa nosi znamiona pozorności i pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego lub zmierza do obejścia prawa. Powyższe twierdzenia przyjęte na podstawie okoliczności ujawnionych w trakcie postępowania dają podstawę do uznania, iż umowa o pracę jest nieważna z mocy art. 58 § 2 w związku z art. 83 k.c. Tym samym należy uznać, że uzasadnione jest przyjęcie, iż doszło do naruszenia zasad współżycia społecznego, a zatrudnienie R. W. u płatnika składek miało na celu wyłącznie uzyskanie korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu. Także pokrewieństwo odwołujących się wskazuje na fakt, iż T. W. jako siostrzeniec zatrudniając R. W. chciał wyświadczyć przysługę, aby wuj mógł uzyskać stosowne świadczenia z FUS, podczas gdy R. W. odwdzięczył się płatnikowi składek pomagając mu w wykonaniu prac na jego nieruchomości w postaci wykonania ogrodzenia
i remontu dachu.

Wobec powyższego Sąd nie znalazł żadnych podstaw faktycznych oraz prawnych, aby objąć obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi R. W. z tytułu zatrudnienia u płatnika składek T. W.. W związku z tym, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. orzekł, jak w pkt 1 sentencji.

W punkcie 2 i 3 sentencji wyroku Sąd Okręgowy rozstrzygnął o kosztach postępowania
na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c. oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2018 r. poz. 265) obciążając odwołujących T. W. i R. W. – jako strony przegrywające postępowanie – kosztami zastępstwa procesowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W..